Páll Ásgeir Ásgeirsson

Utanvegaakstur er bannaður með lögum. Í reglugerð nr. 528 frá 2005 er þetta útskýrt nánar og sérstaklega með þessari grein:
„Heimilt er að aka vélknúnum ökutækjum á jöklum svo og snævi þakinni og frosinni jörð svo fremi að ekki skapist hætta á náttúruspjöllum.“
Með því að beita hefðbundnum íslenskum orðhengilshætti má vel spyrja hvort þetta þýði að jörð þurfi að vera bæði snævi þakin og frosin til þess að akstur sé heimill eða hvort nóg sé að hún sé frosin. Þegar við bætist að álitamál getur verið hvenær akstur á frosnum gróðri veldur náttúruspjöllum þá er ljóst að löggjafinn setur visst traust á dómgreind og löghlýðni ferðalanga á vettvangi hverju sinni.
Samtök jeppamanna 4×4 hafa barist ötullega gegn akstri utan vega og telja sig á góðum degi hafa náð talsverðum árangri. Af málflutningi félaga klúbbsins víðs vegar á netinu sést að þeir telja einnig sitt helsta hlutverk að berjast fyrir ferðafrelsi. Af þeim sökum leggst félagið yfirleitt mjög gegn öllum hugmyndum um að loka eða fækka slóðum á hálendi Íslands og telja slíkar hugmyndir árásir og frelsisskerðingu.
Þegar vetur eru snjólitlir geta ferðalög um land sem aðeins er hálfþakið snjó eða autt, orkað tvímælis. Eins og meðfylgjandi myndir bera með sér túlka ferðalangar aðstæður oftast bílnum í hag en ekki náttúrunni.

(Hér var mynd sem ég tók án leyfis úr albúmi Björns Inga Jóhannssonar)

Þarna aka menn utan vega yfir mosa og gras og rífa skörð í gróinn árbakka. Landið er vissulega er frosið en engu að síður er þetta augljóst lögbrot.

(Og hér var önnur)

Þarna aka menn upp mosahrygg sem er aðeins undir þunnri snjóhulu og verður ekki séð að þarna sé nein slóð nema þá eftir einhvern þeirra tólf bíla sem tóku þátt í þessum leiðangri. Þetta er líka augljóst lögbrot.

(Og hér var ein í viðbót)

Á þriðju myndinni sjást bílar aka á því sem virðist vera gróin jörð en líklega munu jeppamenn segja að þarna sé slóð undir snjófölinu. Samt verður ekki séð annað fyrir framan bílinn sem myndin er tekin úr en förin eftir þá sem fara á undan.

Gaman væri að geta sagt þetta væru gamlar myndir úr ferðum jeppamanna um hálendið og vafasamt leiðaval eins og þarna sést heyri sögunni til. En svo er ekki. Þessar myndir voru teknar í leiðangri 12 bíla sem fóru í febrúar s.l. inn Fljótshlíð og austur Emstrur í Strút og þaðan að Sveinstindi. Ég tel mig þekkja af landslagi leiðaval þeirra að mestu og veit að á köflum liggur það utan viðurkenndra ökuleiða.
Þessar myndir má skoða í stærra samhengi á vef 4×4. Albúmið heitir Druslubílaferðin og er í eigu Björns Inga Jóhannssonar.
Það var meðlimur í 4×4 sem vakti athygli félaga sinna á þessum myndum á spjallvef klúbbsins í gærkvöldi. Þeir réðust þegar að honum með persónulegum skætingi þar sem einkalíf hans var gert að umræðuefni frekar en hugsanleg lögbrot.
Í framhaldinu var síðan umræðunum lokað fyrir almenningi og á öðrum spjallvef hafa upphafleg innlegg verið dregin til baka eftir að upphafsmaðurinn mætti skammahríð jeppafélaga sinna.
Eftirfarandi tvö dæmi úr viðbrögðum jeppamannanna við innleggi félaga síns sýna svo ekki verður um villst að þeir verja athæfi sitt með öllum hugsanlegum rökum og virðist ekki hvarfla að þeim að láta náttúruna njóta vafans. Þeir virðast telja sig hafa frelsi til sjálfdæmis um það hvenær ferðir þeirra valda landspjöllum og hvenær ekki.

arni 86
„Get ekki skilid afhverju þarf ad vera væla yfir þessu þegar þad sést ad þad er frost í jörðu þarna.
Og svo er annad. Hverju skiptir þad máli þó ad árbakkinn hefði einhvad „skemmst“. Áin grefur ju jarðvegin sjálf med tíð og tíma“
Fordinn leggur þetta til málanna:
„Að keyra á frosinni jörð skemmir oft ekkert, stundum geta komið skemmdir svo að menn ættu að forðast i lengstu lög að keyra á berri jörð. það er aðallega mosinn sem er viðkvæmastur…. sandar melar og gras þola alveg akstur i frosti.“

Eftirmáli:

Að beiðni Björns Inga Jóhannssonar hafa myndir þær sem tengjast efni færslunnar verið fjarlægðar. Þær voru hluti af albúmi Björns Inga inni á vef 4×4 þar sem aðgangur að þeim er óheftur. Þeir sem vilja opna hlekkinn sem vísað er á hér að ofan og leggja sjálfstætt mat á það athæfi sem myndirnar sýndu grípa að vissu leyti í tómt. Björn hefur nefnilega fjarlægt tæplega 20 myndir úr albúminu. Ef þessi leiðangur Druslubílanna þyldi algerlega dagsljósið hefði hann líklega ekki gert það.

„Eldur var kveiktur, vatn hitað í heljarstórum potti og kjötið soðið. Því næst var allt kjötið brytjað í bita á stærð við flöskutappa. ..Því næst voru 20 pund af söltu smjöri og hálft pund af salti brætt í pottinum og kjötið (78 pund) vandlega hrært saman við. Að vörmu spori var kæfan tilbúin og skyldi því næst setja hana í skjóður til flutnings.
Skjóðurnar voru hafðar í köldu vatni meðan þær voru fylltar, svo eigi skyldi leka með saumum. Þegar þær voru fullar var bundið fyrir opið og síðan voru þær settar út í læk og borið á grjót til þess að fergja kjötið. Þegar kæfan var orðin nægilega köld (það tók um 20 klst.) var hver skjóða sett í venjulegan poka til þess að gera þær meðfærilegri því fitugar skjóður, fullar af kæfu eru fremur sleipar í hendi og miður geðslegar viðkomu.“
Svona lýsir W. L. Watts undirbúningi fyrir jöklaferð á nítjándu öld. Watts og félagar hans voru fyrstir til að ferðast yfir Vatnajökul þveran svo vitað sé en það gerðu þeir 1875. Með Watts fóru fjórir Íslendingar alla leið yfir jökulinn en tveir að auki fylgdu þeim á leið.
Þessi rausnarlega kæfusuða fór fram í túnfætinum á Núpsstað í Fljótshverfi en leiðangurinn fór fram Kálfafellsfjall og lagði á jökulinn skammt fyrir vestan Djúpá.
Þess má geta að auk 100 punda af kæfu hafði leiðangurinn 50 pund af smjöri, 100 pund af skonroki, 15 pund af hangikjöti svo fátt eitt sé nefnt. Þeir höfðu og meðferðis 2 gallon af ósviknu wiskýi og 3 stauka af Peek and Freans kjötkexi sem ég óttast að fáist ekki lengur.
Margt dreif á daga félaganna á leiðinni norður yfir jökul og til byggða á Grímsstöðum á Fjöllum. Þeir príluðu nánast ofan í gjósandi eldgíg í Dyngjufjöllum og lentu í svo hörðum stormi nálægt Herðubreið að Watts sagðist hafa bjargað sér með því að stinga höfðinu ofan í poll til að kafna ekki í sandhríðinni.
Um þetta má lesa í ævisögu Watts, Norður yfir Vatnajökul sem er stórskemmtileg lesning í þýðingu Jóns Eyþórssonar. Þess má geta að á tólfta degi var wiskýið upp urið og Watts farinn að snafsa ferðafélaga sína á spritti til að hressa þá við.
Nútíma ferðalangar sem eru ávallt þurrir í sínu goretexi, lifa á næringarríkum og fisléttum þurrmat og sofa í hlýjum dúnpokum hafa gaman af því að lesa svaðilfarasögur eins og þessar enda óneitanlega nokkur mannsbragur að því að sjóða heilt naut í nesti.

Vatnajökulsþjóðgarður er stærsta skrautfjöður sem íslenskir stjórnmálamenn hafa sameinast um að hengja á hatt sinn. Minna hefur farið fyrir stefnumörkun og áformum um það hvernig nýta eigi þjóðgarðinn umfram það að úthluta bitlingum til verktaka heima í héraði vegna byggingar gestastofa.
Stofnun þjóðgarðsins mun í framtíðinni verða talin eitt merkasta skref til raunverulegrar náttúruverndar sem íslensk stjórnvöld hafa stigið ótilneydd. Að vísu liggja mörk garðsins enn í lykkju framhjá Langasjó af þjónkun við virkjunarhagsmuni en það er ekki of seint að bjarga því.
Nú liggja loksins fyrir drög að fyrstu verndaráætlun þjóðgarðsins og er það vestursvæðið sem kemur fyrst í mark. Þótt margt sé þar varlega orðað má sjá vonarglætu um að endir verði bundinn á stjórnleysi og stefnuleysi á hálendi Íslands.
Framundan eru kynningarfundir með heimamönnum og hagsmunaaðilum og þar geta þeir sem áhuga hafa mætt og látið í sér heyra til hróss eða gagnrýni.
Hér er hægt að kynna sér fundartíma og fundarstaði.
Hægt er að lesa úrdrátt úr drögunum hér.

Ferðafélag Íslands hóf um áramótin átak sem er kallað 52 fjöll á ári og snýst um það sem nafnið bendir til. Aðsókn fór nokkuð fram úr því sem jafnvel bjartsýnir menn höfðu reiknað með en 170 manns ætla að ganga með FÍ á 52 fjöll á þessu ári.
Vegna stærðarinnar hefur hópnum verið skipt í þrennt og undirritaður hefur undanfarnar helgar fylgt Vesturbæjarhópnum á nokkur fjöll í nágrenni Reykjavíkur.
Þessi mynd var tekin af tveimur þátttakendum á Skálafellinu síðastliðinn laugardag. Spjaldið sem stúlkurnar halda á er númer Skálafellsins í rununni frá 1-52.
Sama daginn voru fjölmennir hópar úr sama átaki á Móskarðshnúkum og Húsfelli og svona gengur þetta áfram allt árið eftir tiltekinni dagskrá.
Þessi góða þátttaka er vottur um gríðarlega mikinn áhuga á fjallgöngum og útivist sem nú fer um samfélagið eins og bylgja. Í dag eru þrjár vikur síðan Ferðafélag Íslands sendi áætlun sína fyrir árið til félagsmanna og dreifði jafnframt til almennings. Um leið og fyrsti viðtakandinn tók bæklinginn upp byrjaði síminn að hringja og nú eru margar ferðir uppbókaðar og langur biðlisti. Aukinheldur eru nokkrir vinsælir fjallaskálar í eigu félagsins orðnir þéttsetnir yfir háannatímann.
Ferðafélag Íslands er rúmlega 80 ára gamalt og hefur ávallt haft að leiðarljósi að auðvelda landsmönnum að kynnast sínu eigin landi og eðli þess með því að ferðast gangandi í sátt við náttúruna.
Ferðalangar á vegum FÍ eru fjölmennir á fjöllum í nágrenni Reykjavíkur en þeir eru síður en svo einir á ferð. Á vegum ýmissa fyrirtækja, félaga og hópa veit sá sem þetta ritar um að minnsta kosti 500 manns sem eru ýmist í reglubundnum fjallgöngum eða eru að undirbúa göngu á Hvannadalshnúk að vori. Við þessa hópa má svo bæta öllum þeim aragrúa fólks sem gengur reglulega á fjöll á eigin vegum í margvíslegum tilgangi.
Göngustígurinn í Esjunni er alltaf morandi í fólki á öllum tímum dags og öllum veðrum. 22 þúsund manns skrifuðu nöfn sín í gestabækur í fjallinu síðast liðið sumar og getur hver og einn giskað útfrá því á allan þann fjölda sem ekki skrifar.
Því er líklegt að á góðviðrishelgi séu mörg hundruð manns ef ekki þúsundir sem leggja leið sína á fjöllin í nágrenni Reykjavíkur.
Hinar brosmildu stúlkur á myndinni endurspegla vel þann jákvæða og glaða anda sem ríkir yfirleitt meðal fjallgöngumanna. Gleðin yfir því að vera úti í sambandi við náttúruna tekur völdin og menn og konur njóta þess að takast á við sig sjálf og náttúruöflin.
Það var dálítill vindur af norðri á Skálafellinu um daginn og líklega hefur frostið uppi á fjallinu verið 6-7 stig og við það bættist vindkælingin. Kuldinn beit því fast í kinnar og nef með köldum skoltum en þótt það sé kalt á toppnum vilja samt allir vera þar.

Ps. Þess er skylt að geta að höfundur situr í stjórn Ferðafélags Íslands og fæst talsvert við fararstjórn á vegum þess.)

„Það voru Arnarfellsmúlarnir sem reyndust hvað verstir á þeirri leið. Deigulmóöldur, en uppistöður eða lón ofan við, svo vætlar á milli þeirra jökulvatnið. Þetta virtist allt saman kolhart og gott að ganga þar, en alltaf þegar stigið var ofan í sama farið aftur, þá gaf deigullinn eftir og var klaki þar undir.
Þarna fóru við 10 kl. á líklega rúmum tíu stundum, svo ekki var hraðinn mikill. En þetta var margt fólk og við vorum vel útbúnir, vorum með vindur á bílunum og gátum dregið þá upp til skiptis og vöruðum okkur á því, að hafa þá ekki alla fasta í einu.“
Þetta er brot úr frásögn Ingimars Ingimarssonar bílstjóra á svaðilför sem farin var haustið 1950 þegar ekið var á þremum bílum frá Sprengisandi og þvert yfir upptök Þjórsár og síðan sem leið liggur suðvestur gegnum Þjórsárver sunnan Hofsjökuls. Í leiðangrinum voru þrír fólksbílar og einn stór vörubíll og alls 42 farþegar.
Í brjósti fylkingar voru nokkrir helstu frumkvöðlar öræfaferða á Íslandi s.s. Guðmundur Jónasson, Einar Magnússon, Páll Arason og Egill Kristbjörnsson svo fáeinir séu nefndir og munu a.m.k. tveir forsprakkanna vera enn á lífi.
Yfir mörgum ferðum þeirra félaga hvíldi hetjuljómi ævintýra og karlmennsku því þeir voru að brjóta sér leið á bílum eftir vegum sem einungis hestar eða gangandi menn höfðu fram að því farið.
Frá sjónarhóli nútímans var það gert af fullkomnu skeytingarleysi um áhrifin á náttúruna. Allir sem hafa komið í viðkvæmt gróðurríki Þjórsárvera gera sér ljóst að ummerkin eftir hinn „hetjulega“ leiðangur hafa verið skelfileg og hefði eins mátt fara með plóg gegnum verin. En þessar hetjur lögðu grunninn að þeirri ökuslóð um Þjórsárver sem margir jeppamenn virðast telja leyfilegt að aka enn í dag eins og nýlega umræða leiddi í ljós.
Því miður hefur sú skeytingarlausa karlmennska sem einkenndi ferðir frumkvöðlanna of ríkan sess í hugarfari margra ferðamanna í dag. Of lengi virtist það vera viðhorf of margra jeppamanna að þeim væri í raun heimilt að böðlast áfram í þeim tilgangi einum að verða fyrstir á staðinn eða sýna fram á í einhverjum hormónadrifnum metnaði að hægt væri að koma bíl á einhvern tiltekinn stað. Dæmi um slík ferðalög eru ökuferð á Hvannadalshnúk og brölt manna með bíl upp á Eiríksjökul ekki löngu fyrir síðustu aldamót.
Þessi hugsunarháttur setur hinn dýrðlega bíl (eða mótorhjól/fjórhjól) og manninn sem ekur í miðju heimsmyndarinnar og efst í forgangsröðina. Náttúran er algerlega á valdi mannsins í þessum heimi og hann sem herra sköpunarverksins má koma fram við hana eins og hann vill og brjóta hana undir sig.
Óspillt náttúra Íslands er ein dýrmætasta auðlind sem við eigum og óspillt náttúra er hratt minnkandi auðlind í heiminum öllum. Við höfum skyldur við okkur sjálf að vernda hana og sú skylda nær til alls heimsins ekki bara þeirra sem eiga lögheimili í viðkomandi hreppi.
Sem betur fer sjást mörg merki þess að hugsunarháttur frumherjanna sé á undanhaldi. Samt held ég að margir þeirra sem ferðast á mótorhjólum telji sig hafa leyfi til að brjóta undir landið og „marka sínar eigin leiðir“ eins og ég hef reyndar heyrt þá segja á opinberum vettvangi. Þess vegna held ég að þeir þurfi umfram aðra að skoða hug sinn og endurskoða viðhorf sín til ferðalaga og spyrja sig um tilgang þeirra.
Við megum vel dást að frumherjum ferðalaga um hálendið og mæra hörku þeirra og atgervi. En við eigum ekki að ferðast eins og þeir gerðu um viðkvæma náttúru landsins.

Allir ferðamenn eru ábyrgir fyrir orðspori þess hóps sem þeir eru fulltrúar fyrir. Ef einn jeppi/mótorhjól eða fjórhjól sést spæna upp viðkvæma náttúru í tilgangslausum og barnalegum brekkuleikjum eru allir dæmdir.
Ef tveir drukknir jeppamenn velta bíl á salernishúsið í Laugum, valda stjórtjóni og stinga af frá vettvangi þá kasta þeir rýrð á alla jeppamenn. Ef einn fyrrverandi Seðlabankastjóri vekur heilan fjallaskála með drykkjulátum og yfirgangi í hestaferð þá eru allir hestamenn dæmdir.
Þetta kann að þykja ósanngjarnt er svona er þetta, ekki aðeins í ferðamennsku heldur á öllum sviðum mannlífsins. Þess vegna þýðir ekkert fyrir þá sem verða fyrir gagnrýni að skæla yfir því og bera því fyrir sig að einungis fá skemmd epli mengi allan kassann. Skemmdu eplin eru nefnilega á ábyrgð okkar allra eins og náttúran.
Mótorhjólamenn verða einfaldlega að halda áfram áróðri og fræðslu meðal félagsmanna sinna og vona að það verði að lokum til þess að orðspor þeirra verði gott og skemmdarstarfsemi félaga þeirra linni.
Þetta hefur jeppamönnum tekist ágætlega með linnulausu áróðursstarfi í áratugi í bland við fræðslu og kynningu en þeir hafa langt forskot á mótocross kappana og gætu kennt þeim margt.
Sú umræða sem hér fer fram snýst ekki um að skamma alla jafnt. Fulltrúar allra hópa telja sinn ferðamáta ekki valda neinum spjöllum „ef rétt er að farið“ Ef það væri rétt að fjórhjól skilji ekki eftir sig för á grónu landi eða jeppi á stórum dekkjum sem hleypt er vel úr geti farið um utanvega, myndu aldrei sjást neinar slóðir eftir þessi tæki. En þetta eru tækin sem hafa búið til allar slóðir á hálendi Íslands. Þar sem einn fer, fara aðrir og allar villuslóðir geta verið upphaf rótgróins slóða. Það sama á við um bábiljuna um að för eftir mótorhjól í sandi hverfi með tímanum. Væri það rétt sæjum við ekki förin eftir umhverfissóðana upp um öll fjöll.
Við þurfum að endurskoða viðhorfið til náttúrunnar, setja hana í fyrsta sæti burtséð frá ferðamáta og hefðum.

Utanvegaakstur er stórt og vaxandi vandamál á Íslandi. Á hálendi Íslands hefur árum saman ríkt stjórnleysi þar sem ferðamenn, veiðimenn, bændur og ýmsir hagsmunaaðilar hafa lagt nýjar slóðir eftir því sem hentað hefur hverju sinni. Hver hópur telur sig eðlilega starfa eftir bestu samvisku og enginn hefur lögbrot beinlínis á stefnuskrá sinni og allir geta fært einhver rök fyrir því að þeirra ferðamáti eigi rétt á sér.
Brýnt er að binda endi á þetta ástand og opna augu manna fyrir því að ósnortin víðerni eru dýrmæt auðlind sem fer þverrandi í heiminum og í þeim efnum hafa Íslendingar siðferðilegar skyldur gagnvart sjálfum sér og heiminum öllum. Þéttriðið net bílslóða, reiðvega, mótorhjólaslóða og villispora eftir utanvegaakstur eyðileggur þessa auðlind mjög hratt ef við gætum ekki að okkur.
Sumt í íslensku landslagi og náttúru á varla neina hliðstæðu í heiminum og eitt af því eru móbergsfjöll og hryggir sem víða finnast á gosbeltinu. Slíkir staðir eru oft vinsælir leikstaðir mótorhjóla í ólöglegum utanvegaakstri.
Þótt samtök mótorhjólamanna telji sig vera að vinna góðum málstað fylgi og verja hagsmuni sinna félagsmanna með því að koma á skipulagi þá virðast hugmyndir þeirra um akstur eftir kindagötum, fornum þjóðleiðum og göngustígum ekki vera í samræmi við það sem gott getur talist í þessum efnum. Ekki þarf að skoða sig lengi um á netinu hvort sem er á heimasíðum samtaka mótorhjólamanna og fjórhjólagarpa til þess að finna ljósmyndir og hreyfimyndir af félagsmönnum við utanvegaakstur og endurspeglar tal þeirra og myndbirtingar oft á tíðum skuggalegt virðingarleysi gagnvart náttúrunni.
Nú stendur yfir skipulagsvinna hjá mörgum sveitarfélögum og víða er á ferðinni sú hugmynd að loka einhverjum þeirra slóða sem nú eru í notkun. Vonandi ná þær hugmyndir fram að ganga sem víðast. Fyrirhugaðar breytingar á umferðarlögum munu einnig setja umferð fjórhjóla og mótorhjóla þrengri skorður en nú er og því ber að fagna.
Talsmenn stjórnleysis og frelsis hafa gert vart við sig í athugasemdakerfi síðunnar og telja ofmælt að ástandið sé slæmt og hvetja menn til þess að tala í lausnum í stað gagnrýni.
Mér er ljúft og skylt að leggja til mínar lausnir.
Ég held að banna ætti alla umferð torfærumótorhjóla utan lokaðra brauta. Ég tel að svipaðar hömlur ætti að setja á notkun fjórhjóla sem leikfanga í náttúrunni og einskorða notkun þeirra við atvinnu manna. Herða þarf lög um utanvegaakstur og gera lögreglumönnum kleift að sekta þá sem brjóta af sér.
Ég held að íslensk náttúra þurfi að njóta vafans og njóta verndar og það hafi verið mikill ógæfudagur þegar hömlulaus umferð kraftmikilla leikfanga var leyfð og því fyrr sem hún verður stöðvuð því betra. Meðan það er ekki gert stendur yfir rán á þeim auðlindum sem felast í ósnortinni íslenskri náttúru.

„Bannað er að aka vélknúnum ökutækjum utan vega í náttúru Íslands. Heimilt er þó að aka vélknúnum ökutækjum á jöklum svo og snævi þakinni og frosinni jörð svo fremi að ekki skapist hætta á náttúruspjöllum.
Við akstur vegna starfa við landbúnað er heimilt að aka utan vega á ræktuðu landi. Einnig er heimilt að aka utan vega á landi, utan miðhálendisins, sem sérstaklega er nýtt sem landbúnaðarland ef ekki hljótast af því náttúruspjöll.
Heimilt er ef nauðsyn krefur að aka vélknúnum ökutækjum utan vega vegna starfa við landgræðslu og heftingu landbrots, línulagnir, vegalagnir og lagningu annarra veitukerfa, björgunarstörf, rannsóknir, landmælingar og landbúnað enda sé ekki unnt að framkvæma viðkomandi störf á annan hátt.“

Þetta eru brot úr reglugerð nr. 528 frá 2005 sem heimilar bændum að smala á torfæruhjólum og fjórhjólum. Sérstaklega má vekja athygli á orðalaginu: „enda sé ekki unnt að framkvæma viðkomandi störf á annan hátt.“ Það er nefnilega ekki sjálfgefið að lögin heimili alltaf notkun nýjustu og kraftmestu tækja án tillits til áhrifa þeirra á náttúruna.
Bændur standa fast á rétti sínum. Jeppamenn standa vörð um slóðir sínar og ferðafrelsi og samtök mótorhjólamanna vilja í krafti síns réttar fá að ferðast og „móta sínar eigin slóðir“ svo vitnað sé til orða þeirra sjálfra.
Með sömu rökum og bændum er heimilaður akstur utan vega mætti „leyfa“ ferðaþjónustunni að efna til fjórhjólaferða og mótorhjólaleiðangra um ósnortið land enda „sé ekki unnt að framkvæma viðkomandi störf á annan hátt“.
Í nafni frelsis einstaklingsins gætum við eflaust leyft mótorhjólum að fara hvert sem þeir vilja svo þeir sitji örugglega við sama borð og t.d. göngumenn sem eru engum lögum háðir.
Við – í merkingunni – við sem byggjum þetta land og eigum það öll saman þurfum að breyta hugsunarhætti okkar og setja náttúruna sjálfa framar í forgangsröðina á eftir meintum rétti okkar til frjálsra ferðalaga og á eftir hefðarrétti landbúnaðar frá upphafi.
Meðan við þrætum um ferðamáta og rétt hvers hóps fyrir sig eyðileggst náttúran fyrir augum okkar því enginn gætir hennar.

Flestir eru líklega sammála um að akstur utan vega sé náttúrunni skaðlegur enda er bannað með lögum að aka utan vega.
Á þessu er þó ein undantekning.
Bændur fá átölulaust að stunda skefjalausan utanvegaakstur á haustin þegar afréttir eru smalaðar. Bændur hafa í vaxandi mæli tekið fjórhjól og torfærumótorhjól í notkun við smalamennskur og á þessum farartækjum aka þeir slóðir sem aðeins voru farnar af ríðandi eða gangandi mönnum áður. Þetta verður til þess að kindagötur breikka margfalt og verða að fjórhjólaslóðum með tveimur sporum og þá er þess skammt að bíða að bílar fylgi í kjölfarið og fyrrum kindagatan verði að vegi eða viðurkenndri ökuslóð. Þessu hafa fylgt óhjákvæmileg landspjöll.
Á sumum svæðum t.d. á Síðuafrétti kringum Laka eru starfsmenn Umhverfisstofnunar á vakt allt sumarið til þess að fræða ferðamenn og koma í veg fyrir að þeir aki utan vega. Það virðist hafa tekist vel því umgengni um slóðana þar er til fyrirmyndar. Þegar ferðamannatímanum lýkur virðast lögin vera sett til hliðar því á tilteknum degi fyllist afrétturinn af bændum og smalamönnum þeirra sem bruna á mótorhjólum og fjórhjólum eftir slóðunum sem landverðir vöktuðu allt sumarið með góðum árangri.
Þetta er á mannamáli kallaður tvískinnungur og löngu tímabært að bændur sitji við sama borð og aðrir og þurfi að fara eftir lögum sem banna akstur utan vega.

Ég fór og hlýddi á stórfróðlegt erindi Andrésar Arnalds sem bar yfirskriftina Ísland örum skorið. Andrés hélt erindi sitt í Landbúnaðarháskólanum á Keldnaholti og var það bæði þarft og upplýsandi. Andrés fjallaði um þá vanrækslu sem umhverfismál á Íslandi eru í. Hann deildi hart á mótorhjólamenn sem stunda löglausa vegagerð með því að stunda akstur utan vega og myndun slóða. Þeir aka einnig eftir kindagötum, fornum þjóðleiðum og gönguleiðum og virðast ekki hirða nógu vel um það hvað er löglegt eða umhverfisvænt. Andrés kallaði eftir hertri löggjöf og samstöðu um það hvar mætti aka og hvar ekki og hver mætti nákvæmlega ákveða það.
Kortagerðarmenn fengu einnig ávítur því Andrés taldi að þeir, sérstaklega Mál og menning tækju sér skipulagsvald með breyttri og villandi merkingu á slóðum á kortum sínum.

Það hefur gengið á með japli, jamli og fuðri í stjórnsýslunni. Hver nefndin tekur við af annarri og þæfir málin um hríð áður en böggullinn er réttur áfram. Löggjöf er óljós og alla yfirsýn og samræmingu skortir.
Tilraunir til að koma lögum yfir utanvegaakstur hafa oftast runnið út í sandinn og löggæsla er hvort sem er engin.  Í raun ríkir lögleysa og stjórnleysi í náttúru Íslands. Enginn hirðir um náttúruna sem skemmist meðan fylkingar hagsmunahópa deila og þrasa og ráðherrar sofa.

Umhverfismál og náttúruvernd eru hornreka og fjársveltur málaflokkur og ráðuneytið setið af þægum slæðukellingum sem hafa aldrei látið náttúruna njóta vafans. Undantekning frá því var sá tími sem Kolbrún Halldórsdóttir gegndi embættinu og enn er von til þess að Svandís Svavarsdóttir vilji láta til sín taka á sviði umhverfismála.

Á meðan við bíðum sporast áður ósnert land út í hjólförum og þær náttúruperlur sem við öll viljum vernda skemmast svo ekki verður bætt.