Griðlandið á Hornströndum er einstakt í sinni röð á Íslandi. Þar sjást fá ummerki um nútímann og náttúran og landið lítið breytt frá landnámi. Hornstrandir fóru í eyði fyrir 60 árum. Síðan hörfaði byggðin hægt og rólega úr Jökulfjörðum og Grunnavík en frá því rétt um 1960 má segja að allt svæðið norðan Bjarnarnúps hafi verið í eyði.
Alger friðun landsins fyrir beit búsmala síðustu 50-60 árin hefur gefið náttúrunni yfirbragð sem á engan sinn líka í byggð á Íslandi. Engir vegir, engar símalínur eða raflínur, engar girðingar, aðeins látlaus hús og rústir í grænum túnum. Allt leggst þetta á eitt við að gera griðlandið á Hornströndum og eyðibyggðirnar í Jökulfjörðum og Grunnavík að svæði sem á enga hliðstæðu á Íslandi.
Þetta svæði er mjög dýrmætt fyrir ferðaþjónustuna sem er vaxandi atvinnugrein á Vestfjörðum eins og annars staðar. Allt þetta land er innan vébanda Ísafjarðarkaupstaðar sem hefur skipulagsvald yfir því.
Þótt griðland Hornstranda afmarkist af línu sem dregin er úr Hrafnfirði í Furufjörð hefur verið talsverður áhugi á því meðal hagsmunaaðila og stjórnmálamanna vestra að til framtíðar litið yrði griðlandið stækkað þannig að það næði yfir Leirufjörð, Höfðaströnd og Grunnavík og hugsanlega suður á Snæfjallaströnd. Hugmyndir um þjóðgarð sem næði yfir Hornstrandir, Jökulfirði og Drangajökul hafa einnig verið ræddar.
Til þessara hugmynda mun hafa verið horft þegar vinna hófst við aðalskipulag Ísafjarðarbæjar fyrir fáum misserum.
Nauðsyn góðrar varðstöðu í þessum efnum sást allvel þegar umdeildur vegur var lagður yfir Öldugilsheiði yfir í Leirufjörð sumarið 2005 í algeru trássi við vilja og skilning bæjaryfirvalda sem töldu sig vera að leggja lið landeiganda á Leiru sem byggði garða til varnar landeyðingar af völdum jökulár í firðinum.
Sami landeigandi, Sólberg Jónsson, fékk í nóvember 2008 heimild landbúnaðarráðuneytis til að breyta skilgreiningu á tveimur jörðum í Jökulfjörðum úr eyðibýli í lögbýli og hafa nú bæði Leira og Kjós sem er næsti bær, stöðu lögbýlis.
Ísafjarðarbær sýndi afar slaka stjórnsýslu 2008 þegar látið var undir höfuð leggjast að svara fyrirspurnum ráðuneytis um afstöðu bæjarins til þessara breytinga þrátt fyrir ítrekaðar bréfaskriftir. Ætla mætti að þrautreyndur sveitarstjórnarmaður á borð við Halldór Halldórsson bæjarstjóra á Ísafirði væri betur að sér en raun bar vitni. Fyrri samskipti bæjarstjórnar við téðan landeiganda vegna hinnar ólöglegu vegalagningar hefðu einnig átt vera næg ástæða til að vaka í stað þess að sofa.
Ísafjarðarbær virtist því vakna við nokkuð vondan draum þegar ljóst varð í árslok 2008 að Leira og Kjós höfðu fengið stöðu lögbýlis án þess að bærinn fengi rönd við reist. Skipulagsvinna hélt þó áfram og í fyrstu tillögu að aðalskipulagi Ísafjarðarbæjar var ekki gert ráð fyrir landbúnaði í Jökulfjörðum. Bærinn neyddist þó til að taka mark á athugasemdum Sólbergs eiganda Leiru og Kjósar vegna fyrri afglapa við afgreiðslu málsins. Í lokaútgáfu aðalskipulagsins sem nú bíður auglýsingar og afgreiðslu í Umhverfisráðuneyti er því stórt svæði í Jökulfjörðum skilgreint sem landbúnaðarsvæði.
Að skilgreina fyrrum eyðibýli sem lögbýli færir ekki eigandanum nein sérstök réttindi en þó er rétt að staldra við skýlausan rétt til þess að skrá greiðslumark á lögbýlið. Í kjölfar þess að Leira og Kjós fengu þessa skilgreiningu án skýrrar andstöðu bæjarstjórnarinnar hefur skapast fordæmi fyrir aðra landeigendur á svæðinu. Því gæti lögbýlum á þessu svæði fjölgað og eigendur óátalið komið sér upp nokkrum kindum til að beita á skógarkerfil og skyldar plöntur sem margir telja til óþarfa.
Þannig hefur Ísafjarðarbær með sofandahætti og fúski í stjórnsýslu orðið til þess að opna hlið sem betur hefði verið lokað áfram. Þetta getur orðið til þess að binda endi á nærri sextíu ára friðun þessa svæðis fyrir beit og ágangi og breytt ásýnd þess varanlega. Þá gæti verið of seint fyrir bæjarstjórn Ísafjarðar að iðrast þess að hafa sofið þegar þeir áttu að vaka.
Ísfirðingar teknir í bólinu
16.3 2010 | 16:34 | 15 ummæli
Flokkar: Óflokkað
Ummæli (15)
MargrétJ // 16.3 2010 kl. 17:01
Það er alveg makalaust hvað opinberir starfsmenn virðast oft á tíðum sinna störfum sínum illa – ef þá nokkuð.
Sigurður Jónsson // 16.3 2010 kl. 17:12
Já, það er ansi magnað hvernig starfsmenn og embættismenn Ísafjarðarkaupstaðar hafa trekk í trekk verið teknir í bólinu af einum landeiganda. Það er ekki ólíklegt að dyggur stuðningur Einars Guðfinnssonar landbúnaðarráðherra hafi liðkað nokkuð fyrir?
Jens // 16.3 2010 kl. 17:38
Það er ekki hægt að túlka aðalskipulagstillöguna öðruvísi en stuðning Ísafjarðarbæjar við landbúnað í Leiru. Hvort Ísafjarðarbær hafi mótmælt eða mótmælt ekki breytingu á skráningu býla í Leiru kemur skipulagstillögunni lítið við.
Enn og aftur spyr maður sig hvort sveitastjórnum sé virkilega treystandi fyrir alræði í skipulagsmálum.
Elías // 16.3 2010 kl. 21:16
Í undirbúningsvinnu fyrir aðalskipulagið var mikið starf unnið af fulltrúum ýmissa hagsmuna hópa innan Ísafjarðarbæjar. Í þeirri tillögu sem fór fyrir bæjarstjórn og síðan umhverfisstofnun/skipulagsyfirvöld var ekki gert ráð fyrir landbúnaðarsvæðum við Jökulfirði. Það var heldur ekki gert ráð fyrir vegslóða þeim sem lagður var yfir Öldugilsheiði. En einhverra hluta vegna virðist sem bæjarstjórn Ísafjarðar hafi ekki haft dug í sér til að mótmæla á neinn marktækan hátt þessari ákvörðun fyrri ráðherra um lögbýi í Leirufirði. Því varð að breyta aðalskipulagi sveitarfélagsins til að þóknast þröngum hagsmunum eins á kostnað fjöldans. Aðalskipulag á að spegla sem best vilja íbúa sveitarfélagsins til þess hvernig umhverfi þeir vilja byggja. Það á ekki að vera til þess að þóknast sérhagsmunum fárra.
Kristinn // 16.3 2010 kl. 22:17
Upphafning kotbæjanna í Leiru í flokk lögbýla gerir eigandum kleift að sækja sér fé úr almannasjóðum til skógræktar. Slóðagerðin yfir Öldugilsheiði 2005 var í tengslum við fluttning á vélum til svo hlaða mætti upp varnargörðum á aurunum. Það var líka gert fyrir skattfé fátæks almennings með fulltingi látins sómaþingmanns.
Doddi // 16.3 2010 kl. 22:26
Umsögn bæjarstjóra og bæjarlögmanns sem lögð var fyrir bæjarráð, lá fyrir . Og í henni stóð að bæjaryfirvöld teldu ekki hægt að mæla með stofnun lögbýla í Leirufirði. Í umsögninni er fjallað um skipulega stöðu svæðisins, þar sem tillaga um stækkun friðlands kemur fram. Nú segir ráðuneytið, þetta ekki vera formlega umsögn, það getur vel verið, en þvert á augljósan vilja bæjaryfirvalda verður lögbýlið staðreynd. Og þá verður skipulagið, að gjöra svo vel, að vera með þeim hætti, að í Jökulfjörðum séu Lögbýli.
Ómar Smári Kristinsson // 17.3 2010 kl. 00:34
Ætli mönnum hafi ekki bara fundist þetta vera smámál miðað við mál málanna, olíuhreinsistöðina. Það kom mér óvart þegar ég flutti hingað, hve margir eru ónæmir á umhverfi sitt – er ekki orðinn nógu mikill mannþekkjari ennþá.
Ég er samsekur í Leiru-málinu, því ég lét mótmæli mín ekki heyrast. Þó ég vilji að fólki líði vel, þá vona ég samt að samviskan bíti fleiri.
Stefán Benediktsson // 17.3 2010 kl. 00:37
Eitt af því sem þetta gerir er að styrkja þá skoðun að sveitarfélögum sé ekki treystandi fyrir náttúruauðlindum sem væri svo æskilegt því þá geta menn verið smiðir sinnar eigin gæfu en með þessum vinnubrögðum næst enginn árangur fyrir heildina, bara útvalda. Sjálfstæðisflokkurinn, til afnota fyrir útvalda.
Sigurður Hreinsson // 17.3 2010 kl. 08:20
Þetta er nú svolítið sérstakur málflutningur. Einar Kr. Guðfinnsson Landbúnaðarráðherra treður lögbýlisstymplinum á þessar tvær eyðijarðir (sem eru og hafa verið án búsetu í áratugi) fyrir vin sinn, þvert á stefnu og vilja bæjarstjórnar Ísafjarðarbæjar. Svo spyrja menn hvort að sveitarfélögunum sé treystandi fyrir skipulagsvaldi ????
Nær væri að spyrja hvort að landsfeðrunum sé treystandi !!!
Jens // 17.3 2010 kl. 11:03
Þó tvær jarðir hafi lögbýlisstimpil þarf ekki endilega að skipuleggja svæðið sem landbúnaðarsvæði. Skipulagsyfirvöld geta skipulagt svæðið nákvæmlega eins og þau vilja og eru ekki bundin af fortíðinni. Hugsanlega eiga þó landeigendur bótarétt, en það er ekkert stórmál að greiða bætur þegar litið er á heildarmyndina.
Halldór Halldórsson // 17.3 2010 kl. 17:38
Það kemur fram hér fyrr í athugasemdum að afstaða Ísafjarðarbæjar lá skýrt fyrir og var kynnt ráðuneytinu. Allt tal um klúður í stjórnsýslu er rangt. Ákvörðun var tekin í ráðuneytinu.
Að tala svo um að þetta geti verið dæmi um að skipulagsvald eigi ekki að vera hjá sveitarfélögum er ótrúlegt. Sveitarfélög hafa staðið vel að skipulagsmálum, þau eru risavaxinn málaflokkur og vitund fólks um hann er að aukast.
Það var niðurstaða þeirra sem túlka lögin að í aðalskipulagi Ísafjarðarbæjar væri ekki hægt að líta framhjá þeirri staðreynd að landsbúnaðarsvæði væri í Leirufirði. Bæjarstjórn tók því ákvörðun um að staðfesta aðalskipulagið með þeim hætti þó vilji bæjarstjórnar hafi í upphafi vinnu við aðalskipulagið verið sá að skoða stækkun friðlandsins á þessu svæði. Slík hugmyndafræði fór ekki í gegn hjá landeigendum. Þeir vilja ekki stækka friðlandið og vilja ekki stofna þjóðgarð þarna. Aðalskipulagið var unnið í miklu samstarfi allra aðila og þess vegna er allt tal um klúður í stjórnsýslu ómarktækt.
Halldór Halldórsson
bæjarstjóri Ísafjarðarbæjar.
Páll Ásgeir // 17.3 2010 kl. 18:58
„..afstaða Ísafjarðarbæjar lá skýrt fyrir og var kynnt ráðuneytinu. Allt tal um klúður í stjórnsýslu er rangt..“
Humm.
Ég gríp hér niður í bréf ráðuneytis landbúnaðarmála til bæjarstjóra frá 26. jan. 2009.
„…bréfið frá 28. apríl s.l. hafði ekki að geyma umsögn sveitarstjórnar eins og áskilið er í lagagreininni heldur einungis tilkynningu starfsmanns bæjarins um þessa takmörkuðu bókun umhverfisnefndar. ..
Í bréfi ráðuneytisins til Ísafjarðarbæjar dags. 13. maí s.l. var óskað eftir umsögn um stofnun lögbýla, athygli vakin á ákvæðum jarðalaga um lögbýli…
Ráðuneytinu barst ekki svar við bréfi þessu og varð því að ítreka beiðni um umsögn með bréfi dags. 5. júní s.l. Til samræmis við góða stjórnsýsluhætti var í bréfinu vakin athygli á skyldu stjórnvaldshafa til að taka ákvörðun þótt umsagnar lögboðins umsagnaraðila yrði ekki aflað. Við þessu bréfi barst ekki heldur svar.“
Ég held að þetta sé á mannamáli kölluð slök stjórnsýsla.
Guðjón Jónsson // 17.3 2010 kl. 21:22
Hér fara menn stórum með stórum orðum og fjalla um klúður í stjórnsýslu og að verið sé að fara illa með almanna fé. Í þessu tilfelli er rétt að menn hafa í huga að þeir eru að ræða um einkaland fólks utan friðlands, sem það hefur fullan umráðarétt yfir. Það að færa skipilagsvaldið til sveitarfélaganna gefur ekki sveitarfélögunum rétt til þess að breyta skipulagi lands að þörfum þröngra hagsmunahópa sem virðast vilja ráðskast með einkaeigur í nafni umhverfisverndar og friðlýsa helst öll svæði.
Hörður Ingólfsson // 19.3 2010 kl. 07:07
Allt hefur þetta einhvern tilgang þó hann virðist harla óljós. Mér reiknast til yfirvofandi landskortur blasi við í Helvíti vegna fjölgunar þar og hagvaxtar sem vart sér fyrir endan á. Hef meiri áhyggjur af skipulagsmálum þar en á Hornströndum sem kunna vel að aflúsa sig af mannskepnunni án utanaðkomandi hjálpar.
Krímer // 21.3 2010 kl. 12:34
Hvernig væri að Páll og félgar væru duglegri að kaupa eignarlönd til að friða?
Takið ykkur Orra Vigfús og NASF til fyrirmyndar, „We pay the netsmen not to fish for salmon“
Rita ummæli