Skafti Harðarson

Egill Helgason skrifar blogg í dag um að hann sé alveg ópólitískur. Það er þá og því aðeins rétt að það að vera ópólitískur hafi þá merkingu að vera hatrammur á móti Sjálfstæðisflokknum og þeim þriðjungi kjósenda sem flokkinn styðja.

Þetta er maðurinn sem var ritstjóri blaðs R-listans í kosningunum 1994. R-listinn var stofnaður af vinstri flokkunum fjórum til að koma Sjálfstæðisflokknum frá völdum í Reykjavík.

Ég skal aðeins nefna örfá dæmi um hlutdrægni Egils.

Þegar Davíð Oddsson var ráðinn ritstjóri Morgunblaðsins, voru viðbrögð Egils á bloggi sínu sem hann fær 200 þúsund krónur fyrir á mánuði að sjá um: „Ojbjakk.“

Í Silfri Egils kemur Þorvaldur Gylfason reglubundið (fyrir utan að í bloggi sínu bergmálar Egill „Ojbjakk“ Þorvald; það er eins og þeir tali saman daglega). Ragnar Árnason sem er okkar helsti sérfræðingur í auðlindahagfræði og hefur margt mjög merkilegt að segja um tekjuskiptingu og verðmætasköpun er hins aldrei boðinn þangað.

Þegar Svartbók kommúnismans kom út á íslensku var ekki minnst á hana í Silfri Egils eins og eðlilegt hefði verið þar sem þetta var stórviðburður. Egill „Ojbjakk“ minntist í einni setningu á hana og hálfflissandi í Kiljunni. Alls staðar annars staðar þar sem þessi bók hefur komið út hafa henni verið gerð góð skil í þáttum eins og Egill „Ojbjakk“ á að halda úti.

Eitt skýrasta dæmið er úr nýjasta hefti Þjóðmála. Egill „Ojbjakk“ tók sjálfur saman á bloggi sínu jólagjafalista sjálfstæðismanna og Samfylkingarmanna (og studdist þá meðal annars við ummæli á þessari bloggsíðu). Fróðlegt er að skoða hvaða umfjöllun bækur á þessum lista fengu í bókmenntaþætti hans, Kiljunni: Bækurnar á lista Samfylkingarmanna fengu mikla umfjöllun, bækurnar á lista sjálfstæðismanna litla sem enga, eins og rakið er í Þjóðmálum.

Ekkert væri við þessu að segja ef Egill „Ojbjakk“ ynni hjá einkafyrirtæki, — ef við gætum sagt honum upp eins og við getum sagt upp Stöð tvö og DV.

En Egill „Ojbjakk“ vinnur hjá Ríkisútvarpinu sem hefur lögbundna skyldu til þess að gæta óhlutdrægni. Hann brýtur lög tvisvar í viku, í Kiljunni á miðvikudögum og í Silfrinu á sunnudögum. Þetta kallast líklega að vera síbrotamaður!

Icesave-deilan snerist um það að Bretar og Hollendingar rukka íslenska ríkið um fé sem þeir greiddu út innstæðueigendum á Icesave-reikningum í þessum löndum og nam innstæðutryggingu samkvæmt lögum og reglum.

Tryggingarsjóður innstæðueigenda og fjárfesta á Íslandi var ábyrgur fyrir þessum innstæðum. Bretar og Hollendingar vita hins vegar að hann getur ekki greitt þeim. Ekki er nægt fé í honum til þess. Þess vegna reyna þeir að rukka ríkið.

Ekkert er hins vegar í lögum eða reglum eða alþjóðasamningum um það að bakábyrgð ríkisins sé á Tryggingarsjóðnum. Ekkert hefur heldur komið fram um það að íslenska ríkið hafi sýnt vítaverða vanrækslu við stofnun eða rekstur sjóðsins (en viðskiptabankarnir greiða inn í sjóðinn og sjá um hann).

Hvað er þá málið? Krafa Breta og Hollendinga á hendur ríkinu er augljóslega óréttmæt. Ef við samþykkjum að taka einhvern þátt í kostnaði þeirra þá yrði það aðeins af sanngirnisástæðum. Þessi ríki hafa hins vegar ekki komið fram við okkur af sanngirni heldur af algjörum fautaskap.

Eftir að nauðungarsamningur Jóhönnu og Steingríms var felldur í þjóðaratkvæðagreiðslunni er staðan sú að Bretar og Hollendingar telja sig enn þurfa að rukka okkur, en vilja af náð sinni lækka vaxtakröfur á „láni“ sínu til okkar (sem við tókum aldrei!).

Eigum við ekki að bíða róleg og sjá? Sýnir Steingrímur ekki enn eina ferðina hversu óklókur samningamaður hann er með því að vilja samningaviðræður sem fyrst? Kosningar eru í báðum löndunum á næstunni eins og Morgunblaðið bendir á í leiðara í dag. Það liggur ekkert á.

Ég hef eins og allir aðrir heyrt sagt á kaffistofum og í kaffihúsum: „Björgólfsfeðgar fengu Landsbankann gefins. Þeir borguðu ekki einu sinni fyrir hann, heldur tóku lán í Búnaðarbankanum fyrir honum og skulda enn það lán. Þeir komu ekki með neitt fé inn í landið.“ Þetta hef ég heyrt aftur og aftur.

Nú er komið í ljós að Björgólfsfeðgar greiddu að fullu umsamið verð fyrir bankann, 48,1 milljónir dollara í febrúar 2003 sem þeir greiddu með fé frá útlöndum, 48,3 milljónir í apríl 2003 sem þeir greiddu með láni frá Búnaðarbankanum og 42,7 milljónir í desember 2003 sem þeir greiddu með fé frá útlöndum.

Þeir greiddu lánið frá Búnaðarbankanum að fullu upp í apríl 2005. Það var þriðjungur kaupverðsins. Hinir tveir þriðju komu frá útlöndum eins og gert hafði verið ráð fyrir.

Þegar fullyrðingar um að Björgólfsfeðgar hefðu ekki greitt fyrir bankann sem þeir keyptu komu fyrst fram, reyndu þeir að svara munnlega, en höfðu ekki gögn þar sem þau voru undir stjórn skiptastjóra í þrotabúum. Þeir voru ekki teknir trúanlegir.

Þótt Landsbankinn hefði verið ótrúlega og raunar óskiljanlega duglegur að lána Jóni Ásgeiri Jóhannessyni fé í ævintýri hans (að ógleymdri lystisnekkju hans, einkaþotu og skrauthýsi), lét Jón Ásgeir miðla sína og leigupenna halda uppi hörðum árásum á Björgólfsfeðga í þessu máli og öðrum, eflaust til að draga athyglina frá eigin bralli.

Munu ekki einhverjir blaðamenn nú stíga fram og leiðrétta eigin skrif?

„Þjóð sem lætur völdin í hendurnar á þjófum og glæpamönnum, hlýtur að gera ráð fyrir að einhverju verði stolið frá henni.“

Þetta er úr Hænuungunum eftir Braga Ólafsson. Þetta er vel mælt. Ég ætla að vísu ekki að ganga svo langt að kalla þá sem höfðu hér öll völd 2004–208 þjófa og glæpamenn. Þeir voru hins vegar áreiðanlega óreiðumenn eins og Davíð Oddsson benti á.

En hverjir voru þeir sem höfðu hér öll völd? Það voru Baugsfeðgar og bandamenn þeirra á Bessastöðum, í dómstólum og stjórnmálaflokkum (Borgarnesræðufólkið) að ógleymdum leigupennum þeirra á fjölmiðlunum. Það var ekki fyrr en eftir 2004 sem allt jafnvægi raskaðist á Íslandi og hin gegndarlausa skuldasöfnun hófst (eins og sést þegar tölur um erlendar skuldir þjóðarbúsins eru skoðaðar; þar markar 2004 tímamót).

Mikil og hörð átök voru á Íslandi sumarið 2004. Davíð Oddsson tapaði þeim átökum. Baugsfeðgar og þotuliðið í kringum þá unnu. Dómstólar dæmdu allt of lint í málum þeirra. Bessastaðabóndinn hafði þá sem heiðursgesti í boðum sínum. Leigupennar þeirra glefsuðu eins og óðir hundar í hæla Davíðs. Margir stóðu hjá (t. d. Egill Helgason) en með því aðstoðuðu þeir í raun Baugsfeðga og bandamenn þeirra.

Núna eru Baugsfeðgar að snúa aftur með aðstoð vinstristjórnarinnar. Þeir hafa augljóslega gert samkomulag við hana um að fá að halda fyrirtækjum sínum eins og Högum gegn því að Baugsmiðlarnir og Baugspennarnir styðji stjórnina. Ekki er von á góðu ef marka má Braga Ólafsson.

Engir tala fjálglegar um upplýsingaskyldu, gagnsæi og aukna þátttöku í lýðræðislegu starfi en Samfylkingarmenn. Flestir forystumenn Samfylkingarinnar hafa af fúsum og frjálsum vilja upplýst hvað þeir gerðu í þjóðaratkvæðagreiðslunni á laugardaginn var. Jóhanna sat heima, og Guðbjartur Hannesson greiddi atkvæði gegn Icesave-lögunum (eins og var hið eina rökrétta í stöðunni, en það er annað mál).

En sjálfur varaformaður Samfylkingarinnar, Dagur B. Eggertsson, neitar að upplýsa hvað hann hafi gert, hvort hann hafi farið á kjörstað og hvað hann hafi kosið, ef svo var.

Stjórnmálamenn eru ekki vanir að leyna því hvað þeir kjósa enda eru þeir venjulega fulltrúar skoðana. En hvers vegna vill Dagur leyna því? Hefur hann eitthvað að fela? Er eitthvað óþægilegt við að segja frá því hvaða skoðun maður hefur?

Eða er skýringin sú að Dagur er ekki stjórnmálamaður, heldur framapotari sem vill helst ekki styggja neinn í eigin flokki og ekki láta hafa neitt á sig í Silfri Egils?

Stjórnarandstaða á að veita stjórn brýna og þarfa andstöðu. Oft var þörf, en nú er nauðsyn. Núverandi ríkisstjórn reynir að vinna hvert skemmdarverkið af öðru (eflaust ekki af illvilja, heldur eru ráðherrarnir blindaðir af jöfnunarástríðu annars vegnar og hatri á Sjálfstæðisflokknum hins vegar):

• að halda áfram að semja af sér í Icesave-málinu enda kikna ráðherrarnir í hnjáliðunum ef þeir heyra erlent tungumál talað
• að leggja sjávarútveginn í rúst með svokallaðri „fyrningarleið“ sem einhverjir skrýtnir prófessorar uppi í háskóla hafa fundið upp
• að lama atvinnulíf og verðmætasköpun í landinu með skattahækkunum í stað þess að lækka ríkisútgjöld og taka þá lán innanlands ef þess þarf með
• að stöðva virkjanir og stóriðju vegna fjandskapar einhverra vinstrimanna gegn framförum, og er engu líkara en þessir menn vilji lifa á regnvatni og fjallagrösum
• að afhenda Baugsfeðgum aftur viðskiptaveldi sitt í skiptum fyrir stuðning fjölmiðla þeirra

Allt verður þetta að stöðva. Stjórnarandstaðan verður að herða róðurinn. Hún á mikið verk fyrir höndum.

Það er að verða greinilegra með hverjum deginum að Baugsmiðlarnir styðja ríkisstjórnina. Hvers vegna? Eitt svar blasir við: Vegna þess að ríkisstjórnin hlutaðist augljóslega til um það að Baugsfeðgar fengju að halda fyrirtækjum sínum, t. d. Högum, og þessi fyrirtæki styðja Baugsmiðlana myndarlega.

Hagar skipta auglýsingum sínum á milli Fréttablaðsins og annarra miðla í nokkurn veginn sama hlutfalli og þjóðin skipti atkvæðum sínum í nei og já í atkvæðagreiðslunni á laugardaginn var: meira en 90% auglýsinganna fara til Fréttablaðsins. Sigurjón Pálsson sem situr í stjórn Haga fyrir Arion banka hefur ekkert gert til að stöðva þetta hneyksli, enda er hann mágur Ara Edwald, stjórnanda Baugsmiðlanna og einkavinar Jóns Ásgeirs Jóhannessonar. Hvaða hagsmuna gætir þessi maður? Bankans og almennings?

Eitt besta dæmið um bandalag ríkisstjórnarinnar og Baugsfeðga er leiðari Fréttablaðsins 27. febrúar (en þá hafði Ólafur Stephensen, sem gárungarnir kalla núna Jón Ásgeir Stephensen tekið við þótt hann væri ekki skrifaður fyrir leiðaranum, heldur viðskiptafréttamaður blaðsins, Óli Kristján Ármannsson). Þar sagði m. a.:

Í komandi þjóðaratkvæðagreiðslu gefst fólki fágætt tækifæri til að taka málið úr höndum misviturra stjórnmálamanna og leiða það til lykta með því að staðfesta lögin sem Alþingi setti í desemberlok. Vandséð er að einhver vaxtaprósentuábati fái vegið upp þann skaða sem frekari töf veldur.

Ætlar sú þjóð sem mótmælti einhuga nauðungarsamningnum við Breta og Hollendinga að láta sér lynda að skuldakóngar Íslands sem áttu mestan þátt í að setja landið á hausinn fái að stjórna mörgum áhrifamestu fjölmiðlum landsins og reka áfram fyrirtæki sem skulda miklu meira en þau geta nokkurn tíma borgað? Ætla óbreyttir stuðningsmenn Samfylkingarinnar og Vinstri grænna að samþykkja þetta samkomulag við Baugsfeðga?

Ég ætla að leyfa mér að vitna hér í tvær greiningar á úrslitum þjóðaratkvæðagreiðslunnar.

Andriki.is segir:

Niðurstaða í atkvæðagreiðslu af þessu tagi verður ekki meira afgerandi en þegar meirihluti kosningabærra manna greiðir einum kosti atkvæði sitt. Í þessu tilviki er sú niðurstaða sérlega áhugaverð þegar það er haft í huga að ríkisstjórnin og fjölmiðlar hennar ráku fyrir því áróður að atkvæðagreiðslan væri markleysa, tilgangslaus og skrípaleikur. Daginn fyrir kjördag var það aðalforsíðufrétt Fréttablaðsins að Jóhanna Sigurðardóttir forsætisráðherra ætlaði að sitja heima á kjördag. Jóhanna ætlar að sitja heima sagði í aðalfyrirsögn á forsíðu Fréttablaðsins. Það skorti því ekkert á kynninguna á línunni frá ríkisstjórninni.

Amx.is segir:

Ólafur Þ. Harðarson prófessor kom í kvöldfréttir RÚV og sagði: „Málið er flókið og menn vita ekki hvernig þeir eiga að túlka þessa þjóðaratkvæðagreiðslu.“ Ólafur Þ. gleymdi einu forskeyti: „Samfylkingar-“. Það eru Samfylkingarmenn sem eiga í vandræðum með að túlka þessa þjóðaratkvæðagreiðslu. Fyrir öðrum er augljóst hvað gerðist. Kjörsókn var ótrúlega góð og úrslitin afdráttarlaus. Kjósendur höfnuðu samningnum sem Jóhanna Sigurðardóttir og Steingrímur J. Sigfússon höfðu gert við Breta og Hollendinga með 98% á móti 2%. Kjósendur sögðu: Þetta var ekki nógu góður samningur. Það var hægt að gera betri samning. Þið stóðuð ykkur ekki nógu vel.

Þjóðaratkvæðagreiðslan í gær var stórmerkileg fyrir margra hluta sakir. Síðustu vikur og mánuði hafa ráðherrar gert eins lítið úr henni og þeir gátu (og sumir þeirra nenntu ekki einu sinni á kjörstað), og fjölmiðlar hliðhollir stjórninni, þ. á m. Ríkisstjórnarútvarpið, hafa líka gert það og ýmsir álitsgjafar Samfylkingarinnar sem kynntir eru sem fræðimenn úr háskólanum hafa tekið undir.

Kjörsókn var samt góð og úrslitin eins afdráttarlaus og hugsast getur. Af þeim sem tóku afstöðu greiddu 98% atkvæði gegn samningnum sem Jóhanna og Steingrímur höfðu gert og forsetinn synjað staðfestingar! Þjóðin lætur fjölmiðla ríkisstjórnarinnar ekki hafa áhrif á sig í þessu máli.

Baugsmiðlarnir voru ekki síður í liði ríkisstjórnarinnar en Ríkisstjórnarútvarpið. Í leiðara Fréttablaðsins birtist daginn eftir að Ólafur Stephensen (Jón Ásgeir Stephensen?) tók þar við ritstjórn leiðari (eftir viðskiptafréttamann blaðsins) þar sem  fólk var hvatt til að segja já við samningnum. Sjálfur hafði Stephensen líka stutt fyrri samning.

DV reyndi líka að gera eins lítið úr þjóðaratkvæðagreiðslunni og það gat. Þessir tveir Baugsmiðlar styðja greinilega ríkisstjórnina. DV skammar hana aðeins fyrir að ganga ekki nógu hart fram gegn sjálfstæðismönnum!

Hvað býr hér að baki? Hver heldur Baugsmiðlunum uppi? Það gerir fyrirtækið Hagar sem er í rauninni í eigu almennings því að Baugsfeðgar skulda svo mikið að þeir eiga í raun ekkert í því þótt þeir fái af einhverjum óskiljanlegum ástæðum enn að reka það.

Hvers vegna var Baugsfeðgum leyft að halda áfram að reka Haga? Arion banki hefði aldrei upp á sínar eigin spýtur leyft það. Finnur Sveinbjörnsson hlýtur að hafa fengið skipun úr stjórnarráðinu.

Er það rétt sem virðist blasa við að þau Jóhanna og Steingrímur hafi gert einhvers konar samkomulag við Baugsfeðga um að þeir haldi fyrirtækjum sínum gegn því að Baugsmiðlarnir styðji ríkisstjórnina þegar mikið liggur við?

Hvað finnst Samfylkingarfólki um það? Jafnaðarmönnum? Er þetta uppgjörið við hrunið sem þeir báðu um?

Stjórnmálaskýrendur verða áreiðanlega talsverðan tíma að vega og meta úrslit þjóðaratkvæðagreiðslunnar, en ljóst er að þar var um pólitískan jarðskjálfta að ræða. Þau Jóhanna Sigurðardóttir og Steingrímur J. Sigfússon höfðu lagt pólitískt líf sitt að veði í Icesave-málinu. Þau höfðu rekið Ögmund Jónasson úr ríkisstjórn af því að hann vildi ekki styðja nauðungarsamninginn við Breta og Hollendinga og þau höfðu kúgað aðra þingmenn sem efuðust, ýmist til að greiða atkvæði með samningnum eða kalla inn varamenn fyrir sig.

Nú kemur allt í einu í ljós að Íslendingar gátu gert betri samning. Nú hafa augu manna erlendis loks opnast fyrir því að engin ríkisábyrgð var á Tryggingarsjóði innstæðueigenda og fjárfesta, fremur en í Noregi þar sem stjórnarformaður þarlends sjóðs skefur ekki utan af því. Nú sjá sífellt fleiri hversu ósanngjarnir Bretar voru, fyrst með beitingu hryðjuverkalaganna gegn Íslendingum, síðan með því að rukka Íslendinga um kostnað sem Bretar höfðu sjálfir stofnað til. Íslendingar skulda Bretum nákvæmlega ekki neitt.

Jóhanna og Steingrímur standa uppi eins og fýlupokar sem hafa hugann við smákrytur við stjórnarandstöðuna, en vanrækja algerlega að gæta hagsmuna Íslendinga erlendis. Hvers vegna notuðu þau til dæmis ekki tækifærið á meðan fjöldi erlendra blaðamanna var staddur á landinu til að tala máli Íslendinga skörulega eins og forsetinn hefur þrátt fyrir allt gert? Þess í stað hafa þau endurómað sjónarmið Breta og Hollendinga.

Í þjóðaratkvæðagreiðslunni lítilsvirtu þau lýðræðisleg réttindi okkar með því að kjósa ekki, heldur sitja heima í ólund. Eins og dr. Guðni Jóhannesson sagnfræðingur hefur bent á, er líklega einsdæmi hjá siðuðum þjóðum að forystumenn í stjórnmálum hegði sér svona.