Tryggvi Þór Herbertsson

Tryggvi Þór á Alþingi

8. þáttur, 2. febrúar 2010

Í kvöld kl. 21:30 verður áttundi þáttur Tryggva Þórs á Alþingi sýndur á sjónvarpstöðinni ÍNN.

Gestur Þór Saari þingmaður Hreyfingarinnar.

Tryggvi Þór á Alþingi

7. þáttur, 20. janúar 2010

Í kvöld kl. 21:30 verður sjöundi þáttur Tryggva Þórs á Alþingi sýndur á sjónvarpstöðinni ÍNN.

Í þessum þætti verður Ögmundur Jónasson þingmaður vinstri grænna gestur Tryggva Þórs Herbertssonar prófessors og Alþingismanns. Ögmundur og Tryggvi munu m.a. fjalla um: Þann hugmyndafræðilega grunn sem stjórnmálaskoðanir Ögmundar byggja á. Hvort merki séu um klofning meðal vinstri grænna. Hvort Icesave eigi hugsanlega uppruna sinn í ákvörðunum sem Gordon Brown tók í fjármálaráðherratíð sinni. Af hverju ekki er hægt að ná samstöðu meðal stjórnmálamanna í brýnum málum sem snerta þjóðarhag.

Það kanna að koma mörgum spánskt fyrir sjónir að þingmenn sem greiddu atkvæði með þjóðaratkvæðagreiðslu í Icesave málinu skuli nú fremur vilja leita samninga. Er þetta sagt bera vott um hringlandahátt og jafnvel hafa sumir tekið svo djúpt í árina að segja að forsetinn hefi verið blekktur. Þetta er röng niðurstaða.

Þegar Icesave frumvarpið kom til atkvæðagreiðslu í þinginu 30. desember virtust öll sund lokuð. Einsýnt væri að ekki yrði reynt að ná betri samningum við Hollendinga og Breta. Enginn trúði því að forsetinn myndi vísa málinu í þjóðaratkvæðagreiðslu (a.m.k. ekki sá sem þetta skrifar). Það var því seinasta hálmstráið að gera breytingartillögu um að bæta inn ákvæði um þjóðaratkvæðagreiðslu þar sem það lá fyrir að frumvarpið fengi meiri hluta atkvæða og þar með yrði ríkisábyrgðin með öllum sínum afarkostum að lögum. Ekki yrði aftur snúið.

Við það að forsetinn vísaði málinu í þjóðaratkvæðagreiðslu síðastliðinn þriðjudag opnaðist málið á ný. Nú er hægt er að draga lögin til baka og mynda þverpólitíska samstöðu um að leita sanngjarnra samninga við Hollendinga og Breta.

Það felst því engin þversögn í því að hafa greitt þjóðaratkvæðagreiðslu atkvæði sitt en vilja nú eftir að forsetinn hefur vísað málinu til þjóðarinnar fremur vilja fara sáttaleiðina. Sáttaleiðin stóð ekki til boða 30. desember og því var þjóðaratkvæðagreiðsla síðasta vonin.

Ef þjóðaratkvæðisleiðin verður ofan á og lögin verða felld þá kemur upp sú staða að annað hvort samþykkja Hollendingar og Bretar fyrirvarana frá í sumar formlega og ríkisábyrgðin tekur gildi eða að samið verður upp á nýtt. Ósennilegt er að fyrirvararnir verði samþykktir nú óbreyttir. Eina leiðin sem þá er fær er samningaleiðin. Ljóst er að þeir samningar yrðu flóknir og erfiðir þar sem þjóðin væri ný búin að hafna samningum ríkisstjórnarinnar. Jafnframt er óvíst hver ætti að leiða samningana eftir að ríkistjórnin hefur verið rekin til baka með samninga sína í tvígang.

Þá mun þjóðaratkvæðagreiðsla leiða til hatrammrar kosningabaráttu næstu vikurnar ef sú leið verður farin. Baráttan mun kljúfa þjóðina og það mun taka langan tíma að græða sárin. Því er leið sátta þar sem þverpólitísk samstaða leiðir til niðurstöðu eina raunhæfa leiðin út úr þeim ógöngum sem Íslendingar eru nú í.

Ríkistjórnin verður að láta af oflæti sínu. Nú er kominn tími til að leggja niður vopnin og leita samstöðu. Það er leiðin sem við eigum að fara. Ekki leið sundrungar og deilna.        

Í kvöld verða Vilhjálmur Egilsson framkvæmdastjóri SA og Óli Björn Kárason ritstjóri amx.is gestir mínir á ÍNN kl. 21:30 í kvöld. Umræðuefnið: Icesave.

Grein sem ég birti í Mogganum í morgun:

Ef að líkum lætur verða í dag greidd atkvæði á Alþingi um ríkisábyrð á Icesave lánunum illræmdu. Þingið skiptist í tvær fylkingar í málinu – í megin atriðum í stjórn og stjórnarandstöðu. Undantekning frá þessu eru nokkri þingmenn VG og hugsanlega Þráinn Bertelsson. Í fljótu bragði gæti mönnum virst að hér sé um hefðbundinn mótþróa stjórnarandstöðu í umdeildu máli að ræða – að stjórnarandstaðan leyfi sér þann munað að vera á móti í erfiðu máli sem enginn vill með raun og sanni styðja. Svo er þó ekki og þeir sem halda annað bera takmarkað skynbragð á málið. En um hvað snýst þá málið í raun?

Það er mat mitt að enginn kjósi með ríkisábyrgðinni af sannfæringu. Menn líta einfaldlega þannig á málið að þessu verði að taka eins og hverju öðru hundsbiti – það séu ábyrg stjórnvöld sem leiði málið til lykta. Þegar Icesave er frá sé hægt að snúa sér að endurreisninni af fullum þunga. Þá eru einhverjir þingmenn sem trúa því að ef Ísland gangi í Evrópusambandið með undirritaðan samning muni sambandið létta bagganum af Íslendingum ef hann reynist of þungur og því felist óveruleg efnahagsleg áhætta í að samþykkja hann. Þetta er grundvallar misskilningur og ef einhverjir þingmenn láta slíka draumóra ráða atkvæði sínu er illa komið. Af hverju kveð ég svo fast að orði?

Eitt erfiðasta verkefni ríkjanna sem mynda Evrópusambandið er að halda aftur af freistni aðildaríkja til að yfir skuldsetja sig. Við upptöku evrunnar fyrir um áratug voru því settar sameiginlegar reglur um fjárlagahalla og skuldasöfnun aðildarríkjanna. Bann var lagt við því að sambandið kæmi ríkjum sem safnað hefðu of miklum skuldum til bjargar. Þessar reglur virkuðu ekki sem skildi þrátt fyrir að háar sektir væru lagðar á þau ríki sem brutu reglurnar. Þá trúðu leikendur á fjármálamarkaði því að sambandið myndi koma ríkjum til bjargar ef illa færi þrátt fyrir bannið. Þeir gerðu því lítinn greinarmun á áhættu ríkisskulda t.a.m. Þýskalands og Grikklands og endurspeglaðist það í skuldatryggingarálagi landanna. Rétt eins og Angela Merkel benti á þá væru það hagsmunir allra að forða einu ríki sambandsins frá gjaldþroti. Gjaldþrot eins ríkis myndi grafa undan sameiginlegum gjaldmiðli. Þetta var viðtekin skoðun allt fram að fjármálakreppunni sem nú geisar.  

Vandamálið við áður nefndar reglur felst í því að hegðun ríkis innan sambands breytist frá því sem var utan þess þar sem að nú treysta menn á að hin aðildaríkin komi til hjálpar ef illa fer. Þetta er nákvæmlega sama vandamál og þjóðir heims standa frammi fyrir vegna flugrána. Ef samið er við einn flugræningja fjölgar flugránum. Til að fækka flugránum fylgja þjóðir þeirri meginreglu að semja ekki við flugræningja. Til að eyða freisnivandamálinu þarf reglufestu. Ef ríkjum er bjargað af sambandinu þá fjölgar þeim ríkjum sem haga sér á ábyrðarlausan hátt í fjármálum – þú semur ekki við flugræningja og þú borgar ekki skuldir gjaldþrota ríkja. Þetta er í grunninn vandamálið sem Grikkland stendur frammi fyrir núna. Ef sambandið kemur til hjálpar þá geta ríki eins og Spánn, Írland og Ítalía breytt hegðun sinni með afdrífaríkum afleiðingum fyrir myntsamstarfið í Evrópu. Þróun á skuldatryggingarálagi mismunandi ríkja innan sambandsins bendir eindregið til að þessu séu markaðsaðilar nú óðum að átta sig á. Munur á skuldatryggingaálagi Grikklands og Þýskalands endurspeglar í dag að fyrrnefnda landið er mun ótryggari skuldari en það síðarnefnda – það borgar enginn skuldir Grikkja nema Grikkir.

En hvaða þýðingu hefur þetta fyrir Icesave samninginn? Jú það er óskhyggja að halda að Evrópusambandið muni koma Íslendingum til hjálpar ef við ráðum ekki við að greiða Icesave í framtíðinni. Staða okkar verður því sennilega verri að þessu leyti innan sambands en utan. Sambandið verður að sýna reglufestu og því er það röng forsenda sem þingmenn gefa sér þegar þeir halda að Evrópusambandið muni reynast okkar hálmstrá ef illa fer – þvert á móti. Sambandið getur ekki komið til hjálpar þar sem það þarf að sýna reglufestu. Að fórna Íslandi er óverulegur kostnaður miðað við þann kostnað sem hlytist af því að aðildaríkin breyttu hegðun sinni – að fórna einni flugvél fyrir margar er ásættanlegt. Þetta kom berlega í ljós þegar Íslandi var fórnað síðasta haust í þágu innlánstryggingakerfis Evrópu.  

En hvað með að samþykkt ríkisábyrgðarinnar flýti endurreisninni og því sé rétt að afgreiða málið hið snarasta? Í þessari skoðun felst einnig grundvallar misskilningur. Vissulega væri einu vandamálinu færra í skammtímanum ef Icesave væri frá og aðilar á fjármálamarkaðir gætu með meiri vissu metið hvort lána beri Íslandi til endurreisnarinnar eður ei. En þar með er ekki öll sagan sögð. Nægilega margar vísbendingar hafa komið fram sem benda í þá átt að lífskjörum muni hraka mjög á næstu árum ef landið þarf að standa undir skuldabyrðinni sem Icesave fylgir. Fáir efast um að Ísland geti staðið við skuldbindinguna en það verður þá á kostnað einhvers annars – hér gilda hin augljósu sannindi að sömu krónunni verður ekki eytt oftar en einu sinni. Hrakandi lífskjörum fylgir fólksflótti og landið getur þannig hæglega fests í vítahring versnandi lífskjara og landflótta. Um þetta orsakasamband eru nægjanlega mörg dæmi úr efnahagssögu heimsins til hægt sé að líta framhjá því.

En hvað með að hafna samningnum? Nokkuð augljóst er að það mun gera endurreisnina erfiðari í bráð. Óvissan sem fylgir höfnun fælir frá erlenda fjárfestingu og viðheldur vantrú á Íslandi á fjármálamörkuð erlendis. Ísland yrði að byggjast upp á því sem aflað er í landinu. Til lengri tíma litið munu lífskjör þó verða mun betri þar sem að ekki þyrfti að standa undir skuldabyrðinni vegna Icesave. Krónunni sem annars hefði verið eytt í Icesave verður veitt í fjárfestingu innanlands og þar með hagvöxt og bætt lífskjör.

Af ofangreindu má sjá að samþykkt felur í sér skammtíma ábata en verri lífskjör til lengri tíma litið. Höfnun felur í sér að kreppan lengist eitthvað en framtíðarhorfurnar batna til muna. Valið snýst því milli skammtíma- og langtímasjónarmiða. Í því felst sennilega ástæðan fyrir því að stjórnaflokkarnir vilja almennt samþykkja ríkisábyrgðina. Megin hugsun þeirra er byggð á skammtímasjónarmiðum – að halda völdum.

Hér hafa ólík sjónarmið verið reifuð á nokkuð einfaldaðan hátt. Forsendan sem hér hefur verið gefin er að ef samningnum verði hafnað þá muni Icesave ekki lenda á Íslendingum. En auðvitað er það mikil einföldun. Fáir ef nokkur þeirra þingmanna sem vilja hafna samningnum eru þeirrar skoðunar að við eigum alfarið að hafna kröfunni um að borga. Andstaðan beinist fyrst og fremst að sjálfum samningnum. Bretar og Hollendingar nýttu sér veika stöðu Íslendinga síðasta haust á óbilgjarnan hátt. Því á að hafna samningnum og semja upp á nýtt með aðilda allra stjórnmálaafla þrátt fyrir að það hafi kostnað í för með sér til skamms tíma. Ef ekki semst þá á að fara með málið fyrir dómsstóla eins og siðuðum mönnum sæmir. Stjórnmálaöflin verða öll að bera ábyrð á nýjum samningum því annars myndast óbrúnanleg gjá til framtíðar í íslenskum stjórnmálum. Þetta mál er stærra en hagmunir einstakra stjórnmálaafla. Þetta mál varðar efnahagslega framtíð íslenskar þjóðar. Því er það skylda allra þingmanna að hafna ríkisábyrgðinni þrátt fyrir að völdin séu sæt.

Á dögunum lýsti fulltrú AGS Mark Flanagan yfir því að aðgerðir stjórnvalda hefðu leitt til þess að samdráttur yrði ekki jafn mikill á þessu ári og spáð var vegna aðgerða stjórnvalda. Jafnframt tjáði hann fréttamönnum að samdráttur á næst ári yrði meiri en spáð hefði verið. Þetta sýnir að aðgerði stjórnvalda geta sannarlega haft áhrif á hagsveifluna.

Eftir hrunið þegar fyrir lá að raunhagkerfið myndi dragast saman var tekin ákvörðun um að á þessu ári yrði ríkissjóður rekinn með 150 milljarða halla. Ekki yrði dregið nema óverulega úr ríkisútgjöldum og skattahækkunum yrði haldið í lágmarki. Þetta ásamt þokkalega heppnaðri áætlun um hvernig bankakerfinu yrði haldið gangandi leiddi til minni samdráttar á þessu ári en spáð hafði verið í upphafi. Árið átti síðan að nota til að setja fram aðgerðir í ríkisfjármálum sem mæta myndu miklum ríkissjóðshalla.

Tíminn var hinsvegar ekki notaður til að endurreisa bankakerfið, taka á vanda fyrirtækja og heimila og endurskipuleggja ríkisútgjöldin. Hugur manna var við umsókn að ESB, umbreytingar á skattkerfinu í átt til „Norræna módelsins“, umbyltingu fiskveiðistjórnunarkerfisins, andstöðu við erlenda fjárfestingu, Icesave og fleira í þeim dúr. Árangurinn birtist í því að samdráttur efnahagslífisns verður meiri en spáð var á næsta ári.

Það er rétt sem Mark Flanagan segir; aðgerðir stjórnvalda minnkuðu samdráttinn á þessu ári. Bara ekki aðgerðir þeirra stjórnvalda sem Steingrímur og Jóhanna vísa til. Aðgerðir þessar ríkisstjórnar leiða til meiri samdráttar en spáð var!        

Fréttamennska á Íslandi náði nýjum lægðum í kvöld þegar Kastljós gegndi frá því að hinn mæti maður Ögmundur Jónasson hefði greitt fullur atkvæði í þinginu í gærkvöldi. Nú er það svo að ég settist niður með Ögmundi eftir atkvæðagreiðsluna og gat á engan hátt greint að hann hefði smakkað vín. Hins vegar sagði hann mér þá sögu seinni partinn í dag að fréttamenn hefðu viljað ná af honum tali eftir atkvæðagreiðsluna og viljað fá hann í viðtal. Hann sagðist hafa svarað að bragði að hann hefði fengið sér hvítvín með matnum og vildi ekki koma í viðtal. Sömu fréttamenn nýttu sér hreinskilið svar Ögmundar og birtu í kvöld frétt um ölvaðan þingmann í atkvæðagreiðslu.

Nú er það svo að við þingmenn vorum kallaðir í atkvæðagreiðslu í gær nær fyrirvaralaust og þurftum því að breyta öllum okkar plönum. Þeir sem höfðu drukkið hvítvín höfðu þann kost en að mæta ella sleppa mikilvægum atkvæðagreiðslum. Glæpur Ögmundar var að velja fyrri kostinn.

Nú er það svo að fréttamenn sleppa umfjöllun um mikilvæga þjóðarhagsmuni sem fram fara í þinginu en vilja þess í stað fjalla um að Ögmundur fá sér hvítvín með matnum. Það er ekki í lagi með þetta fréttamat. Þetta er lágkúra!       

Undir hádegi í gær sendu formenn þingflokka VG og Samfylkingar frá sér yfirlýsingu þar sem fræðsluherferð Sjálfstæðisflokksins um skattahækkanir er sögð vafasöm. Í yfirlýsingunni er einnig bent á að skattbyrði í heild og af tekjuskatti sérstaklega verði á árinu 2010 lægri en hún var á valdatíma Sjálfstæðisflokksins fyrir hrun. Þá er enn hoggið í sama knérunn og því enn haldið fram að skattar lægri tekjuhópanna muni lækka við skattahækkunina.

Nú er það svo að við túlkun og framsetningu tölulegra staðreynda er hægt að gefa sér ýmsar forsendur. Grunn forsendan sem Sjálfstæðismenn nota í fræðsluherferð sinni um skattahækkanir ríkistjórnarinnar eru núgildandi lög og reglur. Samkvæmt lögum á persónufrádráttur að hækka sem nemur hækkun neysluverðsvísitölu um næstu áramót. Þessi lög voru sett árið 2007. Hækkunin hefði samkvæmt lögum orðið um 3.400,- krónur um áramótin. Þá var í tengslum við kjarasamninga árið 2007 gert samkomulag um að persónufrádráttur yrði hækkaður í þrepum og að um áramótin næstu myndi hann hækka um 2.000,- kr. Stjórnarflokkarnir ætla að afnema lögbundna hækkun um áramótin en standa við þrepahækkunina. Um þetta er ekki deilt. Hins vegar er deilt um hvort skattahækkunina skuli miða við núgildandi lög eða núgildandi skattbyrði. Sjálfstæðisflokkurinn fer þá leið að fara að lögum og reglum og hafnar því að í því felist blekkingar.

Hitt er aftur á móti rétt að skattbyrðin í heild er minni en í tíð Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks fyrir hrun bankakerfisins. Eins og allir vita þá skruppu skattstofnar saman við efnahagssamdráttinn. Laun heimilanna minnkuðu og þar með skattstofnar. Jafnframt er Sjálfstæðisflokkurinn því sammála að auka þurfi tekjur ríkissjóðs. Hins vegar er með engu móti hægt að færa rök fyrir því að það sé skynsamlagt að taka enn meira af tekjum heimilanna með skattahækkunum. Það dýpkar og lengir kreppuna. Sjálfstæðismenn hafa bent á aðra leið sem felst í skattlagningu séreignasparnaðar. Sú leið gefur heimilum og fyrirtækjum andrými í núverandi þrengingum og flýtir batanum. Sjálfstæðisflokkurinn telur sér skylt að benda Íslendingum á þessa staðreynd (SJÁ WWW.XD.IS).

Að halda því fram að skattbyrði láglaunafólks minnki með því að afnema lögbundna hækkun persónufrádráttar, hækka virðisaukaskatta, setja nýja skatta á eldsneyti, heitt vatn og rafmagn og hækka ýmsa aðra skatta eru útúrsnúningar sem jafnvel spunameistarar ríkisstjórnarinnar geta ekki spunnið sig frá.         

PS. Ég hef lokað fyrir athugasemdakerfið þar sem megnið af athugasemdum hér á Eyjunni eru ómálefnalegt skítkast um menn og málefni og bæta engu við umræðuna.

Tryggvi Þór á Alþingi

5. þáttur, 24. október 2009

Í kvöld kl. 21:30 verður fimmti þáttur Tryggva Þórs á Alþingi sýndur á sjónvarpstöðinni ÍNN.

Í þessum þætti verður Bjarni Benediktsson formaður Sjálfstæðisflokksins gestur Tryggva Þórs Herbertssonar prófessors og alþingismanns. Bjarni og Tryggvi munu fjalla um skattkerfið og þær breytingar sem ríkisstjórnin hyggst gera á því. Mun breytingin efla skattstofna eða mun hún leiða til þess að þeir dragist saman? Er tekjuáætlun ríkissjóðs fyrir næsta ár raunhæf? Er verið að breyta skattkerfinu í norrænt velferðarskattkerfi? Hverjir verða verst úti?      

Smá plögg:

Tryggvi Þór á Alþingi

4. þáttur, 13. október 2009

Í kvöld kl. 21:30 verður fjórði þáttur Tryggva Þórs á Alþingi sýndur á sjónvarpstöðinni ÍNN.

Í þessum þætti verður Gunnþór Ingvason framkvæmdastjóri Síldarvinnslunar í Neskaupsstað gestur Tryggva Þórs Herbertssonar prófessors og Alþingismanns. Gunnþór og Tryggvi munu fjalla um fiskveiðistjórnunarkerfið. Hefur aflamarkskerfið leitt til aukinnar hagkvæmni í íslenskum sjávarútvegi? Hefur aflamarkskerfið leitt til hnignunar sjávarþorpanna? Ræður útvegurinn við skuldir sínar? Á að hækka veiðiskylduna? Leiða takmörk á aflamarki til óhagkvæmni? Á að afnema takmörkin? Hvernig má auka verðmæti í makrílveiðum? Hvernig má sætta betur sjónarmið almennings og útgerðarfyrirtækja? Mun fyrningaleiðin leiða til gjaldþrots sjávarútvegsfyrirtækja? Hvaða áhrif myndi innganga í ESB hafa á sjávarútveg á Íslandi?