Skáldin og ljóðin
Ef væri ég söngvari syngi ég ljóð um sólina vorið og land mitt og þjóð. Þannig hljóma fyrstu hendingarnar í fyrsta laginu sem ég lærði að syngja. Að minnsta kosti því lagi sem ég man eftir að hafa verið kennt. Má vera að ég hafi lært einhverjar aðrar hendingar hjá Stefáni Edelstein í Barnamúsíkskólanum en eina minning mín þaðan er að hafa tekið þátt í látbragðsleik um Pétur og Úlfinn eftir Prókófíev. Það var þetta með söngvana um sólina vorið og land mitt og þjóð sem settist að í brjósti mér. Síðar var það ljóð Guðmundar Böðvarssonar: Eitt verð ég að segja þér áður en ég dey – enda skaltu börnum þínum kenna fræði mín – sögðu mér það álfarnir í Suðurey – sögðu mér það dvergarnir í Norðurey – sögðu mér það Gullinmura og Gleymmér ei og gleymdu því ei – að hefnist þeim er svíkur sína huldumey, honum verður erfiður dauðinn. Eitthvað svo innblásið, tilfinningaþrungið og eitthvað svo satt.
Sannleikurinn og Stóri bróðir
Er það ekki eitthvað svona sem okkur vantar núna. Eitthvað innblásið, tilfinningaþrungið og eitthvað satt? En það er eins og allir óttist sannleikann. Það er eins og sannleikurinn megi ekki koma fyrir almenningssjónir eða hlustir. Hvað er að óttast?
Stóri bróðir vill ekki að við vitum sannleikann. Hann býr bara til sannleiksígildi eða sannleikslíki og notar til þess alla fjölmiðlamaskínuna með afþreyingariðnaðinn sér til fulltingis. Stóri bróðir hefur úthlutað mér formgerð hamingjunnar. Ég á að vera þægur, þegn og gegna því sem ég hef lært í menntastofnunum hans. Svo fæ ég starf sem ég stunda af trúmennsku við fyrirtæki sem starfar undir eftirliti hans. Viðskipti mín fara gegnum fjármálastofnanir hans og útsendarar frá honum selja mér líftryggingu, matvöru og aðrar nauðsynjar. Samband mitt við stóra bróður varir á meðan við báðir lifum. Hann er eins og Þorpið hans Jóns úr Vör:
Þú færð aldrei sigrað þinn fæðingarhrepp,
stjúpmóðurauga hans vakir yfir þér alla stund.
Með meinfýsnum skilningi tekur hann ósigrum
þínum, afrekum þínum með sjálfsögðu stolti.
Hann ann þér á sinn hátt, en ok hans hvílir á herðum þér.
Og loks, er þú hefur unnið allan heiminn, vaknar þú einn
morgun í ókunnri borg, þar sem áður var þorpið, gamal-
menni við gröf móður þinnar. Og þú segir:
Ég er svona stór.
En það svarar þér enginn.
Listin og fólkið
Það sagði mér maður á dögunum að ef eitthvað gæti bjargað Íslandi þá væri það söngvar og ljóð. Ekki veit ég hvers vegna eða hvað hann hafði fyrir sér í þessu en þetta hljómaði alls ekki vitlaust svona án frekari rökstuðnings. Viti menn, okkar ástsæla Björk stendur nú fyrir maraþon karókí til að vekja landann upp af þyrnirósasvefni.
Ágæti vinur minn minntist þess að þegar við áttum í stríði við t.d. Dani þegar við fengum ekki annað en skemmt korn frá einokunarkaupmönnum og við Breta þegar við vildum vernda fiskimið okkar – þá áttum við sameiginlegan óvin. Þá gátum við sameinast um það að reka óvinina af okkur. Við sungum t.d. ,,innan við tólf mílur gómum við þá“ og seinna: ,,við gefumst aldrei upp þótt móti blási, á Íslandi við erum alltaf kóngar allir hreint … og svo auðvitað öll hin ættjarðarlögin sem gátu sameinað þjakaðar íslenskar sálir.
Nú er eins og öllum sé meira eða minna sama um land og þjóð. Allt er falt fyrir rétt verð. Við erum föl fyrir rétt verð. Skoðanir okkar eru falar fyrir rétt verð. Unga fólkið okkar hefur ekkert að miða við nema sýndarveruleikann í sjónvarpinu sem það er platað til að kaupa sér áskrift að. Það flykkist í bíó til að horfa á þrívíddar undrin frá Hollívúdd sem innihalda ekkert og allir sem birtast á stóra hvíta tjaldinu eru niðursuðudósir.
Upplýsingin á 21. öldinni fer öll fram í gegnum einhvers konar afþreyingu og stjórnmálaumræðan er svo leiðinleg að það nennir enginn að taka þátt í henni – hvað þá að hlusta á hana eða taka þátt í virku stjórnmálastarfi nema með því að kjósa yfir sig það sama og hefur alltaf verið í boði.
Pólitískur veruleiki á Íslandi er að verða eins og hjá Bandaríkjamönnum þar sem sá sem heldur dýrustu og flottustu flugeldasýninguna vinnur kosningarnar.
Nú þurfum við skáldin og listamennina til aðstoðar. Nú þarf andlega vakningu á Íslandi. Til þess að endurreisa nýja íslenska hugsun þá þurfa hinir skapandi einstaklingar að koma með ný verk. Meiri söng. Fleiri ljóð. Beittari texta fyrir fólk að hafa á hraðbergi. Tónlist sem hrífur. Syngjum á götum úti. Leikhúsið má spila út meiri þjóðfélagsrýni. Ekki bara afþreyingu. Fólk flykkist í leikhúsin, á tónleikana, í kirkjurnar meira að segja. Það þyrstir í andlega næringu.
Gef oss í dag vort daglegt brauð
Maðurinn lifir ekki á brauði einu saman. Við lifum ekki á afþreyingu einni saman. Við verðum að næra fólkið á einhverju betra. Bandalag íslenskra listamanna ætti að taka miklu virkari þátt í þjóðmálaumræðunni á þeim forsendum sem það getur. Listin er öflugt tæki. Markmið hennar er og á að vera í nútíð og framtíð ,,að halda uppi spegli fyrir mannlífinu, sýni dyggðinni svip sjálfrar sín, forsmáninni líkingu sína og tíð vorri og aldarhætti mynd sína og mót“ – ( Shakespeare) Þessi er hinn göfugi tilgangur allra lista.
Við þurfum duglegan skammt af þessu núna á útmánuðum annars deyr þessi þjóð og þeir sem stýra landinu í umboði hennar andlegum dauða. Til dáða. Ég ætla að byrja á því að taka þátt í karókínu á laugardaginn kemur í Norræna húsinu og ég skora á alla sem vettlingi geta valdið að koma og vera með. Taka þátt. Upplifa, skemmta sér og taka þannig þátt í baráttunni fyrir Íslandi.
Ísland – landið þitt
Ef við eigum einhverja óvini þá eru það þeir sem vilja selja landið á útsölu og hinir sem falast eftir því að fá það á slikk til að geta stundað hér gróðabrall og gert íbúana að sínum eigin feitu þjónum. Við hin mundum dæmast í ánauð eins og alþekkt er.
Munið að þrællinn ber frelsisþrá í brjóstinu en feiti þjónninn situr á rassinum og sleikir á sér fingurna í óendanlegu þakklæti yfir því að fá að dýfa þeim í allsnægtaídýfuna sem kaupahéðnarnir náðarsamlegast rétta að honum.
Baráttan fyrir Íslandi er rétt að hefjast. Fyrsta skrefið í átt til frelsis er að leyfa ekki neinum að kúga sig. Annað skrefið er að hafa kjark til að hafa aðrar skoðanir en þær sem aðrir vilja að maður hafi. Þriðja skrefið er að leyfa sér að tjá sig um menn og málefni. Það sem á eftir kemur er svo ekkert annað en spurningin um almenna róttæka skynsemi sem flestir góðir og heiðalegir menn /og konur hafa.
Valgeir Skagfjörð, borgari.
e.s. Svo langar mig að minnast á þetta með verðtrygginguna. Hún er eitt kúgunartækið. Burt með hana.