Andstreymis

Þótt Paul Krugman hafi lengi barist gegn frjálshyggjuhagfræði þá hefur hann í megindráttum verið meginstraums hvað aðferðir varðar. Hann mun t.d. hafa hannað einkar falleg stærðfræðilíkön af hinum hagræna veruleika.

En í nýlegri grein í „lesbók“ New York Times vegur hann gegn ríkjandi aðferðafræði hagfræðinnar, þó sérstaklega þjóðhagfræðinnar (greinin heitir „How did Economists get it so wrong?, finnanleg á Netinu væna). Hann segir eins og gagnrýnendur akademískrar hagfræði hafa löngum sagt: Hagfræðingar rugla saman fegurð stærðfræði-líkana og sannleikanum dapra um heiminn napra. Vissulega sagði Platon að fegurð og sannleikur væru samkynja en hann var ekki óskeikull fremur en aðrir dauðlegir menn.

Eins og fleiri af gagnrýnendum hagfræðinnar segir Krugman að hagfræðingar gefi sér einatt að gerendur á markaði séu skynsamir. Þeir hafi ekki viljað sjá þær skynsemistakmarkanir sem leiði til hagbólna og bólnasprenginga, hvað þá viljað viðurkenna takmarkanir markaðarins, ekki síst fjármálamarkaðarins. Þetta hafi valdið því að velflestir hagfræðingar hafi ekki séð kreppuna fyrir.

Krugman greinir milli saltvatns- og ferskvatnshagfræðinga vestra, þeir fyrrnefndu búa við hafið, hinir síðastnefndu inni í landi, þ.á.m. í Chicago. Enda séu ferskvetningar yfirleitt Friedmanssinnaðir en hafi gengið mun lengra í markaðsdýrkun en Friedman heitinn.

Krugman notar tækifærið til að hæðast að Edward  Prescott, nóbelshafa í hagfræði og ferskvetningi, en hann sagði að atvinnuleysi væri eins konar frí sem verkamenn tækju sér (af hverju borðar fólkið ekki bara kökur?). Stiglizt gerði líka stólpagrín að þessari staðhæfingu í fyrirlestrinum hér heima.

Mér er spurn: Sýnir dæmi Prescotts ekki stéttareðli akademískrar hagfræði? Krugman segir reyndar að von um feita styrki frá hægri-“rannsóknarstofnunum“ á borð við Hooverstofnunina hafi viss áhrif á hagfræðinga en ástin á fallegum líkönum sé þó þyngri á metunum.

Saltvetningar séu Nýkeynesverjar í orði en hafi á borði verið að mörgu leyti Friedmanslega þenkjandi. En mikilvægt sé að blása lífi í hreinræktaðan Keynesisma, segir Krugman. Hann tekur ferskvetninga inn á beinið fyrir að vanvirða goðið Keynes.

Í ofan á lag hafi þeir eins og flestir hagfræðingar aðrir talið að allt væri í himnalagi með þjóðhagfræðina en kreppan sýni að svo sé ekki. Greenspan hafi beitt aðferðum frjálshyggju-þjóðhagfræði með lélegum árangri. Lausnin sé bæði stór skammtur af Keynes og slatti af atferlishagfræðinni nýju sem einmitt hafni blaðrinu um alskynsama gerendur, leggi áherslu á að óskhyggja og hóphneigð ráði oft gjörðum manna. Krugman vitnar með velþóknun í Berkeley-hagfræðinginn Brad deLong sem tali um hugmyndafræðilegt hrun Chicagoskólans.

Greinin er að hluta ættuð úr bók Krugmans um kreppuhagfræði en nú gengur hann feti framar en þar. Vel kann að vera að hann sé ósanngjarn við stóran hluta starfssystkina sinna, þess utan er hann óþarflega kreddutrúar á Keynes. En ég er nokkurn veginn viss um að mest af því sem hann segir um eymd hagfræðinnar sé satt og rétt.

Auk þess legg ég til að ónefndur snepill verði sniðgenginn, kvótaþýfinu skilað, eigur útrásarfurstanna frystar og réttað verði í málum þeirra og annarra hrunvalda eins fljótt og auðið er.

Við höfum verið rænd aleigunni, rænd auðlindunum,  rænd ærunni, rænd  útlitsfegurðinni, rænd  menningunni, rænd málinu.

En kannski erum við sjálf okkar eigin ræningjar.

Auk þess legg ég til að eigur  “the usual suspects“ verði frystar og allt hyskið dregið fyrir lög og dóm, stungið kyrfilega inn ef það dæmist sekt og lyklinum hent.

Egill birtir pistil   tveggja Norðanmanna um Norðmenn  og ‘islendinga þar sem bent er á að þeir síðarnefndu hafi safnað fé handa nauðstöddum Norðmönnum, Dönum og Finnum rétt eftir stríðslok. Þeir telja að nú sé kominn tími til að Norðmenn geri Íslendingum greiða á móti, veiti þeim neyðarlán af ofgnótt sinni olíukynja.

Ekki er ég viss að rétt sé að fara til Norðmanna, gangandi við betlistaf. En hitt veit ég að vinátta Norðmanna við Íslendinga ristir ekki djúpt. Þeir endurguldu að vísu söfnunina 1945 með rausnarlegri aðstoð við Eyjamenn.

En þeim finnst sjálfsagt að láta greipar sópa um fornsögur Íslendinga án þess að spyrja hvað þeim finnist um málið.  Þeir hafa heldur engan  skilning á því að þeir hafi stórgrætt á þorskastríðum Íslendinga við Breta. Íslenskir skattgreiðendur borguðu brúsann og Norðmenn græddu án þess að borga einseyring. Tvö hundruða mílna lögsagan þjónaði þeirra hagsmunum betur en annarra þjóða vegna þess hvernig landið er lagað, þeir fengu í reynd yfirráð yfir næstum öllu Íshafinu og drjúgum hluta Norðuratlantshafs.

Norðmenn sýndu  Íslendingum litla tillitsemi þegar síldarstofninn féll árið 1966 og þeir héldu áfram að veiða ókynþroska síld í lögsögu sinni. Þeir hlustuðu ekki á bænir Íslendinga, Rússa og Færeyinga um að hætta þessum ósköpum. Norskur síldarfræðingur tjáði mér að ef þeir hefðu haldið þessum veiðum áfram í tvo, þrjá mánuði í viðbót hefði síldarstofninn í Norðuratlantshafi horfið með öllu.

Ofveiðarnar norsku  áttu þátt í að  minnka síldarstofninn svo mikið að hann þurfti ekki að leita ætis utan norsku lögsögunnar. Norðmenn slógu þvi eign sinni á hann og hrósuðu sér af að hafa byggt hann upp á nýtt. Sem sagt þeir sem áttu mestan þátt í að brjóta vasann límdu hann saman aftur og drógu þá ályktun að .þeir einir ættu hann og útdeildu kvótum upp á sitt eindæmi.

Með þessu móti er ekki sagt að íslendingar hafi hegðað sér hótinu betur gagnvart Norðmönnum. Kvótamafían sendi togara sína til Smugunnar með fulltingi Alvaldsins og það án þess að ræða við Norðmenn um málið. Alvaldinum og kvótabarónunum finnst ekkert gaman að tala við útlendinga, nema hvað sá fyrrnefndi hlustar einatt andagtur  á  fólk frá Guðs eigin landi, ekki síst George Bush og Donald Rumsfeld..

Norðmenn brugðust reyndar alltof harkalega við, töluðu eins og Smugan væri í lögsögu þeirra og komu fram við Íslendinga eins og þeir væru enn skattskyldir Noregskonungi. Þeir hreinlega gáfu íslenskum ráðamönnum fyrirskipanir og sýndu þjóðinni fádæma dónaskap út af fiskeríi á pinkusvæði í Íshafinu.

Viðbrögð fjármálaráðherrans Halvorsen verða lengi í minnum höfð. Hún talaði eins og lán til Íslendinga væri gjöf  sem ekki kæmi til greina að gefa. Mér vitanlega hefur enginn Norðmaður gagnrýnt ráðherrann fyrir dónaskap. Yfirleitt er sama sem ekkert rætt um íslenska hrunið í Noregi.

Einu viðbrögð Noðrmanna  við vanda Íslendinga eru fáránlegar undirskriftasafnanir um að innlima Ísland í Noreg. Hinn gamli draumur Norðmanna um endurheimtingu skattlandanna er við lýði.

Ekki þar fyrir að það er ágætt að vera Íslendingur í Noregi, allmennt gott að búa í þessu fallega landi olíuauðsins. Það er margt gott um Norðmenn og Íslendingar gætu lært ýmislegt af þeim.  En ekki halda að Nojarar  séu vinir íslensku þjóðarinnar, þeir halda sig eiga hana og maður er ekki vinur leikfangsins síns.

Auk þess legg ég til að Mogginn verði sniðgenginn, kvótaþýfið endurheimt, eigur útrásarfurstanna frystar og réttað í málum þeirra og annarra hrunvalda. Útrásargrúppíur (m..a. þær á Bessastöðum) verði rassskelldar á Austurvelli.

Ég geri ekki endasleppt við Pólverja í dag, hóf daginn á færslu um hinn pólska Polanski, lauk honum með að fara á heimsfrumsýningu á stuttóperu um Samstöðu. Hún er eftir breska tónskáldið Patrick Dailly en hans hafði ég ekki heyrt getið fyrr. Hið alvitra Net getur upplýst menn um afrek hans.

Hvað um það, ekki þótti mér þessi ópera merkileg, tónlistin var í lagi en óperan var alltof stutt, endaði nánast í miðju lagi, það vantaði dramatíska hátinda. Til að gera illt verra var mannskapurinn of fáliðaður og sviðið of lítið. Leikur og söngur ekki nema í meðallagi, vantaði tilfinningu fyrir hinni magnþrungnu atburðarrás í Póllandi á árunum 1980-1982.

Samstaða kollvarpaði kommúnismanum, óperan um hana mun ekki valda aldahvörfum  í sögu söngleikjanna.

Auk þess legg ég til að Mogginn verði sniðgengin, kvótaþýfinu skilað, eigur útrásarfurstanna frystar og réttað verði málum þeirra um leið og einkavinavæðendur verði rassskelldir opinberlega.

Eins og flestir lesendur munu vita þá var kvikmyndaleikstjórinn Roman Polanski handtekinn í Sviss að beiðni Bandaríkjamanna. Mun ég víkja stuttlega að þeirri handtöku í færslulok en mun fyrst spjalla ögn um líf og list Polanskis.

Hann er pólskur Gyðingur og lifði með undraverðum hætti af í Póllandi á dögum helfararinnar, þá barn að aldri. Í viðtali sagði hann að hann hefði verið of ungur til að vera hræddur heldur hafi hann litið á tilraunir nasista til að góma sig sem spennandi eltingarleik.

Síðar fór hann í kvikmyndaskóla í Póllandi og vakti alþjóða athygli með myndinni Hnífur í vatni.  Sú mynd talar reyndar ekki til mín þótt þar sjáist strax handbragð meistarans, hæfni hans til að sýna óhugnað sem vex hægt og sígandi.

Polanski flutti sig til Vestur-Evrópu og árið 1965 gerði hann Repulsion í Bretlandi, magnaðan trylli um stúlku sem hægt og sígandi fær ofsóknarbrjálæði, ekki síst vegna þess að allra handa karlmenn eru stöðugt að stíga í vænginn við hana (karlpungurinn Polanski hefur vit á slíku!).

Hann gerði svo aðra mynd í Bretlandi, Cul-de-sac, heldur síðri tryllir en ágætur samt, undir vissum áhrifum frá leikriti Becketts, Beðið eftir Godot. Þá koma Ameríkuárin sem hefjast á vampírugrínmyndinni The Fearless Vampire Killers sem mérfinnst hundleiðinleg og mislukkuð nema hvað lokasenan er óborganleg, vampírurnar hafa betur og taka til við leggja heiminn undir sig. Er hér tilvísun til kommúnisma og nasisma sem Polanski þekkti af biturri reynslu?

Svo kom sígildur tryllir, Rosemary’s Baby, um fæðingu sonar djöfulsins (má heyra bergmál frá henni í mynd von Triers Anti-Christ?). Óhugnaðurinn í henni var forboði þess sem koma skyldi þegar fylgismenn hins djöfullega Charles Manson myrtu eiginkonu Polanskis, Sharon Tate og fóstur hennar átta mánaða. Vampírurnar unnu sigur.

Chinatown var einkar kúl leynilöggumynd, þó aðallega mynd Jack Nicholsons sem með henni varð stórstjarna. Que? (Hvað?) þótti mér aftur á móti leiðinleg, annað dæmi þess að Polanski kann ekki að gera gamanmyndir. Hryllingurinn hæfur honum best.

Þá kemur mynd gerð í Frakklandi, Le locataire (leigjandinn), eiturmagnaður tryllir um mann sem tekur að samsama sig fyrri leigjanda í íbúðinni sem hann býr í. Sá var stúlka sem framdi sjálfsmorð. Polanski leikur sjálfur og ferst leikurinn vel úr hendi (hann lék líka frábærlega vel í hinni mögnuðu mynd Tornatores,  Bara formsatriði, einni  bestu mynd síðasta áratugar).

Poanski gerði svo Tess í Bretlandi árið 1979, prýðileg mynd um ást í meinum í Bretlandi Viktoríutímans. Myndin var byggð á frægri skáldsögu Thomasar Hardys og lék dúndurgellan Nastasja Kinski aðalhlutverkið.

Eftir þessa mynd tók ég að missa sjónar af myndum Polanskis, sá þá hundlélegu Pirates með þýsku tali árið 1986, sennilega hefur þýska talsetningin bjargað því sem bjargað varð.

Síðast sá ég Píanistann, áhrifamikil mynd en svo lítið of glansleg fyrir minn smekk, sagn er betri en myndin. Sjálfsæfisöguþátturinn leynir sér ekki þótt myndin sé byggð á reynslusögu annars pólsks Gyðings, píanóleikara sem lifir helförina af í leynum, þökk sé siðmenntaðum þýskum liðsforingja. Polanski sjálfur lifði af vegna gæsku pólskra bænda, reyndar voru kristnir bændur þar í landi ekki frægir fyrir ást á Gyðingum.

Svo um framsalið: Réttvísin á að gilda fyrir alla jafnt, sé Polanski sekur þá verður hann að afplána sinn dóm eins og hvaða Nonni sem vera skal (á Íslandi gildir önnur „rétt“-vísi, þar eru auðjöfrar og einkavinavæðendur hafnir yfir lögin). Norðmenn hefðu átt að dæma Hamsun fyrir landráð í stað þess að afskrifa hann sem elliærann aumingja. Bókin sem hann skrifaði eftir dóminn, Grónar götur, sýnir að karlinn var síður elliær en ég og miklu betur skrifandi.

Polanski er mistækur leikstjóri en bestu myndir hans eru ótvírætt sígildar. Um líferni hans verða aðrir að dæma.

Auk þess legg ég til að Mogginn verði sniðgenginn, kvótaþýfið endurheimt, eigur útrásarfurstanna frystar, og réttað verði í málum þeirra og annarra hrunvalda hið snarasta.

Bæði Mogginn og Bandaríkin hafa verið ofarlega á baugi hjá mér í síðustu bloggfærslum. Það væri reyndar verðugt verkefni að athuga skrif blaðsins um land þetta, í mínu ungdæmi vegsamaði Mogginn BNA með sama ákafa og Þjóðviljinn Sovét. En í stað að ræða alla þá sögu vil ég gera að umtalsefni grein sem ungur Moggablaðamaður skrifaði upp úr aldamótum.

Kristján heitir hann og er Jónsson, Skagamaður. Í greininni talar Kristján innfjálgur um hið farsæla samstarf Bandaríkjanna og Íslands. Bandaríkjamenn hefðu kennt Íslendingum að meta frelsið og má þetta teljast furðuleg staðhæfing í ljósi þess að á mektardögum Vallarkanans var hinn hrikalegasta haftastefna á Íslandi, andstætt flestum þeirra Vestur-Evrópuríkja sem ekki urðu þeirra gæfu aðnjótandi að hafa ameríska herstöð.

Nemandinn í Frelsisskólanum ameríska var sem sagt harla tornæmur. Hvar fór þessi kennsla annars fram? Í bólinu hjá Kanamellunum? Á skrifstofunum hjá Kanamelludólgunum?

Kristján lætur hjá líða að svara slíkum spurningum en segir að svo farsælt hafi samstarfið verið að Ísland hefði kannski bara átt að ganga í BNA (!!). En vegna þess að þjóðirnar töluðu ólík tungumál og væru ólíkar menningarlega (alveg viss?) væri best að Ísland gengi í Bandaríki Evrópu (er það eitthvað í Star Trek myndunum?) og gerðist þar fulltrúi bandarískrar frelsishyggju (!!), kenndi þessum velferðarpungum í Evrópu að dá frelsið. Kristján er of kúl til að nefna fullveldi sem kost. Yfirboðari hans Alvaldurinn er ekki of kúl til þess, fullveldi í hans munni er fullveldi hans sjáls, klíkunnar og kvótabarónanna.

Það er makalaus fjandi að Kristján virðist ekki vita að það er ekki heyglum hent að verða eitt af ríkjum BNA, ekki einu sinni Púerto Ríkó fær að vera með. Það má líka teljast undarlegt að hann skilji ekki að líkurnar á að ESB verði Bandaríki Evrópu eru blessunarlega nánast engar.

Um hið ameríska frelsi hef ég áður rætt og bent á að það standi ekki öllu leyti undir nafni þótt það hafi sína kosti. Í síðustu bloggfærslu l lýsti ég því  hvernig svertingjar í Suðurríkjunum voru kúgaðir, bæta má við að Banadaríkjamenn sviku 363 gerða samninga við Indjánana, sennilega af hreinni frelsisást. Þeir gerðu líka tilraunir til að þess að útrýma þeim í besta Hitler-stíl og áttu þátt í að koma á einræðisstjórn í Chíle og Íran, svo nokkuð sé nefnt.

Ég er ekki viss um að Bandaríkin séu frjálsari en Vestur-Evrópuríkin og því ekki viss um að kenna þurfi Vestur-Evrópumönnum amerískt frelsi. Þetta fer reyndar talsvert eftir því hvaða merkingu menn leggja í frelsishugtakið en rétt merking þess liggur ekki á lausu.

En þótt við skildum það frjálshyggjuskilningi þá njóta  hinir vondu velferðasinnuðu Hollendingar meira frelsis en Kanar hvað hass varðar, það er leyft að kalla  í Hollandi, ekki í neinu ríkja BNA. Klám var leyft mun fyrr í kratabælunum Svíþjóð og Danmörku en Bandaríkjunum. Upp úr 1920 var karlmönnum í Berlín leyft að ganga í kvenmannsfötum á almannafæri, slíkt hefði aldrei verið þolað á þeim árum  í hinni púrítönsku Ameríku.

Auk þess hef ég margtuggið að markaðsfrelsið geti hverfst í auðhelsi, hér vestra hafa ríkisbubbarnir orðið miklu ríkari og valdameiri á síðustu þrjátíu árum en áður, skapast hefur öreigastétt sem vinnur myrkranna á milli og fær laun skömmtuð úr hnefa. Hún  á enga von um að komast áfram í samfélaginu, enga von um að „meika það“.

Áður fyrr var misskipting auðs vissulega talsverð en félagslegur hreyfanleiki var meiri en víðast annars staðar, þá voru Bandaríkin land möguleikana.

Ljóst var af greininni að Kristján vissi ekki að  þessi vanþróun hefði átt sér stað vestanhafs enda er Ísland eitt fárra Vesturlanda þar sem þessi miður yndislega þróun  hefur vart verið rædd. Aðeins örfáir íslenskir fræðimenn hafa rætt þessa vanþróun, fyrir utan mig má nefna Þorvald Gylfason og Stefán Ólafsson.

Ástæðan fyrir þessu fálæti um vanþróunina er m.a. sú að hinn íslenska blaðamannastétt er sú hægrisinnaðasta í heimi enda eiga vinstriblaðamenn fáa möguleika í fjölmiðlunum vegna frekju hægrisinnaðra eigenda. Halla Gunnarsdóttir varð ekki langlíf á Mogga, var hrakin burt vegna vinstriskoðana. Nú er Alvaldurinn að moka þar út, Kristján fær örugglega að lafa. RÚV er eini fjölmiðillinn þar sem starfa blaðamenn með fjölbreyttar stjórnmálaskoðanir.

Fyrir skömmu viðurkenndi Kristján að hann hefði látið blekkjast af útrásarvælinu og lofsungið útrásarbankana í greinum. Hann ætti að játa fleira.

Auk þess legg ég til að Mogginn verði sniðgenginn, eigur útrásarfurstanna frystar, réttað verði í máli þeirra og annarra hrunvalda hið snarasta.

William Fulbright, öldungardeildarþingmaður, skrifaði afbragðsbók um bandaríska utanríkispólitík og bar hún heitið The Arrogance of Power. Hún fjallaði ekki um Alvaldinn enda skrifuð löngu áður en hann kom til.

Fulbright bendir réttilega á að til séu tvær hefðir í bandarískum stjórnmálum, önnur víðsýn, frjálslynd og yfirveguð, hinn þröngsýn og nánast heimsvaldasinnuð. Hefði bókin verið skrifuð nú hefði höfundur örugglega nefnt Bush sem fulltrúa síðara viðhorfsins, Obama þess fyrra.

En oft hafa þessar hefðir fléttast saman, var Kennedy bara huggulegur, velviljaður frjálslyndissinni eða var kannski svo lítill heimsvaldasinni líka? Reagan var fremur í hrokafulla heimsvaldasinna flokknum en hafði vit á að rétta Gorbasjov sáttarhönd, Reagan og sveit hans hafði jarðsamband, ólíkt Bush og félögum.

Alla vega er saga Bandaríkjanna saga um öfgar það sem hið besta og hið versta hafa vegað salt. Stjórnarskrá Bandaríkjanna er stórmerkilegt plagg  en það er skrifað af mönnum sem áttu þræla. Kosningaréttur var almennari og lýðfrelsi í mörgu meira í BNA á þessum árum en annar staðar, stjórnskipunin til fyrirmyndar, valdið skarplega þrígreint og sjálfsstæði sambandsríkjanna mikið. Samt var þrælahald við lýði í BNA lengur en annars staðar á Vesturlöndum.

Landnemarnir í BNA öðluðust meira frelsi og fleiri lýðræðisréttindi en þeir nutu í Evrópu. En ókeypis frelsi er ekki til, Indjánar og Mexíkanar máttu gjalda fyrir þetta frelsi. Evrópskir öreigar  urðu jarðeigendur  vegna þess að indjánarnir voru hraktir af landi sínu og land tekið af Mexíkönum eftir styrjaldir milli Mexíkó og Bandaríkjanna. Rétt eins og velflest önnur ríki eru Bandaríkin afurð árásarstríða og yfirgangs.

Þrælahaldið var afnumið árið 1865 en svertingjar í Suðurríkjunum misstu fljótlega öll lýðréttindi „þökk“ sé svonefndum Jim Crow lögum. Um fimm þúsund blökkumenn voru myrtir af hvítum skríl án þess að neinn af morðingjunum yrði dæmdur. Satt að segja var ekki einn einasti hvítur maður dæmdur fyrir morð á svertingja í Suðurríkjunum fyrr en 1965, hundrað árum eftir meint afnám þrælahaldsins.

Fólk frá öllum heimshornum flykktist til Bandaríkjanna til að flýja kúgun og bæta kjör sín. En ekki Kínverjar því þeim var bannað að flytja til BNA um fjörutíu ára skeið, frá um 1880 þangað til á stríðsárunum síðari. Áður höfðu þeir verið notaðir til að leggja jánrbrautir og var farið með þá eins og skepnur. Nú njóta Kínverjar sín vestanhafs, alls staðar á háskólasvæðinu hér í Berkeley má heyra kínversku talaða.

Oft er sagt að Gyðingar séu áhrifamiklir í BNA, ekki síst í fjármála- og menntageiranum. Í dag er BNA örugglega hið sanna Síon Gyðinga, miklu frekar en hið óörugga Ísrael. En svona hefur þetta ekki alltaf verið. Fyrir stríð var umtalsvert Gyðingahatur í BNA, Gyðingar áttu fá færi í háskólum, t.d. var Gyðingakvóti í læknanámið í Harvard og fóru margir Gyðingar til Þýskalands (!!!) í læknanám fyrir 1933.

Gyðingum  var oft meinaður aðgangur að fínum klúbbum, samanber brandara Gyðingsins og grínistans Groucho Marx „ég myndi ekki vilja vera meðlimur í klúbbi sem vill hafa mig sem meðlim“. En hvers vegna fluttust Gyðingar þá vestur um haf?  Bæði vegna enn meira Gyðingahaturs í mið- og Austur-Evrópu og vegna þess að BNA er land viðskipta, Gyðingar eru jú oft og einatt miklir viðskiptamenn.

Þetta verða menn að skilja til að skilja hvers vegna fleiri vilja flytja til BNA en annarra landa þrátt fyrir efnahagshnignun landsins. Ástandið er yfirleitt verra í löndunum sem fólkið flytur frá enda eru innflytjendur hér langflestir frá þriðja heims löndum.

Nákvæmlega sömu tvíbentni gætir í utanríkispólitík BNA. Eftir síðari heimsstyrjöldina var Bandaríkjamönnum í lófa lagið að gera Vestur-Evrópumenn og Japani að þrælum sínum en sýndu þeim í þess stað mikla rausn. Þeir hefðu getað komið Sovétríkjunum á kné því þeir einir áttu kjarnorkusprengju en létu það eiga sig. Enda voru þessi ár, árin frá um 1940 til 1947/8 kannski bestu ár BNA.

En þessi sömu ríki höfðu komið fram við lönd Mið-Ameríku eins og leppríki, ráðist inn þau hvað eftir annað og komið upp leppstjórnum, oft til að tryggja hagsmuni bandarískra stórfyrirtækja. Lýðræðislega kjörinni stjórn í Guatemala var steypt af stóli enda voru hagsmunir stórfyrirtækisins United Fruit í veði. Sama gerðist í Íran þegar hinum lýðræðislega kjörna Mossadeqh var steypt, hann hafði vogað sér að láta þjóðnýta eigur breska olíufyrirtækisins BP og Bretar fengu Kana til að gera skítverkin fyrir sig.

Bandaríkjunum til málsbóta má nefna að andstæðingar þeirra hafa oft verið verri en þeir, nægir að nefna nasista, Sovétkommúnista, Saddam Hussein og múslímska öfgamenn. Þess utan eru sum Vesturlanda verri en þau, Frakkar hafa t.d. aldrei sleppt hendinni af fyrrum nýlendum sínum í Afríku. Ef Frakkland hefði orðið jafn valdamikið og Bandaríkin þá væri ástandið í heiminum miklu verr en það er, ríki heimsins hefðu orðið að sitja og standa eins og París vildi. Um það hvernig ástandið væri ef Kína eða Rússland væru mestu stórveldi heims þarf ekki að fjölyrða.

Sovétríkin réðust inn í Ungverjaland þegar landið sagði sig úr Varsjárbandalaginu árið 1956 en BNA lét óátalið þótt kommúnistar fengju sæti í ríkisstjórn Íslands sama ár, stjórn sem vildi herinn burt. Þessi sömu ríki sem sýndu íslendingum svona mikið umburðarlyndi höfðu þremur árum áður látið steypa lýðræðislega kjörnum forsætisráðherra Írans. Svona eru andstæðurnar miklar í amerískri utanríkispólitík.

Alla vega verða menn að hafa tvegga heima sýn til að skilja Bandaríki Norður-Ameríku, menn verða að sjá hvernig hið góða og hið illa hafa fléttast saman í sögu þessara miklu ríkja.

Auk þess legg ég til að Mogginn verði sniðgenginn, eigur útrásarfurstanna frystar og réttað í málum þeirra og annarra hurnvalda eins fljótt og auðið er.

Líklega hefur sagnarandi komið yfir mig þegar ég sagði að gagnrýnir blaðamenn yrðu reknir af Morgunblaðinu þegar Alvaldurinn tæki völdin. Það er annars undarlegur fjandi að blaðamenn með mikla starfsreynslu séu reknir, yfirleitt er reglan sú að þeir sem síðast voru ráðnir missi vinnuna fyrst.

Eiga þessir eldri blaðamenn nokkra von um vinnu yfirleitt? Sagt er að fólk yfir fimmtugt eigi mjög erfitt með að verða sér út nýja vinnu missi það þá gömlu.

En þetta er ekki aðalmálið. Málið snýst um auðvaldið í íslenskum fjölmiðlageira þar sem blaðamenn eru notaðir eins peð og þeir reknir ef þeir dansa ekki eftir pípi eigendanna. Lýsingar Páls Ásgeirs Ásgeirssonar á því tímabili þegar Alvaldshollir eigendur réðu DV eru nöturlegar. Ef trúa má Páli Ásgeiri þá voru blaðamennirnir meðhöndlaðir eins og skepnur.

Alvalds-fjölmiðlaauðvaldið á engan einkarétt á slíku. Til dæmis var Árni nokkur Snævarr rekinn af Stöð tvö fyrir þær sakir einar að vilja ekki  flatmaga fyrir eigendunum. Ýmsir hafa beint spjótum sínum gegn fjölmiðlaveldi Hringadrottins og er margt vont um það battarí að segja. Minnist míns gamla kjörorðs „hvorki Baug né bláa hönd!“

Hver er lausnin á þessum mikla vanda? M.a. sú að blaðamannafélagið sýni tennurnar, hiki ekki við að fara í verkfall ef auðjöfrar og Alvaldar beita blaðamenn órétti. Reynt verði að þvinga eigendur til að viðurkenna þá frumreglu að þeir sem fjölmiðla eigi skipti sér sem minnst af ritstjórnarstefnunni. Þannig er málum háttað í Noregi og öðrum siðmenntuðum löndum.

Vilji almenningur almenniléga fjölmiðla verður hann að vera virkur líka, t.d. sniðganga auðvalds-fjölmiðla. Einnig er brýnt að verja RÚV gegn auðvaldsásókn, það vill hægriarmur Samfó ekki en honum finnst svo ljótt að góða og fína  einkaframtakið (les: Hringadrottinn) missi auglýsingaspón úr aski sínum í aska RÚV.

Gott og vel, það eru ýmis ágæt rök fyrir því að RÚV eigi ekki að byggja starf sitt á auglýsingum og deila má um ágæti iðgjalda.

Eitt sinn var mikilvægt að berjast gegn ríkiseinokun á ljósvakafjölmiðlum og flokksblöðum. En öllu er afmörkuð stund, í dag ber að berjast af hörku gegn fjölmiðlaauðvaldinu, því hinu fyrirlitlega.

Auk þess legg ég til að kvótabarónarnir verði látnir skila kvótanum, fjölmiðlaauðvaldið verði brotið á bak aftur, eigur útrásarfurstanna frystar og réttað verði í málum þeirra og annarra hrunvalda strax í gær.

Vagga amerísku stúdentauppreisnarinnar stóð í Berkeley. Þar var stofnuð málfrelsishreyfingin fræga og háskólinn lék á reiði skjálfi mestallan sjöunda áratuginn.

Hippar og róttæklingar komu People’s Park á laggirnar þrátt fyrir að lögreglan reyndi að hindra það en þarna átti að gera bílastæði. Deila má um réttmæti þessara gjörða hippa og vinstristúdenta en garðurinn er alla vega enn til og er krökkur af útigangsmönnum. Þar mætist BNA sjöunda tugarins, tími róttækninnnar, og BNA þessarar aldar, aldar efnahagsvanda.

Róttækni hefur löngum loðað við Háskólann hér en nú er hún fremur prófessoranna meginn en stúdentanna. Í dag er verkfall á skólanum og boðað er til mótmælagöngu, í gær var „teach-in“ eins og á 68-árunum en nú stóðu prófessorarnir fyrir því og var helsti kennarinn Robert Reich, fyrrum atvinnumálaráðherra Clintons og prófessor hér. Ég nennti ekki á samkomuna.

Hinn frægi fræðimaður George Lakoff notaði hálfan þriðjudagstímann til að skora á stúdenta að taka þátt, öðru vísi mér áður brá. Þá hömuðust stúdentar við að reyna að fá kennarana með í leikinn!

Ástæðan fyrir þessum aðgerðum er niðurskurður við háskólann. Kennarar verða að taka á sig 5-10% launalækkun, námskeið verða lögð niður í hrönnum, og einkavæða á stóran hluta háskólastarfsins. Orsakavaldurinn er bág efnahagsstaða Kaliforníuríkis, ekki hefur Arnljótur frá Svörtueggjum náð að „terminata“ þann voða sem að ríkinu steðjar.

Lakoff sagði að vel mætti leysa vandann með öðrum hætti, skera stórlega niður útgjöld til íþróttastarfsemi og draga úr skrifræði en báknið hefur þanist út á undanförnum árum eins og í háskólum víða um lönd.

Ekki skla lagður dómur á þessi orð prófessorsins víðkunna. En alltént verður gaman að fylgjast með atburðum dagsins, skyldi slá í brýnu með sjötugum háskólakennurum og hinni illvígu lögreglu staðarins?

Auk þess legg ég til að eigur útrásarfurstanna verði frystar og réttað í málum þeirra og annarra hrunvalda hið snarasta.

Hún Kvóta-Tóta ku vera búinn að ráða sér ritstjóra. Sá er ekki af verri endanum, Alvaldurinn sjálfur.

Alvaldurinn mun sjálfssagt taka til hendinni á blaðinu, moka út öllum sjálfsstæðum pennum og ráða í staðinn sér hliðholla menn (les: Strengbrúður). Hannes og Björn fá örugglega fasta dálka, andstæðingar klíkunnar munu verða ataðir aur í leiðurum og Reykjavíkurbréfum, smjörklípan notuð óspart.

Bandaríkin munu verða hafin upp til skýjanna og lesendum talin trú um að allt væri í himnalagi í bandarísku efnahagslífi, ESB gert tortryggilegt. Kvótakerfið verður varið með kjafti og klóm því oft launar kálfur ofeldið vel.

Reynt verður að koma sök hrunsins á alla aðra en FLokkinn og honum holla auðkýfinga.Listaumfjöllun verður með þeim hætti að klíkutengdir listamenn verða lofaðir, aðrir lastaðir. Sagði einhver „alveg eins og kommableðillinn Pravda?“

Það tók Alvaldinn sautján ár að koma Íslandi á hausinn. Mun hann þurfa sautján mánuði til að koma Mogganum í þrot?

Margir Íslendingar hjálpuðu honum við að gera Ísland gjaldþrota. Ég mæli með að þjóðin aðstoði hann við að koma blaðinu á hausinn, til dæmis með því að segja upp áskrift á því og kaupa ekki auglýsingar.

Auk þess mætti berjast fyrir því að kvótabarónarnir skiluðu kvótunum. Takist það yrði ansi erfitt fyrir Kvóta-Tótu að halda Íslands-Pravda uppi.

Auk þess legg ég til að eigur útrásarfurstanna frystar og réttað verði í málum þeirra og annarra hrunvalda hið snarasta.