Páll Ásgeir Ásgeirsson

Sigmundur Ernir hefur viðurkennt opinberlega að hafa smakkað áfengi við kvöldverð áður en hann fór í pontu á Alþingi þar sem margir töldu sig sjá á látæði hans og framgöngu að hann væri ekki allsgáður. Í fyrstu atrennu sagðist Simmi reyndar ekki hafa bragðað dropa en hörfaði svo til þeirrar afstöðu að hann hefði fengið sér vín með matnum en ekkert fundið á sér í ræðustólnum.

Mörgum finnst þetta mál í heild sinni vera stormur í léttvínsglasi og í sjálfu sér er það svo. En það snertir samt áfengisneyslu sem fram til þessa hefur verið bannorð í allri opinberri umræðu. Fjölmiðlar hafa ekki séð ástæðu til að fjalla um neyslu eða ofneyslu þess fólks sem þeir að jafnaði telja opinberar persónur sem njóti því minni friðhelgi en nafnlaus almenningur. Þetta hefur reyndar aðeins gilt um þá sem hafa íslenskan ríkisborgararétt.

Hversu fullur eða ekki fullur var Sigmundur? Þarna liggur efinn, bölvaður veri hann alla tíð. Væri Sigmundur leigubílstjóri, heilaskurðlæknir, flugmaður, fóstra eða bankagjaldkeri myndu eitt eða tvö léttvínsglös í vinnutíma eflaust kosta hann starfið. En hann er þingmaður. Það hefur enginn sagt bókstaflega að þingmenn eigi að vera allsgáðir í vinnunni en það er almennt reiknað með því að þeir séu það eins og aðrir.

Þingmenn sverja hinsvegar eið að því að fylgja sannfæringu sinni. Sigmundur laug að þjóðinni í samtali við RÚV þegar hann sagðist ekki hafa bragðað áfengi þennan dag . Svo svældi DV fram vitni sem kvaðst hafa séð Simma „hvolfa í sig“ áfengi fyrr um kvöldið. Þá dró okkar maður í land og segir eitthvað sem lítur út eins og sannleikurinn: ég drakk en var ekki fullur.

Á gamla Íslandi fóru þingmenn oft kenndir í pontu, blöðruðu fullir í útvarpið eða vöktu athygli í konungsveislum. Þetta vita margir og ég nenni ekki að rekja sannar og hálfsannar sögur um þjóðþekkta menn úr þeirri skúffu. Í vetur og vor töluðu margir um nýja Ísland og sú umræða skolaði meðal annars pótintátum eins og Sigmundi inn á þing. Þótt boðuð einkenni hins nýja Íslands sjáist ekki víða þá held ég að á nýja Íslandi séu þingmenn ekki fullir í vinnunni. Á nýja Íslandi ljúga menn ekki að þjóðinni í beinni útsendingu án þess að það dragi einhvern dilk á eftir sér. Simmi er sjálfsagt ágætur en hann rauf trúnað sinn við þjóðina með hálfsannleik, lýgi og undanbrögðum og er því sem stendur án umboðs.

Kolbrún Halldórsdóttir fyrrverandi umhverfisráðherra gagnrýndi með réttu á dögunum að jeppaslóði gegnum Þjórsárver skyldi sýndur í gagnagrunni fyrir GPS. Hún sagðist á göngu gegnum verin í sumar hafa séð ummerki eftir ökumenn í viðkvæmu gróðurlendi. Jeppamenn hafa rætt nokkuð um þessi ummæli Kolbrúnar og eytt talsverðu púðri í að rekja sögu aksturs í Þjórsárverum í þeim tilgangi að því er virðist að réttlæta tilvist slóðans.

Mér finnst menn ekki greina vel aðalatriðin í þessu máli. Enginn efast um að það var ekið gegnum Þjórsárver fyrir um það bil 60 árum. Í bókinni Hálendið heillar segir Ingimar Ingimarsson sem var hvatamaður þeirrar illræmdu ökuferðar, að Arnarfellsmúlarnir í Þjórsárverum hafi reynst hin versta torfæra: „Þarna fórum við 10 km. á líklega rúmum tíu stundum svo ekki var hraðinn mikill. En þetta var margt fólk og við vorum vel útbúnir, vorum með vindur á bílunum og gátum dregið þá upp til skiptis og vöruðum okkur á því að hafa þá ekki alla fasta í einu.“

Ég geri ekki ráð fyrir að jeppamenn dagsins í dag mæli slíkum ferðamáta bót. Þessi villimennska veitir jeppaslóð í gegnum verin engan hefðarrétt eða tilvistarrétt yfirleitt. Kjarni málsins er sá að þarna á ekki að fara um akandi nema þá yfir hávetur á snjó. Það gera jeppamenn þegar þeir aka úr Setri sínu að lauginni við Nauthagajökul og er í sjálfu sér ekkert við því að segja. En það fer enginn heilvita ökumaður akandi þessa slóð að sumarlagi enda myndi slíkt valda gríðarlegum gróðurspjöllum. Það skiptir engu máli hversu oft þetta hefur verið farið gegnum árin og af hverjum í hvaða erindagerðum. Það er engin afsökun.

Kolbrún hafði þess vegna alveg rétt fyrir sér þegar hún talaði gegn akstri á þessum slóðum og þess vegna eiga jeppamenn að standa með henni í stað þess að væna hana um þekkingarleysi.  Félag jeppamanna, 4×4 hefur unnið þarft verk í því að stika slóðir á hálendinu en harðvítug varðstaða þeirra um allar slóðir eins og þær séu menningarverðmæti sem þarfnist varðveislu er óþörf á köflum. Það er engin skerðing á ferðafrelsi þótt jeppaslóðum á hálendinu verði eitthvað fækkað og tiltekin svæði afmörkuð þar sem akstur verði bannaður. Það er sú framtíð sem blasir við með stækkun þjóðgarða og þeirri verndarstefnu sem þeim fylgir. Þá stefnu eiga jeppamenn að styðja en ekki ærast í hvert skipti sem einhver amast við nærveru þeirra.

Við þetta má bæta að það sérleyfi sem bændur hafa til aksturs á viðkvæmu gróðurlendi til smalamennsku er auðvitað óttaleg tímaskekkja og umhverfisráðherra ætti að beita sér fyrir niðurfellingu þess. Ef ferðamenn mega ekki aka um eitthvert svæði eiga latir bændur á fjórhjólum og mótorhjólum ekki heldur að fá að gera það.

Myndin sem er efst í þessari færslu er af Ólafi Má Sigurðssyni sem gekk með mér og fleirum gegnum Þjórsárver sumarið 2008. Við sáum slóðir eftir mótorhjól í nágrenni Nautöldu og voru talsverð lýti að þeim en við sáum engin ummerki eftir jeppaakstur. Þjórsárver eru paradís þar sem fjölbreytt lífríki þrífst í viðkvæmu gróðurlendi. Þar er göngumaður á heimavelli en öll vélknúin farartæki eru þar aðskotahlutir og við skulum standa saman um að halda því þannig.

„Ríkið hefir heildsölu í Reykjavík, sem kallast „Viðtækjaverslun ríkisins“. Þessi heildverslun semur síðan við hæfilega marga menn eða fjelög á landinu, um að hafa á hendi smásölu á tækjunum. Greiða þeir verðið við móttöku eða með litlum gjaldfresti, að trygðum nægilegum ábyrgðum. Útsölulaun verða samkvæmt samningi. Jafnframt verða skorður reistar gegn óhæfilegu okri við uppsetningu
og viðgerðir tækja. Fyrsti samningurinn er þegar gerður við ,Raftækjaverslun íslands“ um útsölu
í Reykjavík. Verða sölulaun þar 6% af útsöluverði og fylgir skuldbinding um uppsetningu og viðgerðir tækjanna, ef kaupendur tækjanna óska þess, gegn hæfilegu gjaldi.
Binkasalan hefir þegar. ákveðið að hafa á boðstólum tvær tegundir hinna þektustu tækja hjer, á landi,
Philips og Telefunken. Jafnframt hefir hún ákveðið að reyna fleiri tegundir til samanburðar. Ráðunautur einkasölunnar um þessar byrjunarráðstafanir, eins og útvarpsins að öðru leyti, er Gunnlaugur
Briem verkfræðingur. Fram kvæmdastjóri einkasölunnar verður Sveinn Ingvarsson Pálmasonar
alþingismanns.“

Þetta er falleg lýsing á Viðtækjaverslun ríkisins sem starfaði farsællega í Reykjavík árum saman.  Þetta var skrifað árið 1930 og þegar ég las um fyrirhugaða Bankasýslu ríkisins í blöðunum í dag fékk ég sterka aðkenningu af fortíðarþrá. Mér fannst einhvern veginn að árið 1930 væri komið aftur og ég væri í þann veginn að ganga í vondum skóm um blautar götur kolakyntrar Reykjavíkur til þess að sitja skyggnilýsingafund mér til skemmtunar. Mér finnst líklegt að margt verði líkt með Bankasýslunni og Viðtækjaversluninni. Að minnsta kosti má treysta því að vel ættaður flokksgæðingur stýri báðum því sumt hefur alveg áreiðanlega ekkert breyst síðan 1930.

„Aðrir fossar munu breytast vegna þess að rennsli í þeim minnkar vegna miðlunar á vatni. Þetta á við um flesta fossa í Jökulsá í Fljótsdal og Kelduá. Þeir fossar verða að jafnaði vatnslitlir á meðan verið er að safna í uppistöðulón. Eftir að Hálslón fyllist (fyrir miðjan ágúst í meðalári) verður rekstri virkjunarinnar hins vegar stýrt þannig að náttúrulegt rennsli verður í fossum í Jökulsá í Fljótsdal og Kelduá.“

Svona er vatnafari Jökulsár í Fljótsdal eftir Kárahnjúkavirkjun lýst á vefsíðu sem fjallar um sjálfbærniverkefni Alcoa og Landsvirkjunar. Þarna er gefið í skyn að áhrif virkjunarinnar á hina tignarlegu fossaröð í Jökulsá á Fljótsdal verði ekki mikil „að jafnaði vatnslitlir“ og þau áhrif verði tímabundin.

Svona leit farvegur Jökulsár á Fljótsdal þann 18 ágúst síðastliðinn. Þarna sjást efndir Landsvirkjunar og skilningur þeirra á orðalaginu „að jafnaði vatnslitlir“. Í mínum augum er þetta þurr árfarvegur.

Svona leit Kirkjufoss í Jökulsá í Fljótsdal út áður en skrúfað var fyrir hann. Ég hringdi mér til skemmtunar í Þorstein Hilmarsson upplýsingafulltrúa Landsvirkjunar og hann sagði mér að fullt rennsli kæmist aftur á „síðsumars“. Ég heyrði hann svo segja á RÚV áðan að um mánaðamót myndi Hálslón fyllast og þá myndi rennsli í fossunum aukast á ný. Í mínum huga lýkur síðsumri og haust tekur við þegar september gengur í garð.

Varla þarf að taka fram að í byrjun september eru allir ferðamenn farnir af svæðinu og enginn á ferð til að njóta fegurðar fossanna. Tilgangur með allri náttúruvernd er öðrum þræði að leyfa sem flestum að njóta óspilltrar náttúru og það hefur ef til vill verið ætlun Landsvirkjunar með því að láta vatn úr Hálslóni hafa forgang síðsumars svo fossar Jökulsár á Fljótsdal fái notið sín en það sagði Þorsteinn mér að væri ætlunin. Það hefur alls ekki tekist í sumar og því allar yfirlýsingar Landsvirkjunar um annað óttalegt skrum og fals.

Mér fannst nöturlegt að aka um Brúaröræfi og Vesturöræfi og sjá þau sem flakandi sár eftir hinar risavöxnu framkvæmdir við Kárahnjúka. Þegar ég ók um Egilsstaði og Reyðarfjörð og sá Til sölu skiltin sem þekja þar flestar rúður nýbyggðra en auðra húsa áttaði ég mig á því að bæði byggðir og óbyggðir eru í rúst eftir hina köldu hönd Landsvirkjunar, Alcoa og Impregilo.

Ps. eirasi tók myndina af Kirkjufossi. Það er Einar Ragnar Sigurðsson og ég fann myndina á netinu og fékk lánaða.

Ég skundaði á Austurvöll í meinleysisveðri í dag og virti fyrir mér þvögu andófsmanna gegn Icesave samningnum og því trumsi öllu saman. Þarna voru 2500-3000 manns eða þar um bil og æfðu sig í mótmælum. Hægri menn á Íslandi hafa ekki mótmælt hátt eða skipulega gegnum tíðina. Til þess hefur þá skort bæði kúltúr og tækifæri.

En þarna var allt til alls. Stilltur múgur sem þó bjó yfir vissum tilfinningahita. Ég þekkti mörg andlit þótt ég sæi ekki Davíð Oddsson. Heilt yfir voru færri spjöld en hjá villta vinstrinu og færri pottar voru lamdir gegn yfirvofandi glötun Icesave drápsklyfjanna. Mér fundust mótmælendur almennt vera betur klæddir en þeir sem kyntu eldana á Austurvelli í vetur og saknaði gamalla gæruúlpa og Palestínuklúta en sá þess í stað dýrar handtöskur kvenna með kjölturakka og lekkera eldri menn með hálsklúta eins og Ármann Reynisson notar alltaf.

Ég sá engan fulltrúa gömlu Fylkingarelítunnar né heldur roskna herstöðvaandstæðinga og þaðan af síður grímuklædda anarkista. En hljóðið var gott, ræðurnar skarpar og Egill Ólafsson söng vel að vanda. Svo talaði Einar Már Guðmundsson en þá var ég farinn að sinna öðrum erindum.

Inni í steinhúsinu sem fundurinn beindi spjótum sínum að skilst mér að menn séu sem óðast að geirnegla harðorða fyrirvara við hinn „glæsilega“ samning sem félagi Svavar Gestsson kom með heim í vor þegar hann var orðinn þreyttur á slímusetum við samningaborðið með Bretum og Hollendingum. Sú ríkisstjórn sem taldi samninginn glæsilegan í vor vill nú allt til vinna að setja upp girðingar til að róa Ögmund og halda honum inni í stjórnarhólfinu. Við þetta njóta menn svo fulltingis og velvilja Sjálfstæðismanna í stjórnarandstöðu sem vill allt til vinna að þurfa ekki að taka við hinum beiska kaleik.

Í samanburðinum þá trekkti hægrið ekkert mikið verr en vinstrið en það vantaði samt einhvern veginn úmpið í þetta allt saman.