Páll Ásgeir Ásgeirsson

Í fyrirsögn er vísað til Ditmars Blefken sem var hollenskur rithöfundur sem setti saman þvílíka lygaþvælu um Ísland á miðöldum að nafn hans hefur verið illa þokkað æ síðan.
Í gærkvöldi sýndi Ríkissjónvarpið seinni hluta sjónvarpsmyndar eftir danska ljósmyndarann Jan Tandrup sem lýsti hetjulegum leiðangri hans yfir hálendi Íslands. Tandrup ók á Landrover um fjöll og firnindi og eftir því leið á þáttinn varð manni hugsað meira til Blefken.
Þátturinn fjallaði í orði kveðnu um ferðalag Tandrups yfir hálendið og í eina skiptið sem hann sást pata fingri á kort benti hann í áttina að Nýjadal á Sprengisandi. Hann fjallaði um Goðafoss sem endapunkt ferðalagsins sem gaf einnig til kynna að hann hefði ekið Sprengisand.
Ljóst er af myndum að Tandrup fór aldrei upp á hálendið. Allar myndir sem sýndu hann aka yfir ár og læki eru teknar niðri í byggð og við þá stærstu sem hann sagði vera á afskekktum slóðum hálendinu og kallaði „stóru ána“ sést skógur og sumarbústaðabyggð í baksýn.
Á leið sinni yfir hálendið hafði Tandrup viðkomu við Dynjanda í Arnarfirði sem er ekki á Sprengisandsleið. Tvö sæluhús sem hann leitaði skjóls í fjarri mannabyggðum eru í raun í alfaraleið. Ég held að annað þeirra sé á Kaldadal og Lárubúð sem hann heimsótti í seinni þættinum var á Eyrarfjalli í Ísafjarðardjúpi en hefur reyndar verið fjarlægt nú. Ég sá einnig myndskot af veginum um Öxi á leið í Berufjörð en engar myndir af því sem kalla mætti hálendi Íslands.
Nú má danskur ljósmyndari auðvitað vel aka hringveginn, fara um Kaldadal, sulla í lækjum og fara smalavegi við byggð og ljúga því að áhorfendum að hann sé að aka um hálendi Íslands. Soddan þvættingur er verstur fyrir hann sjálfan.
Miklu verra er hvernig hann gaf í skyn að á Íslandi mætti aka stefnulaust út í loftið í leit að einhverri slóð. Margar myndir sýndu hann aka utan vega og böðlast um í náttúrunni og hann gaf í skyn að í lagi væri að aka langar leiðir meðfram ám til að leita vaðs og aka eftir GPS gegnum auðn til að finna veginn á ný.
Ég sé á netinu að þessi óskapnaður hefur verið sýndur í danska sjónvarpinu og má ætla að margir telji í framhaldinu að ferðamáti Tandrups hafi verið viðurkenndur og hugsa til Íslandsferðar.
Ríkissjónvarpið hefur stundum sýnt okkur þáttaraðir sem fjalla um fólkið í landinu á borð við Stiklur og Út og suður. Ferðaþættir um Ísland eru þar afar sjaldséðir ef ekki alveg óþekktir og þess vegna horfa Íslendingar með athygli þá sjaldan að efni um Ísland eða íslenska náttúru er í boði.
Líklega er til margvíslegt vandað sjónvarpsefni sem fjallar um Ísland og náttúru þess. Þess vegna er leiðinlegt að RÚV skuli hafa keypt þennan ómerkilega lygaþvætting af Dananum sem sagðist hafa farið yfir hálendi Íslands en gerði það greinilega ekki.

Griðlandið á Hornströndum er einstakt í sinni röð á Íslandi. Þar sjást fá ummerki um nútímann og náttúran og landið lítið breytt frá landnámi. Hornstrandir fóru í eyði fyrir 60 árum. Síðan hörfaði byggðin hægt og rólega úr Jökulfjörðum og Grunnavík en frá því rétt um 1960 má segja að allt svæðið norðan Bjarnarnúps hafi verið í eyði.
Alger friðun landsins fyrir beit búsmala síðustu 50-60 árin hefur gefið náttúrunni yfirbragð sem á engan sinn líka í byggð á Íslandi. Engir vegir, engar símalínur eða raflínur, engar girðingar, aðeins látlaus hús og rústir í grænum túnum. Allt leggst þetta á eitt við að gera griðlandið á Hornströndum og eyðibyggðirnar í Jökulfjörðum og Grunnavík að svæði sem á enga hliðstæðu á Íslandi.
Þetta svæði er mjög dýrmætt fyrir ferðaþjónustuna sem er vaxandi atvinnugrein á Vestfjörðum eins og annars staðar. Allt þetta land er innan vébanda Ísafjarðarkaupstaðar sem hefur skipulagsvald yfir því.
Þótt griðland Hornstranda afmarkist af línu sem dregin er úr Hrafnfirði í Furufjörð hefur verið talsverður áhugi á því meðal hagsmunaaðila og stjórnmálamanna vestra að til framtíðar litið yrði griðlandið stækkað þannig að það næði yfir Leirufjörð, Höfðaströnd og Grunnavík og hugsanlega suður á Snæfjallaströnd. Hugmyndir um þjóðgarð sem næði yfir Hornstrandir, Jökulfirði og Drangajökul hafa einnig verið ræddar.
Til þessara hugmynda mun hafa verið horft þegar vinna hófst við aðalskipulag Ísafjarðarbæjar fyrir fáum misserum.
Nauðsyn góðrar varðstöðu í þessum efnum sást allvel þegar umdeildur vegur var lagður yfir Öldugilsheiði yfir í Leirufjörð sumarið 2005 í algeru trássi við vilja og skilning bæjaryfirvalda sem töldu sig vera að leggja lið landeiganda á Leiru sem byggði garða til varnar landeyðingar af völdum jökulár í firðinum.
Sami landeigandi, Sólberg Jónsson, fékk í nóvember 2008 heimild landbúnaðarráðuneytis til að breyta skilgreiningu á tveimur jörðum í Jökulfjörðum úr eyðibýli í lögbýli og hafa nú bæði Leira og Kjós sem er næsti bær, stöðu lögbýlis.
Ísafjarðarbær sýndi afar slaka stjórnsýslu 2008 þegar látið var undir höfuð leggjast að svara fyrirspurnum ráðuneytis um afstöðu bæjarins til þessara breytinga þrátt fyrir ítrekaðar bréfaskriftir. Ætla mætti að þrautreyndur sveitarstjórnarmaður á borð við Halldór Halldórsson bæjarstjóra á Ísafirði væri betur að sér en raun bar vitni. Fyrri samskipti bæjarstjórnar við téðan landeiganda vegna hinnar ólöglegu vegalagningar hefðu einnig átt vera næg ástæða til að vaka í stað þess að sofa.
Ísafjarðarbær virtist því vakna við nokkuð vondan draum þegar ljóst varð í árslok 2008 að Leira og Kjós höfðu fengið stöðu lögbýlis án þess að bærinn fengi rönd við reist. Skipulagsvinna hélt þó áfram og í fyrstu tillögu að aðalskipulagi Ísafjarðarbæjar var ekki gert ráð fyrir landbúnaði í Jökulfjörðum. Bærinn neyddist þó til að taka mark á athugasemdum Sólbergs eiganda Leiru og Kjósar vegna fyrri afglapa við afgreiðslu málsins. Í lokaútgáfu aðalskipulagsins sem nú bíður auglýsingar og afgreiðslu í Umhverfisráðuneyti er því stórt svæði í Jökulfjörðum skilgreint sem landbúnaðarsvæði.
Að skilgreina fyrrum eyðibýli sem lögbýli færir ekki eigandanum nein sérstök réttindi en þó er rétt að staldra við skýlausan rétt til þess að skrá greiðslumark á lögbýlið. Í kjölfar þess að Leira og Kjós fengu þessa skilgreiningu án skýrrar andstöðu bæjarstjórnarinnar hefur skapast fordæmi fyrir aðra landeigendur á svæðinu. Því gæti lögbýlum á þessu svæði fjölgað og eigendur óátalið komið sér upp nokkrum kindum til að beita á skógarkerfil og skyldar plöntur sem margir telja til óþarfa.
Þannig hefur Ísafjarðarbær með sofandahætti og fúski í stjórnsýslu orðið til þess að opna hlið sem betur hefði verið lokað áfram. Þetta getur orðið til þess að binda endi á nærri sextíu ára friðun þessa svæðis fyrir beit og ágangi og breytt ásýnd þess varanlega. Þá gæti verið of seint fyrir bæjarstjórn Ísafjarðar að iðrast þess að hafa sofið þegar þeir áttu að vaka.

Segja má að upplifun af leikhúsi skiptist í þrjá meginflokka. Ekkasog af harmi, krampar af hlátri eða hægt andlát af leiðindum. Þess vegna er alltaf spennandi að fara í leikhúsið og ég var á nálum þegar ég fór að sjá Gerplu í Þjóðleikhúsinu í gærkvöldi.
Um þessa sýningu vil ég segja eftirfarandi:
Baltasar Kormákur er snjall og óragur leikstjóri sem skilar verkinu ótrúlega vel þótt leikhúsið losni ekki alltaf undan fargi bókarinnar.
Ólafía Hrönn Jónsdóttir er mjög ofarlega á listanum yfir uppáhaldsleikkonur mínar. Hún á stórleik í þessari sýningu og sýnir enn einu sinni hve mikilli breidd hún ræður yfir.
Brynhildur Guðjónsdóttir, sá smái senuþjófur fór algerlega á kostum í líki margra kykvenda svo unun var á að horfa. Hún á marga strengi í hörpu sinni.
Jóhannes Haukur var ágætur Þorgeir en ég held samt að Ólafur Darri hefði orðið enn betri.
Björn Thors hefur útlitið með sér í hlutverki kvennavoða og skálds og óx eftir því leið á sýninguna.
Stefán Hallur var góður í tryllingslegum bardagaatriðum og dauðasenum en Ólafur Egill fékk ekki að gera nógu mikið. Ólafur Darri tók flotta senu á hamrinum í hlutverki konungs í lokin. Hann minnti mig á Bruno Ganz í hlutverki sínu í Byrginu.
Grétar Reynisson gerði leikmynd og þessháttar og það var tær og falleg snilld eins og flest ef ekki allt sem hann lætur frá sér.
Þetta var semsagt alveg þrumuskemmtilegt leikhús og ég skil ekki alveg þrasið í einhverjum gagnrýnendum sem tuðuðu yfir að sýningin væri ekki tilbúin. Hún var að minnsta kosti algerlega klár og smurð á elleftu sýningu í gærkvöldi.

Átökin um Kárahnjúkavirkjun urðu til þess að opna augu mjög margra fyrir nauðsyn þess að standa vörð um íslenska náttúru. Því sjónarmiði, að rétt sé að vernda náttúruna fyrir ágangi vélknúinna ökutækja, stjórnlausu landbroti virkjunarsinna og slæmri umgengni hefur vaxið mjög fiskur um hrygg.
Eftir bankahrunið hafa Íslendingar endurskoðað verðmætamat sitt og sett hina óspilltu náttúru ofar á listann en áður. Íslendingar sjá nú ef þeir vilja að hamrabelti eru dýrmætari en hlutabréf og engin afleiðuviðskipti komast í hálfkvisti við ósnortin víðerni.
Vindurinn í samfélaginu er að snúast náttúrunni í vil.
Margt vitnar um þetta. Aukin andstaða gegn stjórnleysi í umferð mótorhjóla og utanvegaakstri birtist mjög víða. Breytingar á náttúruverndarlögum og ýmsu regluverki eru í undirbúningi þar sem vænta má skýrari afstöðu en áður.
Stofnun Vatnajökulsþjóðgarðs var merkur áfangi á þessari leið þótt í fyrstu atrennu væru mörk garðsins dregin í undarlegar lykkjur framhjá stöðum sem Landsvirkjun hafði augastað á til nýtingar.
Þau stórtíðindi urðu á fundi sveitarstjórnar í Skaftárhreppi í gærkvöldi að meirihluti sveitarstjórnar er hlynntur því að Vatnajökulsþjóðgarður verði stækkaður svo Langisjór og umhverfi hans verði gervallur innan garðsins. Þetta er breyting frá fyrri afstöðu heimamanna sem áður studdu fyrirhugaða virkjun í Skaftá og Skaftárveitu gegnum Langasjó.
Á aðalfundi Ferðafélags Íslands í gærkvöldi hvatti hinn ötuli baráttumaður Hjörleifur Guttormsson ákaft til þess að þetta gríðarstóra félag tæki virkari þátt í baráttu fyrir náttúruvernd og minnti á lög félagsins þar að lútandi. Ólafur Örn Haraldsson forseti félagsins þakkaði Hjörleifi hvatninguna og sagði að í þessum efnum myndu verkin tala.
Allir sem standa á bersvæði og skynja veðurlagið í samfélaginu finna að vindurinn er að snúast.
Þeir sem sitja í skjóli við stein og berja höfðinu við hann verða þess ekki varir og fyrr en varir steinrenna þeir í skini sólar nýrra tíma.

Í frétt RÚV í gær var staðfest það sem marga hefur grunað en enginn vitað fyrir víst. Íslenskar orkulindir eru seldar á spottprís og verðið á rafmagni til stóriðju á Íslandi að jafnaði fjórðungi lægra en til álvera í heiminum almennt.
Stóriðjan borgar 2 krónur fyrir kwst. en almenningur 10 kr.
Eins og þessi niðurlæging sé ekki næg þá kom einnig fram að Landsvirkjun, þ.e. við berum lungann af áhættunni af sveiflum í álverði. Álverið skilar um 15% hagnaði af sínum rekstri en orkusalinn um 5%.
Enginn mælir móti því að raforka frá fallvötnum er umhverfisvæn og hrein orka. Slíkt verður ekki sagt um stóran hlut þeirrar raforku sem knýr stóriðju heimsins. Þess vegna hefði mátt ætla að stórhuga stjórnmálamenn íslenskir vildu selja hina verðmætu grænu orku á hærra verði. En þess í stað er hún gefin og ómetanlegum náttúruperlum kastað á glæ.
Kristinn Hrafnsson las úr skýrslu um rekstur Norðuráls í Hvalfirði i sjónvarpinu í gær. Við lesturinn rifjaðist upp þegar forstjóri Alcoa talaði af sér 2006 þegar hann vældi undan orkuverði í Suður-Ameríku þar sem verðið var 30 dollarar fyrir Mwst. Forstjórinn sagði að á Íslandi greiddi Alcoa aðeins helming þess eða 15 dollara. Það er enn lægra verð en Norðurál greiðir og jafngildir um 1 krónu fyrir kwst.
Málið var þaggað niður og dregið undir leyndarhjúp Landsvirkjunar en nú virðast vera að koma brestir í þann leyndarhjúp með nýjum yfirmönnum og þá blasir dapurlegur sannleikurinn við.

„Umhverfisráðherra, Svandís Svavarsdóttir, lagði til á ríkisstjórnarfundi í morgun að hafinn verði undirbúningur að friðlýsingu Gjástykkis. Svandís óskaði eftir áliti Umhverfisstofnunar og Náttúrufræðistofnunar á tillögum Samtaka um náttúruvernd á Norðurlandi um friðlýsingu Gjástykkis í september í fyrra.
Samtök um náttúruvernd á Norðurlandi, SUNN, vilja að Gjástykki í Þingeyjarsýslu verði verndað fyrir hvers konar raski. SUNN lýsa andstöðu við rannsóknarboranir í Gjástykki sem nú eru í matsferli vegna umhverfisáhrifa.
Í áliti Skipulagsstofnunar um mat á umhverfisáhrifum af rannsóknarborunum í Gjástykki í Þingeyjarsveit frá því í febrúar kemur fram að Skipulagsstofnun telur jarðfræðilega sérstæðni Gjástykkissvæðisins á landsvísu og heimsvísu óumdeilanlega og verndar- og fræðslugildi þess hátt.“

Þetta er orðrétt af Mbl.is fyrir stundu. Allir náttúruverndarsinnar hljóta að fagna þessari tillögugerð Svandísar sem hefur ekki setið lengi á stól umhverfisráðherra. Sjálfsagt hafa fleiri en ég verið að bíða eftir því að hún léti til sín taka í þágu náttúruverndar og það hefur hún nú gert.

Embætti umhverfisráðherra hefur alltof oft og alltof lengi verið afgangsstærð í stjórnsýslunni. Mest varð niðurlæging ráðuneytisins þegar Siv Friðleifsdóttir var látin ógilda úrskurð Skipulagsstofnunar vegna Kárahnjúka og við vorum minnt á í Draumalandinu á sunnudaginn.
Við það óhæfuverk sannfærðist ég um að fyrst og fremst þægar og penar slæðukellingar væru settar í stól umhverfisráðherra. Sú skoðun hefur síðan staðið óhögguð ef frá er talinn sá tími sem Kolbrún Halldórsdóttir gegndi embættinu.
Nú sýnist mér Svandís Svavarsdóttir hafa rifið af sér slæðuna með því að biðja um friðun Gjástykkis þvert á hagsmuni virkjanasinna. Vonandi reynist hún vera umhverfisráðherra sem stendur í lappirnar og verndar náttúruna.

Draumalandið, kvikmynd Þorfinns Guðnasonar eftir samnefndri bók Andra Snæs Magnasonar var sýnd í Ríkissjónvarpinu í gærkvöldi. Rétt er að þakka fyrir svo RÚV fái nú stöku sinnum hrós. Sýning myndarinnar vegur á móti heilum Spaugstofuvetri.
Slagkraftur myndarinnar verður enn meiri þegar horft er á hana nú í eftirmálum hrunsins. Hún virkar eins og þungur áfellisdómur yfir öllum þeim sem tóku þátt í því að gera Kárahnjúkavirkjun að veruleika.
Ég stenst ekki freistinguna að birta aftur brot af því sem skrifað var hér á þessari síðu þegar höfundur sá myndina fyrst:
„Draumaland Þorfinns Guðnasonar og Andra Snæs Magnasonar er magnaður minnisvarði um glæpi Framsóknarflokksins gegn íslenskri náttúru og þjóðinni allri. Maður gengur hálfsneyptur út úr bíóinu og óskar þess að hafa barist harðar og gert meira til að koma í veg fyrir þessi ósköp. Þetta er myndin sem sýnir hvernig græðgi, mútur og grunnhyggni íslenskra stjórnmálamanna leiddu þá á glapstigu og þeir drógu glaðir hrís á bálið sem brenndi samfélagið niður í grunn.
Valgerður Sverrisdóttir kemur fram eins og landráðamaður í dragt og ekki er hlutur Sifjar Friðleifsdóttur betri þegar hún stamandi útskýrir hvers vegna hún ógilti úrskurð Skipulagsstofnunar sem lagðist gegn Kárahnúkavirkjun. Það hlýtur að vera ömurlegt hlutskipti fyrir stjórnmálamenn að ógilda lög sem þeir hafa sjálfir búið til og samþykkt í hræsniskasti og uppgerðarlátum til verndar íslenskri náttúru.“
Sýning Draumalandsins ætti að hringja viðvörunarbjöllum nú þegar of margir stjórnmálamenn tala eins og ekkert hafi breyst og stjórnlaus rányrkja náttúrunnar fyrir stóriðju sé eina lausnin.

Ég vil fá snjó og mikið af honum. Strax. En mennirnir ákveða en Guð ræður og þótt talsvert hafi sett niður af snjó að undanförnu er ástæða til þess að hafa áhyggur af veðurspá komandi viku. Ef hún gengur eftir þá mun hverfa bróðurparturinn af þeim snjó sem þegar er kominn sunnan jökla.
En vongóðir jeppamenn, sleðagarpar og skíðamenn halda áfram að góna til fjalla, liggja yfir vefmyndavélum Vegagerðarinnar og spjallþráðum ferðamanna á netinu og hringja í bændur.
Um páska í fyrra fór ég með félögum mínum á gönguskíðum frá Svartárkoti inn í Öskju og Bræðrafell í frábæru veðri og ágætum snjó. Í ár dreymdi okkur um Suðurjöklahring en verðum æ svartsýnni. Kannski endum við norður í Jökulfjörðum um páskana.
Framundan er besti tími ársins til að ferðast um fjöll og firnindi á snjóbreiðum og kynnast þeim töfraheimi sem landið er í vetrarbúningi. Svoleiðis ferðalög eru hundleiðinleg þegar skiptast á krapablár og aurbleytur. Hvernig eigum við að blíðka veðurguðina? Ætti ég að fórna kettinum? Nei ég held ekki.

Í gærkvöldi fór ég á fund félags sem heitir Slóðavinir. Félagið er stofnað 2008 af eigendum tví- og fjórhjóla og af heimasíðu má skilja að félagsmenn séu um 200.
Meðal yfirlýstra markmiða félagsins eru m.a:
-að auka þekkingu félagsmanna sem og almennings, fjölmiðla, stjórnvalda og landeigenda á ferðalögum og útivist þeirra sem aka um á vélhjólum.
-að miðla upplýsingum um torleiðir, þjóðleiðir og vegslóða til félagsmanna.
-að gefa gott fordæmi um umgengni með jákvæðri eftirbreytni og umræðu um náttúruvernd.

Á fundinum héldu þeir Ómar Ragnarsson og Andrés Arnalds erindi um utanvegaakstur og þann aukna ágang sem orðið hefur á hálendi Íslands og afleiðingar hans fyrir náttúruna. Báðir virtust framsögumenn sammála um að ófremdarástand ríkti í nýmyndun slóða og tillitsleysi ökumanna mótorhjóla og fjórhjóla um landið.
Forsvarsmenn Slóðavina vörðu af hugprýði rétt sinn til þess að aka eftir kindagötum og fornum þjóðleiðum og kvörtuðu undan skorti á merkingum, skorti á upplýsingum og gölluðum skipulagslögum.
Vanþekking þeirra á lögum og reglum um þessi efni var þó nokkuð neyðarlega afhjúpuð þegar forstjóri Fornleifaverndar dr. Kristín Huld Sigurðardóttir, fékk orðið úr salnum og upplýsti fundarmenn um lög nr. 107 frá 2001 sem vernda fornar þjóðleiðir fyrir ágangi m.a. mótorhjólamanna og upplýsti þá í leiðinni um áhugaverð atriði eins og nafn stofnunarinnar, heimilisfang og vísaði á heimasíðu Fornleifaverndar. Í framhaldinu bauð hún mótorhjólamönnum til fundar og samræðna.
Ómar Ragnarsson dró upp nokkuð dökka mynd af framtíð þessa sports á Íslandi því hann taldi að hagsmunir ferðaþjónustu og göngufólks vægju miklu þyngra en hagsmunir mótorhjólamanna og taldi vaxandi yfirgang þeirra aðeins geta leitt til þess að akstur á öðru en skýrt skilgreindum akvegum yrði algerlega bannaður. Hann nefndi máli sínu til stuðnings mörg dæmi frá Bandaríkjunum, Ástralíu og Noregi þar sem tæki eins og fjórhjól og mótorhjól hafa verið gerð útlæg í þjóðgörðum og reglur og lög um utanvegaakstur eru mun skýrari og afdráttarlausari en á Íslandi.

Mér sýnist að félög eins og Slóðavinir séu að mörgu leyti í áþekku hlutverki og foreldrar sem vilja veita börnum sínum gott uppeldi.
Slóðavinir segjast vera á móti akstri utanvega og skilgreina sig sem náttúruvini en á síðum þeirra og fjölmargra áhangenda þeirra blasir við að hegðun þeirra er í litlu samræmi við málflutninginn. Þannig eru þeir eins og foreldrar sem segja við börnin sín: Ekki gera eins og ég geri, gerðu eins og ég segi. Öll börn sjá í gegnum þetta og hegða sér eins og foreldrarnir. Þess vegna þarf að vera hrukkulaust samræmi milli orða og gerða. Sá sem leitar eftir upplýsingum og leiðsögn á netinu eins og allir gera í dag hegðar sér eins og þær fyrirmyndir sem þar er að finna. Þess vegna er ástandið eins hörmulegt og raun ber vitni.
Slóðavinir geta vel orðið góðir foreldrar sem koma prúðum og vel upp öldum ferðabörnum til manns. En þeir þurfa sjálfir að mennta sig betur í foreldrahlutverkinu ef það á að takast vel.

Fyrir árið 2010 veitti Ferðamálastofa 89 verkefnum styrk vegna úrbóta á ferðamannastöðum samtals 48 milljónir. Hæstu styrkirnar til einstakra verkefna námu 3 milljónum.
Ferðaþjónusta sem atvinnugrein virðist vera sá þáttur samfélagsins sem einna helst stendur í lappirnar eftir margáminnst hrun og því eðlilegt að hið opinbera verji fé til uppbyggingar og bættrar aðstöðu á stöðum sem ferðamenn sækja.
Listann yfir verkefni sem fá styrk má lesa hér og mynda sér sjálfstæða skoðun á forgangsröðinni.
Sumir þeirra staða sem draga að sér hvað flesta ferðamenn búa yfir náttúruperlum eins og heitum böðum eða sérkennum sem ekki þarf sérstaklega að matreiða eða búa í hendur ferðamanna. Vinsælastur allra er heiti lækurinn í Landmannalaugum en líklega er gestafjöldi í Laugum mældur í hundruðum þúsunda ár hvert og lækinn heimsækja sennilega álíka margir og hverja aðra sundlaug.
Og hvernig varð svo þessi sterki segull til?
Hvaða sjóður skyldi í upphafi hafa styrkt „uppbyggingu aðstöðu til móttöku ferðamanna“?
Svarið finnst í bók sem heitir Hálendið heillar eftir Loft Guðmundsson sem kom út árið 1977. Þar er frásögn eftir Ingimar Ingimarsson og þar segir frá ferðum frumherja í Landmannalaugar:
„Þetta hefur líklega verið 1948, og ég held sama sumarið sem við fórum þarna inneftir; Einar Magnússon, Arngrímur heitinn skólastjóri, Þorleifur á Ferðaskrifstofunni, Ragnheiður Jónsdóttir á Ferðaskrifstofunni og nafni minn nokkur sem ég man ekki hvers son var. Þetta voru aðalmennirnir í ferðinni. Við komum þarna inneftir einbíla. Þetta voru kraftamenn eins og nöfnin benda til. Og nú fórum við að ræða það að óhæfa væri að hafa ekki neina laugina; nafnið væri svo girnilegt. Við Einar og Arngrímur ákváðum að við yrðum því að gera þarna laug sem hægt væri að baða sig í. Við fórum þarna í kring að athuga aðstæður en sáum að það var lítið efni handbært í stíflu. Við létum það þó ekki draga úr okkur kjark og allur hópurinn fór að byggja stífluna. Sú stífla stendur enn og laugarnar eru nákvæmlega eins og þær voru þegar við skildum við þær.“
Þegar þessir hressu ferðalangar stífluðu lækinn í Landmannalaugum var enginn skáli þar eða nein aðstaða til þess að taka á móti ferðamönnum. Ferðafélag Íslands hefur síðan byggt upp skála og hreinlætisaðstöðu, varnargarðar hafa risið til að hemja vötn og hvert sumar iðar af lífi sá þéttbýlisstaður sem Laugar eru löngu orðnar.
En steinarnir sem hinir vösku sjálfboðaliðar hlóðu utan skipulags og án styrkja sumarið 1948 eru líklega allir enn í stíflunni í læknum.
Það mun áreiðanlega halda áfram að fjölga í Landmannalaugum á sumri komanda eins og undanfarin ár og engan enda sér fyrir lok þess verkefnis að bæta aðstöðuna svo svæðið fái staðið undir gestafjöldanum. Samt eru Landmannalaugar ekki á lista styrkþega Ferðamálaráðs fyrir 2010.