Stefán Benediktsson

Viðtal Egils í Kiljunni  við  Guðberg Bergsson fyrir viku líður mér ekki úr minni.  Rósemd  Guðbergs virkaði  smitandi,  meira að segja í sjónvarpi. Ég var að vona að hógværð hans væri  það líka. Fann reyndar því miður ekki nóg fyrir því hjá mér í vikunni.  Hann sagði að hver byggi til sín spor. Ég skildi það þannig að hann ætti við þau spor sem við skildum eftir og fékk hroll við að horfa á mín.  Vinnusemi er, að sjá,  fyrir ókunnuga, sterkur þáttur í  persónu Guðbergs.  Það er dálítið íslenskt að meta vinnusemina mikils, en í tilviki Guðbergs leggur hann sjálfur ekki  áherslu á hana en vinnuseminnar verður vart í öllum  verkum hans. Tómas Jónsson er enn eftirminnilegust bóka sem ég hef lesið. Sú bók sem hefur komið mér mest á óvart. Snilld Guðbergs birtist mér samt best í því hvernig hann gerir íslenskan útkjálka og  rætur sínar  að sannfærandi yrkisefni.  Það mætti færa meira af verkum hans í leikritsform. Hann snart mig líka í viðtalinu við Egil á dögunum þegar hann lýsti því hvað hann þurfti að leggja á sig til að verða marktækur liðsmaður í þeim hópi sem hann umgekkst.  Minnti mig á hvað ég varð hissa þegar ég hóf háskólanám erlendis  og áttaði mig á hvað vantaði óendanlega mikið upp á að ég gæti haldið uppi  sæmilega viti bornum samræðum.  Það er niðurlægjandi að átta sig á að þig vantar allan nauðsynlegan bakgrunn til að geta rætt um eitthvað annað en náungann,  eins og til dæmis lífsgátuna. Ekki bara að þig vanti þekkinguna heldur vantar þig líka reynsluna í að hugsa og tjá þig „á ferð“.  Við verðum að fara að setja okkur einhver þau markmið í menntun sem gera börnin okkar að betri mönnum frekar en góðum þegnum.  Munum að  það hafa alltaf verið vondir þegnar sem ýttu  okkur í átt til fegurra mannlífs. Guðbergur hefur alltaf tekið hlutverk sitt sem vondur þegn mjög alvarlega. Mér aftur á móti hefur aldrei  tekist nógu vel upp í því og kann því þess betur að meta Guðberg.

Nafntogaður sérfræðingur  var gestur Egils í dag. Hann stjórnar  fyrirtæki, sem heitir Recovery Partners. Þekking hans á Icesave málinu og íslenskum efnahag er mjög yfirborðskennd. Fyrir nokkrum vikum hélt hann, að við værum að fara að greiða atkvæði um hvort við vildum borga Icesave eða ekki.  Hann sagði þá og segir enn „ekki borga“.  Hann segir líka „með réttri ráðgjöf er hægt að redda þessu, við redduðum þessu í Nýja Sjálandi um árið“. Er virkilega enginn sem finnur skrýtna lykt eða heyrir í viðvörunarbjöllum.  Lesið þetta : http://www.recoverypartners.biz/blog/2010/01/24/why-iceland-must-vote-%E2%80%9Cno%E2%80%9D/.  Mörg orð, minni rannsókn. Eftir að hafa lesið þetta, geta menn skipt sér í hefðbundnar fylkingar og baulað á hvern annan yfir girðinguna. Munum, að þeir sem keyrðu okkur í hrun róa að því öllum árum að núverandi stjórnvöld nái ekki árangri nema þá hægt og illa. Það er eina von þeirra sem mistókst allt við bestu aðstæður í hálfa öld

Vöknum og veljum!  Viljum við að landinu verði stjórnað af þeirri stétt sem keyrði okkur í hrun? Ef ekki, verðum að vinna okkur sjálf út úr vandanum, með þeim fulltrúum sem við kusum og hjálp þeirra, sem vilja skuldbinda sig til að hjálpa okkur.  Virtir og frægir skortstöðusérfræðingar, með fortíðarglampa í augum, mega bíða.

Hanna Birna borgarstóri var á Rás 2 hjá Sirrý og tók við símtölum um atvinnumál frá hlustendum.

Forstjóri Brimborgar hringdi sem almennur hlustandi inn í þáttinn. Hanna Birna efaðist  mikið um  að innlegg forstjórans flokkaðist undir atvinnumál.

Brimborg rekur þrjár bílaleigur, Thrifty Car Rental, Dollar Car Rental og Saga Car Rental. Tekjur bílaleiganna taldi forstjórinn vera um einn milljarð króna í beinhörðum gjaldeyri. Um 180 fjölskyldur byggja afkomu sína á fyrirtækinu. Ef það er ekki atvinnumál þá hvað?

Borgin hefur í áratugi tekið við lóðum sem var skilað. Allt í einu neitar borgin að taka við lóðum. Ráðuneyti sveitarstjórnamála hefur úrskurðað í 8 málum að borgin hafi brotið jafnræðisreglu stjórnsýslulaga og ekki virt góða stjórnsýsluhætti.

Borgin hefur endurgreitt sumum  sem áttu lóðir við hlið þeirra sem ekki hafa fengið endurgreitt. Eini munurinn er að þeir sem fengu að skila voru þeir sem enn skulduðu borginni lóðirnar, en þeir sem höfðu greitt lóðirnar fá ekki að skila.

Mikið misræmi er í stjórnsýsluháttum Hönnu Birnu. Faxaflóahafnir, ákváðu að taka við lóð Eimskipa nokkrum vikum eftir að lokað var á alla aðra. Sömu fulltrúar sitja í stjórn Faxaflóahafna og sitja í borgarráði og tóku sitthvora ákvörðunina.

Þetta er ekki í fyrsta skipti sem borgarstjóri Reykjavíkur kemur illa fram við Brimborg. Fyrir 20 árum tók borgarstjórinn í Reykjavík lóð sem Brimborg hafði fengið úthlutað, orðalaust af fyrirtækinu og afhenti hana skyndibitastað. Sami borgarstjóri vígði síðan þennan skyndibitastað með því að borða þar fyrsta hamborgarann. Sjálfstæðisflokkurinn sér vel um sína.

Á Íslandi búi um 300000 manns. Um 210 þúsund eru á vinnumarkaði og skila allri landsframleiðslunni. Þá skilar hver maður 0,00048% af landsframleiðslu. Í Reykjavík eru mörg Samfylkingarfélög. Í því stærsta sem heitir Samfylkingarfélagið í Reykjavík eru skráðir félagar 7500 .  Þeir eru allir yfir tvítugt og skila þá að jafnaði samanlagt um 3.6% af landsframleiðslu. Úti á Melum er félag sem heitir Bændasamtökin. Í því eru 6500 félagar sem ættu að jafnaði að skila um 3.1% landsframleiðslunnar en skila reyndar eitthvað minna eða um 1,5%. Fyrir þetta fá þeir eitt ráðuneyti, 13 milljarða til framfærslu félagsmanna og hálfan milljarð til að reka skrifstofu hagsmunasamtakanna. Þessi skrifstofa heldur núna úti Bændablaðinu á kostnað okkar skattgreiðenda, sem þessa dagana er  undirlagt undir áróður gegn ESB. Trúlega vegna þess að bændaforystan óttast að við inngöngu í ESB myndu  styrkir til þeirra minnka og þar með möguleikar þeirra til að halda úti málgagni sem kemur út aðra hverja viku með ESB andróðri.

Miðað við þessar forsendur virðist ekki óeðlilegt að SffR geri kröfu um eitt stykki ráðuneyti og 13 milljarða til framfærslu félagsmanna og minnst hálfan milljarð til skrifstofurekstrar félagsins svo halda megi úti blaði til áróðurs með ESB.

Af því að bændur ætla að tryggja nægt fæðuframboð skulum við Samfylkingarmenn í Reykjavík skaffa það sem bændastéttin á í vaxandi erfiðleikum með, næga fólksfjölgun.

Þegar ég var barn las ég Þjóðsögur Jóns Árnasonar í tætlur. Bandið á bókinni var flott  og framan við saurblaðið var lausblaðaeintak af Gilsbakkaþulu handskrifað af pabba, en mestu skipti að ævintýrin hafa svo sterka tilvísun í sögu okkar.

Mörg ævintýri má finna um allan heim,  heimfærð uppá fólk og staðhætti sem er um leið mælikvarði á það hvað er sér-íslenskt, -rússneskt eða –tyrkneskt.  Síðan er alltaf  fjöldi ævintýra sem ekki er að finna annarsstaðar en hér, eins og  „álútur ríður hann nú, blessaður biskupinn“.

Eins eru líka ævintýri sem fara af stað með óskýrðum hætti og eignast eigið líf.  Eitt þessara ævintýra er um Argentínu sem Alþjóða Gjaldeyrissjóðurinn á að hafa farið svo illa með. Ef þið gúglið IMF og Argentína fáið þið fullt af skjölum sem segja sögu samskipta IMF eða AGS og Argentínu.  Þessar sögur eru mjög misvísandi en þegar farið er oní þær kemur margt skrítið í ljós.

T.d. kom AGS ekki að málum í Argentínu fyrr en eftir að landið var farið á hausinn.  Að vísu hafði AGS varað Argentínu við nokkrum sinnum á tíunda áratugnum en telur það eitt af sínum stóru mistökum að hafa ekki gert það af meiri þunga.

Saga fallsins í Argentínu hófst í byrjun tíunda áratugarins með Menem. Hann og stjórn hans aðhylltust, í orði, svokallaðan „Washington Consensus“ hérna betur þekkt undir heitinu nýfrjálshyggja.  „Jákvæðir“ eiginleikar  þessarar stefnu voru þekktir frá Thatcher og Reagan en neikvæðu eiginleikarnir ekki farnir að verða mjög ljósir í byrjun tíunda áratugarins, þótt það hafi síðan tekið tvo forseta (Bush sen. og Clinton) að  taka til eftir Reagan.

Verkþættirnir voru skattabreytingar sem snéru að lækkun skatta og breikkun skattgrunns eða eins og menn kalla það gjarna stækkun kökunnar,  vaxtafrelsi,  samkeppnishæft gengi, viðskiptafrelsi, einkavæðing og reglugerðafækkun ásamt tryggingu eignaréttar.  Er þetta nokkuð farið að hringja bjöllum?

Risaútsala Menems á ríkiseignum dró að erlenda fjárfesta og verðbólga lækkaði  úr fjögurra stafa tölu í eins stafa tölu.  En mysan var möðkuð. Stjórnartíð Menems einkenndist aðallega af þrennu. Mikilli spillingu og einkavinavæðingu, miklum hagvexti og miklum lántökum.  Hringir þetta einhverjum bjöllum?

Menem var síðar kærður fyrir að hafa dregið að sér 10 milljónir dala, sem hann neitaði, en Siemens viðurkenndi að hafa greitt honum 2 millj dala.

Þegar ytri skilyrði breittust, undir aldamótin og lánadrottnar fóru að kalla eftir betri tryggingum við endurfjármögnun og lántökur  kom í ljós að bak við hagvöxtinn voru bara lán, ekki eignir eða framleiðsla (og bjöllurnar gullu…….), þessvegna fór landið á hausinn og þá fyrst kom AGS að málum.

AGS og aðrar þjóðir dældu peningum inn í landið samkvæmt samningum við Argentísk stjórnvöld, en þau gátu ekki staðið við sinn hlut, eins og að semja við lánadrottna, endurreisa banka og tryggja velferð. AGS er örugglega ekki óskeikull en hann er ekki lögga og á  erfitt í samskiptum við stjórnvöld, sem ekki taka með afgerandi hætti á sinni spillingu.

Þetta er enn flóknara þegar viðkomandi land á að heita lýðræðisríki. Því í lýðræði á að heita innbyggt eftirlit, sem ekki er hægt að sniðganga af utanaðkomandi stofnunum.  Hverjir skyldu nú hafa hagsmuni af því  að hylja þá staðreynd að Argentína fór á hausinn vegna spillingar og græðgi eigin valdsherra og kenna svo ljótu köllunum um?

En hvað með Asíu? Fór AGS ekki illa að ráði sínu þar. Jú trúlega má taka undir það, en aftur gildir þó að alveg eins og á Íslandi og í Argentínu byggðist aðkoma AGS þar á samningum. Munurinn fólst í því að fæst ríkjanna sem þar áttu í hlut voru lýðræðisríki.  Samningarnir sem valdsherrar þeirra undirgengust stjórnuðust ekki af þörf innlendra viðsemjenda til að ná endurkjöri eins og í lýðræðisríki og voru því stórir í dráttum og harkalega framfylgt.

Aðferðafræði AGS, sem má kynna sér á heimasíðu þeirra og aðkomu þeirra  að fjölda mála, stjórnast af ýmsu, en aðalatriði aðkomu þeirra er alltaf samningur við þann sem aðstoðar nýtur.  Samningur okkar við AGS var gerður af stjórn Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar haustið 2008. Fyrstu endurskoðun áætlunarinnar lauk í október 2009.  Þessi samningur var undirritaður af því að báðir, ég endurtek, báðir samningsaðilar voru sammála um að áætlunin væri framkvæmanleg.

Nokkrir stjórnarliðar hafa lýst efasemdum um gagnsemi þess að halda í samninginn og einhverjir hreyft því að segja honum upp.  Mér finnst sjálfsagt að endurskoða samninginn og skoða uppsögn en hún krefst þess að alveg sé tryggt að við missum einskis í þeirri vegferð okkar að endurreisa efnahagslíf landsins.

Við verðum til dæmis að hlusta á nágranna okkar. Þeir eiga allir auðvelt með að fylgjast með okkur. Það var ekki án ástæðu að menn voru farnir að vara okkur við fyrir 4 árum. Það var ekki án ástæðu að menn voru farnir að ráðleggja okkur að tala við AGS fyrir 3-4 árum. Það voru rökréttar ástæður fyrir því að Seðlabankastjóri fékk ekki lán í Ameríku (og annarsstaðar) veturinn 2008. Menn sem lána peninga taka ekki vísvitandi áhættu með það sem þeim er trúað fyrir nema að vafasamur ásetningur búi að baki.

Skilaboð þeirra sem áður vöruðu okkur við og vilja nú aðstoða okkur, eru mjög skýr. „Sannið að þið séuð traustsins verðir. Standið við gerða samninga. Semjið um skuldir ykkar.“  Þýtt á íslensku má umorða þetta þannig „það vill engin lána manni peninga sem segist ekki vilja standa við skuldbindingar sínar“

Hann er ekki minna merkilegur en Gutenberg, en fæstir muna hvað hann gerði. Ef þú gúglar „All quiet on the Western front“ færðu samstundis í hendur (á skjánum) upplýsingar um bók Remarque og þær kvikmyndir sem gerðar hafa verið eftir bókinni. Þetta var alls ekki alltaf svona.

Árið 1989 starfaði Tim Berners-Lee hjá CERN, einingahraðalsstofnunni í Genf. Þar var rafrænt skjalasafni, sem var skipulagt eins og jólatré. Til að finna upplýsingar þurftir þú að fikra þig upp eftir stofni trésins og út á greinar þess, sprota og nálar. Þetta þunglamalega fyrirkomulag var þá það besta í veröldinni.

Ég sé það þannig fyrir mér að Tim Berners-Lee hafi velt því fyrir sér hvað það væri mikið þægilegra ef hann gæti ferðast af einum barrnálaroddi á annan, í leit að skjölum,  svo ég haldi mig við þá myndlíkingu. Berners-Lee lagði til annarskonar skipulag eða upplýsingastjórnun, einskonar margvíðan vef. WWW varð til og skjalaskráning hefur ekki borið sitt barr síðan, eða þannig.

Þeir sem sitja að meiri upplýsingum höfðu alltaf vald yfir þeim sem að minni upplýsingum bjuggu. Það styttist í það að hvert og eitt okkar hafi aðgang að allri þekkingu sem til er. Betri þekking er öflugasta vopn allra tíma. Vitir þú ekki hvað er að gerast, aflaðu þér þekkingar. Vitir þú ekki hvað þú átt að gera, aflaðu þér þekkingar. Aflaðu þér þekkingar og allt getur gerst.

Dagdraumar eru ein af náðargjöfum náttúrunnar. Þessi hæfileiki hverfur því miður með aldrinum. Einkenni þessara vatnaskila er þegar draumurinn um að vera milljónari er farinn að snúast um hvernig þú kemst yfir milljónina, en ekki hvernig þú eyðir henni. Veraldarvefurinn hefur ýmsa kosti dagdrauma. Með einu orði á Google geturðu horfið á vit allskyns upplýsinga, sem gera þig að vísu ekki fallegastan, sterkastan eða ríkastan í heimi en þú getur gleymt því að þú ert það ekki, um stund og orðið fróðari í leiðinni. Þökk sé Tim Berners-Lee.

Hvernig á borgarfulltrúi að taka afstöðu til fimm milljarða láns frá Landsbankanum án þess að geta borið það upphátt og opinberlega saman við aðra kosti eins og til dæmis sölu Magma skuldabréfanna. Fulltrúi okkar í OR taldi meinbugi á þessari lántöku. Hvernig á borgarfulltrúi að skýra það út fyrir umbjóðendum sínum af hverju hann hafnar eða samþykkir lán frá Landsbankanum en getur ekki sagt af hverju?  Bara „af því bara, það var maður sem sagði að þetta væri í lagi“. Þannig virkar lýðræði ekki.  Í borgarstjórn erum við á opnum fundi og þar eru feluleikir bannaðir og kjósendur fylgjast með því hvað við erum að gera, af hverju og hvernig. Ef borgarfulltrúi telur sig ekki hafa möguleika á að ræða á opnum fundi hvað hann er að gera af hverju og hvernig, af því að bankinn vill að það sé leyndó, þá getur hann ekki tekið ábyrga, upplýsta afstöðu og víkur af fundi. Það gerðum við í gær við afgreiðslu lánasamnings OR við Landsbankann. Sjálfstæðismenn samþykktu lánið umræðulaust enda bankinn lengi búinn að vera þeim góður.

Samtök bænda fá um 13.5 milljarða króna frá okkur skattgreiðendum. Um 150 þús. kr. frá hverju heimili. Í greininni starfa um 6500 manns  svo framlagið  nemur um tveimur milljónum á mann. Það gerir rúm 50% af verðmæti framleiðslunnar. Skattgreiðendur kaupa síðan framleiðslu bænda og greiða þannig þau 50% af verðmæti framleiðslunnar, sem á vantar, auk milliliðakostnaðar. Íslenskir bændur fá tvöfalt meiri styrki en bændur í Evrópu. Þeir fá bara 25%. Samt eru landbúnaðarafurðir miklu ódýrari í Evrópu og í sumum tilvikum ótvírætt betri, enda fjölbreytni meiri.

Þrátt fyrir þetta meðlag eru meðallaun bænda með þeim lægstu á landinu og lægri en félaga þeirra í Evrópu. Um 70% bændafjölskyldna hafa tekjur af launavinnu eða verktöku. Það er með því hæsta sem gerist í Evrópu. Þrátt fyrir aukavinnuna eru margir bændur gríðarlega skuldsettir, sérstaklega kúabændur. Um 10% þeirra glíma við mjög alvarleg vandræði og margir stefna í gjaldþrot.

Við borgum bændaforystunni beint hálfan milljarð, bara fyrir að gæta hagsmuna bænda. Við borgum þeim meira að segja fyrir að mæta á Búnaðarþing. Árangur þessarar útvistuðu hagsmunagæslu eru hæstu landbúnaðarálögur á skattgreiðendur í Evrópu og lægstu laun bænda í Evrópu. Þessar miklu álögur og arfaslöku laun  kallar bændaforystan síðan þróttmikinn landbúnað og neitar að ræða hagræðingu í stjórnsýslu, en ræðir í fullri alvöru við þingmenn um að skattgreiðendur taki líka á sig skuldir bænda. Eiga skattgreiðendur og bændur virkilega ekki betra skilið?

Ríkisstjórn, vinnuveitendur og verkalýður gerðu með sér sáttmála, stöðugleikasáttmála. Ríkisstjórnin er búin að endurreisa bankana, heldur genginu sæmilega stöðugu og hefur lækkað verðbólgu, Seðlabankinn hefur lækkað vexti og vinnuveitendur hrópa meira, meira, skera, skera. Verkalýðurinn hefur tekið á sig launalækkanir og kaupmáttarrýrnun, en hvað hafa vinnuveitendur gert annað en að segja meira, meira, skera, skera? Átta þeir sig ekki á því að 2007 kemur ekki aftur fyrr en eftir nokkur ár. Þeir verða að fara að gera eitthvað annað en að hrópa virkjun, álver, skera, meira. Þeir vera að fara að sýna djörfung og dug.

Hversvegna  í ósköpunum þarf ríkisstyrk til að koma upp einkasjúkrahúsi á Vellinum, sem fá mun tekjur í evrum og dollurum? Á það ekki að vera arðbær framkvæmd?  Eftir afhroð áranna  2008 og 2009 verður einkaframtakið að sýna og sanna að það sé traustsins vert. Það verður að sanna að það geti gert eitthvað af eigin afli án þess að við skattgreiðendur borgum brúsann. Af hverju getur Róbert Wessmann ekki borgað verkefni sitt sjálfur? Er áhættufælni íslenskra auðmanna orðinn erfðaeiginleiki  eftir 60 ár af pilsfaldakapitalisma? Geta þeir ekkert gert án þess að skattgreiðendur taki áhættuna? Er það einfalda skýringin á hruninu og verkleysi þeirra nú? Geta þeir ekkert gert þegar Sjálfstæðisflokkurinn er ekki í aðstöðu til að veita þeim aðgang að vösum okkar skattgreiðenda?

Halldór Kristjánsson var ráðuneytisstjóri Finns Ingólfssonar sem var bankamálaráðherra í þriðju ríkisstjórn Davíðs Oddsonar.

Davíð og Finnur gera Halldór að bankastjóra í Landsbankanum.

Halldór bankastjóri lánar Finni Ingólfssyni og félögum pening til að kaupa Búnaðarbankann.

Hver fór fram á það og hver heimilaði það?

Finnsmenn selja Kaupþingi Búnaðarbankann með margföldum hagnaði.

Halldór hringir í Sólon bankastjóra Búnaðarbankans og segir að hann eigi að lána Björgólfum pening til að kaupa Landsbankann.

Hver fór fram á það og hver heimilaði það?

Sólon gerði það sem honum var sagt að gera.

Finnur fékk VÍS fyrir lítilræði áður en Björgólfar fengu Landsbankann.

Hver fór fram á það og hver heimilaði það?

Enn hefur hvorugt lánið verið greitt.

Það var aldrei næg innistæða til að greiða kaupverðið.

Þessi ömurlegu viðskipti spilltra stjórnmálamanna  eru upphafið að Hruninu sex árum síðar.

Þeir af þessum mönnum, sem ekki voru í Sjálfstæðisflokknum  voru í Framsóknarflokknum.

Gefum þessum spilltu stjórnmálaflokkum aldrei aftur tækifæri til að ráðskast með eigur okkar.

Þeim er ekki treystandi fyrir peningum okkar og eigum , aldrei!

Munið það börnin ung og smá.