Stephan Hermlin var þýskur rithöfundur af Gyðingaættum. Hann varð náttúrulega að flýja land þegar nasistar tóku völdin. Settist svo að í Austur-Þýskalandi eftir stríð enda gallharður kommúnisti.
Hann setti saman prýðilega endurminningarbók, einkar ljóðræna og ber hún heitið Aftanskin (Abendlicht). Þar gefur hann dæmi um Þjóðverja sem þóttust eftir stríð ekkert hafa vitað um framferði nasista en höfðu sannanlega orðið vitni að óhæfuverkum þeirra.
Ýmsir sögðust hreint ekki hafa stutt nasistaflokkinn, svo sögðu sumir hér á landi „ég studdi aldrei þessa útrás“ (á dögum nasista voru ekki til myndbönd). Aðrir Þjóðverjar þrættu fyrir að nasistar hefðu framið myrkraverk, sumir hér á landi segja „bankinn minn braut engin lög“.
Í bók sinni Athugasemdir um Hitler (Anmerkungen zu Hitler) segir Sebastian Haffner að á velmektardögum nasista rétt fyrir stríð hafi flestir Þjóðverjar stutt þá, ekki vegna ástar á hugmynda-“fræði“ þeirra, heldur vegna þess að þeir hefðu bætt kjör manna. Viðkvæði Þjóðverja hafi verið „en sjáið hverju þeir hafa áorkað“.
Ég varð áþreifanlega var við að Íslendingar studdu útrásina á svipuðum forsendum. Þegar ég hreyfði máls á því að þetta útrásarhyski hefði altof mikil völd og virtist stunda vafasöm viðskipti þá var mér gjarnan svarað „jú, jú, það er heilmikið til í þessu en sjáðu hverju þeir hafa áorkað, kjör manna hafa batnað verulega“.
Auk þess legg ég til að eigur útrásarhyskisins verði frystar eins fljótt og auðið er og réttað verði í málum þeirra hið snarasta.
Stefán Snævarr
Ummæli (18)
Sigmundur Guðmundsson stærðfræðingur // 22.8 2009 kl. 16:18
Davíð Oddsson: „Ég söng aldrei þennan útrásarsöng“
Davíð Oddsson: „Þeir lengi lifi, HÚRRA, HÚRRA, HÚRRA, HÚRRA !!!! “
http://www.youtube.com/watch?v=5egkmJRikKw
Sigmundur Guðmundsson stærðfræðingur // 22.8 2009 kl. 16:21
Íslenska efnahagsundrið:
http://www.youtube.com/watch?v=AoD8umlAOFs
Kolla // 22.8 2009 kl. 17:59
Þjóðverjar enduðu með að banna Nazistaflokkinn. Hvað gera Íslendingar við SjálfstæðisFlokkinn?
Stefán Snævarr // 22.8 2009 kl. 18:02
Þorvaldur Gylfa gerir meira en að gefa í skyn að hann vilji slíkt bann.
TH // 22.8 2009 kl. 18:24
Við hvaða Íslendinga talaðir þú Stefán? Blaðamenn Fréttablaðsins, fréttamenn Séð & Heyrt, viðskiptablað MBL, Björgvin G. Sigurðsson, Hannes Hólmstein eða Björn Inga?
Ég horfði á þrjár klíkur takast í þjóðfélaginu með launaða stjórnmálamenn og fjölmiðla! Hér heima vissi enginn frekar Danir og Bretar hvaðan peningarnir í útrásina komu. Því síður visssu menn hvert peningarnir fóru. Bankaleyndin hindraði almenning og breska og hollenska fjármálaeftirlitið í því að átta sig á því hvað var í gangi.
En það er rík tilhneyging hjá ýmsum heima með slæma samvisku að reyna að yfirfæra hana á þjóðina.
Hörður Halldórsson // 22.8 2009 kl. 18:34
Það var ekki hægt að „youtúba“ ýmis ummæli manna um nasismann fyrir og eftir hrun hans.
Sigmundur Guðmundsson stærðfræðingur // 22.8 2009 kl. 18:37
Göbbels fylgdi Foringja sínum inn í rauðan dauðann.
Sérðu þar einhverja samlíkingu Stefán ?
Haukur Kristinsson // 22.8 2009 kl. 19:19
Er ekki Analogian of grimm Stefán. Útrásin – Nazisminn. Samlíkingar verða að vera trúverðugar, annars missa þær marks.
Nær væri að líkja því sem gerðist á Íslandi við valdatöku obristanna í Grikklandi 1967.
Henni var nefnilega einróma fagnað af hægri mönnum í því landi. Tengdafaðir minnn var handtekinn og sendur í margra mánaðar fangelsisvist á litla eyju. Hann sagði mér að einn kunningi sinn hefði sagt við sig eftir valdatökuna, að nú myndi færast ró yfir landið, nú fengju menn að njóta sinna peninga óheftir. Hvernig var slíkra peninga eiginlega aflað, hugsað hann þá. Peninga, sem ekki má njóta nema undir járnhæl hersins.
dormi // 22.8 2009 kl. 21:01
„Sjáið hvað þeir hafa áorkað“ hljómar ekki sérstaklega lofsamlega eftir hrun.
Vona að hrunið valdi þáttaskilum, en hversu lengi það varir er erfitt að segja.
Ég hef gaman að rifja upp gömlu kallanna (aldamótamennina (1900)) þegar ég var að alast upp. Þeir töluðu fyrst oft illa um menn, en svo kom, „en hann er duglegur“ og flest allt var þarmeð fyrirgefið. Þannig var þetta líka þegar rætt var um Þjóðverja og stríðið. Aldrei var minnst á hverju Þjóðverjar hefðu áorkað, enda fór eins með þá og útrásarvíkingana –allt í rjúkandi rúst. En altaf mæltu þessir kallaspekingar þjóðverjum bót og sögðu, “ þeir eru duglegir“
Þetta var æðsta dyggðin í augum þessarar kynslóðar. Ekki held ég að þessum köllum hafi þótt tiltökumál þótt tölvert margir hafi verið drepnir… ekki fannst mér það að heyra.
Stefán Snævarr // 22.8 2009 kl. 21:42
dormi, þetta dugnaðarhjal er glettilega algengt enn á íslandi. Menn segja um tiltekinn náunga að hann lemji konuna sína, sturti krökkunum niður í klóssettið og sé alveg stjarnfræðilega leiðinlegur, en svo er bætt við: „En það verður ekki af honum skafið að hann djöflinum duglegri“. Var ekki þessi útrásarárátta að kaupa fimm fyrirtæki fyrir hádegismat m.a. tilraun til að sanna dugnað sinn?
dormi // 22.8 2009 kl. 21:53
Satt Stefán — Þetta er kannski svipað og var, en það er annar tónn núna, öðruvísi tilfinningaleysi. Þessir gömlu voru kaldranalegir kallar, vanir að slátra sjálfir sínu fé , sem þeim þótti eðlilega vænt um, en ég man hvað þeim fannst lítið til um mannfall í útlöndum.
Stefán Snævarr // 22.8 2009 kl. 22:27
Það þótti Bjarti í Sumarhúsum líka, hvernig orti hann aftur?
„Spurt hef ég tíu milljón manns
séu myrtir í gamni utanlands
sannlega mega þeir súpa hel
ég syrgi þá ekki fari þeir vel…“
Man ekki restina, er ekki með Sjálfstætt fólk hérna.
bjarni // 23.8 2009 kl. 01:29
Sumum virðist ómögulegt að fjalla um bankahrunið án þess að minnast annað hvort á nasistaflokkinn í þýskalandi eða bjart í sumarhúsum. Sumum tekst að koma báðum að, það hlýtur að teljast ákveðið afrek. Innihaldslaust og tilgerðarleg, en afrek engu að síður.
Kolla // 23.8 2009 kl. 03:24
Það er ekki óeðlilegt að bera útrásina saman við Þýskaland nazismans. Nasistar glutruðu niður sjálfstæði sinnar þjóðar, landinu skipt á milli sigurvegara.
Við erum ekki búin að sjá fyrir endann á afleiðingum útrásarinnar. Vonandi verður okkur ekki skipt upp milli kröfuhafa.
HHS // 23.8 2009 kl. 05:04
Skarpur Stefán
nn // 23.8 2009 kl. 05:42
Bankamennirnir hafa verið duglegir að segja „við brutum engin lög“, en enginn hefur að mér vitandi sagt „við gerðum ekkert rangt“.
Er allt gott sem ekki er ólöglegt? Hversu oft voru lögin einfaldlega ekki til (holur), þau beygð eða farið gegn „anda laganna“ og almennu siðferði?
Grútur // 23.8 2009 kl. 08:43
Samlíkingar eru oft til góðs og geta leitt í ljós nýjar hliðar máls og dýpkað orðræðuna, og þegar svo er hljóta þær að eiga fyllsta rétt á sér.
Villi // 23.8 2009 kl. 13:13
Stóra spurningin hér finnst mér ekki endilega vera hvort útrásarvíkingarnir verða hengdir. Ég vil að stjórnmálastéttin verði rannsökuð og dæmd. Það á að byrja í kringum 1950, þegar Framsókn og Sjálfstæðisflokkur skiptu með sér hermanginu, og tína svo allt upp.
Þetta hefur grasserað svo lengi og hefur mengað allt þjóðfélagið.
Kurt Waldheim var aðalritari SÞ fyrir nokkrum áratugum. Blaðamaður nokkur rannsakaði fortíð hans og kom fram með gögn sem sönnuðu ótvírætt að hann í seinna stríðinu var Nazi- samverkamaður. Eru til myndir af honum að störfum í úniformi SS.
Eftir þessar uppljóstranir og fordæmingu alþjóðasamfélagsins í kjölfarið hefði maður haldið að hann drægi sig í hlé. Nei Austurríska þjóðin studdi sinn mann og kaus hann meira að segja sem forseta. Útskýring greinarhöfundar; Austurríki tók þátt í stríðinu við hlið Þjóðverja. Eftir stríð fór fram uppgjör í Þýskalandi en ekki í Austurríki. Það þýðir að þjóðin er komin með lygi sem part af sinni sjálfsmynd ( við gerðum ekkert rangt!).
Við verðum sem þjóð að axla ábyrgð á ósómanum öllum. Við töpuðum í okkar „stríði“. Fyrsta skrefið er að gera hreint gagnvart umheiminum, svo þurfum við að taka til hér heima.
Ef ekkert verður að gert heldur þetta áfram. Uppgjörið þarf að fara fram, því annars komust þeir upp með það. Hvaða framtíðarsýn er það fyrir börnin okkar; Förum við að gefa flokkskírteini í fermingargjöf?
Rita ummæli