Páll Ásgeir Ásgeirsson

Jólin eru vandrataður meðalvegur milli þess að finna frið í hjarta sér og hvíld frá amstri og áhyggjum og þess að þjóta í hvítglóandi stresskasti milli verkefna á hvínandi yfirdrætti með kvíðahnút í maganum.
Þetta vita menn.
Þorlákur er góður. Hann er eins og roskinn skemmtilegur frændi sem maður hittir sjaldan en verður alltaf glaður.
Ég eyddi morgninum í að búa til myndband sem kemur í stað jólakorts á pappír að fornum sið. Næst ætla ég að baka skeljar sem ísinn verður borinn fram í um það bil sem klippt verður á naflastreng Jesú annað kvöld. Kötturinn fer huldu höfði eins og stórstjörnu sæmir en hann lék Jesúbarnið í myndbandinu. Í kvöld ætlum við að ganga niður Laugaveginn undir yfirskini friðarvilja, heilsa þjóðinni en fara heim áður en drukknir unglingar verða áberandi.
Þegar ég var að alast upp vestur í Djúpi var ekki komið rafmagn og  mamma varð að hringja í Kaupfélag Ísfirðinga í sveitasímann og deila því með nágrönnunum hvað yrði í matinn. Svo kom kassi með síðustu ferð Fagranessins fyrir jól. Í minningunni eru jólin alltaf hvít og myrkrið svart en öruggt og þangað er gott að hverfa í huganum meðan jólakveðjurnar eru lesnar á Rás eitt. Eins og í gamla daga.

Þetta hljóma eins og minningar miðaldra sveitamanns.
Einmitt.

Í asa málþófsins bora þeir og bora næturlangt í rótopna tönn saklausrar þjóðarinnar sem engist varnarlaus í stólnum.
Is it safe? æpa þeir rauðir og sveittir.

Yes it is Icesave- segjum við syndandi í kvölunum.

Eins og þessi sena úr Maraþonmanninum finnst mér að fréttir haustsins hafi verið. Ég hef verið ráfandi í fortíðinni áhugalaus um samtímann. Ég hef fengið að lesa bunka af gömlum sendibréfum, flett kámugum dagbókum úr jöklaferðum og í huganum samið ódauðlegar þakkardrápur til dýrðar www.timarit.is.
Ef ekki væri fyrir þann eðla vef hefði ég löngu flutt lögheimili mitt í Þjóðarbókhlöðuna og verið borinn þaðan út æpandi á aðventunni.
Nú seinast las ég í einni skorpu fundargerðarbækur Ferðafélags Íslands frá 1952 til 1978 og molar úr þeim lestri troða sér inn í vitund mína líkt og drukkin, eðlunarfús ferðastúlka í Þórsmörk í leit að Sigurði Þórarinssyni forðum. Sumt er ekki eins og það sýnist vera en annað er nákvæmlega það og ekkert annað.
Af hverju er ég að segja þér þetta kæri lesandi?
Æ ég veit það ekki. Kannski til þess að rjúfa þögnina sem hefur ríkt á þessari síðu um hríð. Erindi mitt er í sjálfu sér ekki merkilegt en mig langaði til að óska öllum sem þetta lesa gleðilegra jóla og farsæls komandi árs.

Morgunblaðið birti í morgun hálfrar síðu bréf frá Karli Axelssyni lögfræðingi til Ólafs Haukssonar saksóknara.
Karli er ofboðið.
Skjólstæðingur hans, Baldur Guðlaugsson, hefur hrakist frá kjól og kalli úr stól ráðuneytisstjóra og er ofan í kaupið vændur um innherjabrask og eigur hans kyrrsettar.
Karli er ofboðið því þessar hörmungar skjólstæðings hans eru bornar á torg af þeim sem að jafnaði ættu að þegja yfir óförum manna og alveg sérstaklega ef þeir eru heiðvirðir og vandaðir sómamenn úr réttum flokki. Um ófarir slíkra manna er best að ræða í hljóðskrafi bak við þykkar eikardyr og hreinn ósómi að pöpullinn smjatti á þeim við lestur götublaða.

Að gera sér upp ofboð er vel þekkt brella lögfræðinga þegar þeir telja aðstöðu skjólstæðinga sinna vonlausa. Stjörnulögfræðingar mikilla glæpamanna nýta sér oft fjölmiðla til þess að fjargviðrast út af ósmekklegum árásum á viðskiptavini sína. Ég man ekki hvað ég hef oft séð Brynjar Níelsson eða Vilhjálm Vilhjálmsson að ógleymdum Sveini Andra Sveinssyni stíga fram þrútna af vandlætingu yfir því hvernig ráðist sé að flekklausri æru einhverra handrukkara eða fíkniefnabaróna sem þeir eru að verja í það og það skiptið.
Nú skal ég ekki halda því fram að Baldur Guðlaugsson sé  glæpamaður fyrr en það verður staðfest með dómi þar að lútandi. En ef Baldur er í einhverjum kröggum, atvinnulaus með eignir í frosti og lögsókn vofandi yfir þá má minna á að hann er sjálfur lögfræðingur og getur líklega sparað sér stórfé með því að verja sig sjálfur.

Best gefnu og hæst launuðustu menn Nýja-Kaupþings sátu á rökstólum dögum saman áður en ákváðu að breyta nafni bankans. Hann heitir nú Aríon.
Æ þekkist úlfur á eyrunum og asninn er áfram asni þótt hann dragi yfir sig ljónshúð, var amma mín vön að segja.
Mér skilst að talsmanni bankans hafi vafist tunga um axlir þegar hún var spurð hvað nafnið þýddi.
Aríon var frægur tónlistarmaður og skáld í Grikklandi hinu forna. Einskonar trúbadúr, Bubbi Morthens í Eyjahafinu. Hann lék á kithara sem var nokkurs konar lýra eða harpa, en hann samdi einnig texta og ljóð. Þekktasta afrek hans mun vera að finna upp sinn eigin bragarhátt svokallað dithyramb og semja undir honum sérstaka bragi guði svalls og óhófs, Díonýsusi, til heilla og dýrðar.
Eitt sinn fór Aríon til útlanda og tók þátt í söngvakeppni á Sikiley og sigraði auðveldlega. Sennilega með vönduðu dithyrambi. Á heimleiðinni réðust gráðugir sjóræningjar á hann og rændu digrum sjóðum og verðlaunum.
Síðan mátti hann velja milli þess að vera tekinn af lífi af ræningjunum eða henda sér í sjóinn. Aríon bað leyfis að syngja sinn hinsta söng og þar ákallaði hann guðinn Apollo sem sendi fjölda höfrunga að skipshlið.
Aríon valdi síðan að henda sér í sjóinn og höfrungarnir björguðu honum.
Þegar hann síðan tók land í Kórintuborg trúði enginn að hann væri á lífi fyrr en hann gekk í eigin persónu á fund konungsins.

Þetta las ég á netinu þegar ég hefði getað verið að horfa á frábæra breska gamanmynd á RÚV. En hún líktist helst samblandi af Með allt á hreinu og Gaukshreiðrinu svo ég fór að blogga úr tómum leiðindum
Ég geri ráð fyrir að allir lesendur sjái nú í hendi sér hvers vegna Nýja-Kaupþing valdi nafnið Aríon enda líkindin við feril og þróun bankans og innsta eðli starfsemi hans ljós hverju reifabarni.

Skylt er mér að geta þess að ég er ekki viðskiptavinur Aríons heldur Íslandsbanka, fyrrum Glitnis. Þeir skiptu nýlega um nafn og tóku aftur upp nafnið Íslandsbanki. Við nafnaskiptin var gætt svo mikils aðhalds að skömmu seinna fékk ég nýtt debetkort í pósti sem var vandlega merkt Glitni, fagurlega gyllt lit.
Í meðfylgjandi bréfi sagðist bankinn hafa átt haug af þessum kortum í kjallaranum og ekki tímt að láta framleiða ný. Ég klökknaði yfir þessari ráðdeild, fyrirgaf þeim niðurfelldar skuldir og sór við skott Jósúa að halda tryggð við bankann meðan báðir lifðu.

Þessum árangri hefði Nýja-Kaupþing getað náð með því taka aftur upp nafn Búnaðarbankans.

Samkvæmt fréttum vill forsætisnefnd Alþingis skipa sérstaka nefnd níu þingmanna sem skal fjalla um niðurstöður rannsóknarnefndar sem þingið setti á fót til að rannsaka hrunið.

Mér finnast tíðindin af þessari fyrirhuguðu þingmannanefnd mjög slæmar fréttir og lykta langar leiðir af vantrausti, pólitískum klækjum og yfirhylmingu.

Sagt er að skýrslan sé 1500 blaðsíður og verði lögð fram í heild sinni. Ef allt fer að vonum þá verða niðurstöður hennar skýrar og tiltölulega afdráttarlausar og engin þörf á að skipa sérstaka nefnd þingmanna til að mata lýðinn á þeim með skeið.
Sé eitthvað loðið í skýrslunni þá er samfélagið allt löðrandi í sérfræðingum sem munu túlka fyrir okkur niðurstöðurnar hvort sem við biðjum um það eða ekki og örugglega hvort sem þeir eru hæfir til þess eða ekki.
Lögin um starf rannsóknarnefndarinnar segja að forseti og formenn þingflokka skuli fjalla um niðurstöðurnar og leggja á ráð um hvort einhver verði sóttur til saka á grundvelli téðrar skýrslu eða hvort einhverjir fyrrum ráðherrar verði dregnir fyrir dóm.
Nú vill svo til að í einvalaliði formanna þingflokka rekumst við fljótlega á þá kumpána Björgvin G. Sigurðsson og Illuga Gunnarsson. Það verður að teljast frekar líklegt að þeir verði báðir nefndir á nafn í margáminnstri skýrslu og eru sem því nemur vanhæfir til þess að segja eitt eða neitt um hana.
Það versta við þessi áform er að þau staðfesta enn einu sinni að hér situr ríkisstjórn sem hefur gleymt öllu sem sagt var um gegnsæi og heiðarleika fyrr á árinu og treystir ekki lýðnum sem barði hana til valda með pottaglamri.
Þeir sem vilja halda öllum hlutum leyndu, pukrast og læðupokast í bakherbergjum meðan spunameistarar og smjörklípukastarar halda pöplinum uppteknum, kunna mörg ráð til kæfa sannleikann. Eitt er að setja mál í fangið á stórum nefndum því faðmlag þeirra reynist oftast banvænt.

Allir sjá að vefmiðlum vex fiskur um hrygg meðan prentmiðlar láta undan síga. Hér á Eyjunni hefur bloggurum fjölgað jafnt og þétt undanfarna mánuði enda hólmanum borist verðug samkeppni frá Pressunni.
Í hópi bloggara á Eyjunni er margur misjafnlega ritfær sauður í mörgu blekfé en auðvelt að velja úr hópnum þá sem gaman og fróðlegt er að lesa. Minn uppáhaldslisti verður ekki birtur hér en ég les marga bloggara og suma mér til skemmtunar.
Lausleg yfirferð yfir misduglega bloggara sem eru tengdir á Eyjunni leiddi athygli mína að einu. Langflestir hafa opið fyrir athugasemdir og láta þar yfir sig ganga misjafnlega rismikinn málflutning sem venjulega er eitthvað í takt við tilþrif þeirra sjálfra.
Ég fann þó fjóra bloggara á Eyjunni sem hafa ekki opið fyrir athugasemdir. Þeir eru: Tryggvi Þór Herbertsson, Gísli Marteinn Baldursson, Þorbjörg Helga Vigfúsdóttir og Friðbjörn Orri Ketilsson.
Nú get ég sjálfviljugur kallað yfir mig tvenns konar athugasemdir. Annars vegar má hver sem er benda á hvað þessir fjórir ritsnillingar eiga sameiginlegt. Hins vegar mega þeir hver um sig segja mér og öðrum-hér í opnu athugasemdakerfi- hvers vegna þeir loka á athugasemdir.

Ps. Rétt er ábending í athugasemd að Eiríkur Bergmann á heima í þessum hópi en hann hefur einnig lokað á athugasemdir.

Ég fór í Íslensku óperuna í gær í skárri leppunum. Óperan er undarlegt listform þar sem tónlist, dans og leikur renna saman í einhvern stórundarlegan bræðing sem á slæmum degi bragðast eins og súrmatur með súkkulaði en á góðum degi eins og hugvíkkandi töfralyf.
Ástardrykkurinn eftir Donizetti reyndist að þessu sinni hrífandi og bragðgóður drykkur og ég sat eins og stórt barn í teinóttum jakkafötum á tíunda bekk flissandi ofan í Ópalpakkann.
Ástardrykkurinn er gamanópera og í þessari sviðsetningu eru chaplínsk ærsl í fyrirrúmi og söngvarar látnir leggja sig fram um að túlka hina skoplegu hlið. Þar fer fremstur meðal jafningja Bjarni Thor Kristinsson bassasöngvari sem leikur doktor Dulcamara sem bruggar drykkinn góða. Bjarni er frábær leikari – sem er alls ekki einhlítt meðal óperusöngvara. Bjarni lék sér að hlutverkinu og áhorfendum og átti salinn algerlega með húð og hári þegar hann var á sviði og skyggði auðveldlega á alla aðra með áreynslulausri og spilandi kómík og frábærum söng.
Þóra Einarsdóttir söng Adinu og glansaði í hlutverkinu. Hún er fín leikkona með dásamlega rödd og prakkaraleg túlkun hennar var á réttum nótum. Hún og Bjarni náðu sér á mikið flug í samsöng og leik og varð úr mikil flugeldasýning á köflum.
Gissur Gissurarson söng tenórhlutverkið, ástsjúka en hjartahreina aulann Nemorino. Gissur hefur fallega rödd og er ágætur leikari en mér fannst gæta taugaóstyrks hjá honum í upphafi sýningarinnar. Hann virtist þurfa að hafa ögn meira fyrir því en aðrir að fylla húsið með söng sínum og varð stundum undir þegar margir sungu í senn.
Ágúst Ólafsson baritón söng Belcore liðsforingja sem vill giftast Adinu og Ágúst sýndi áþekkan stjörnugamanleik og Bjarni Thor og söng rulluna af miklum krafti og áreynsluleysi. Ágúst og Bjarni skinu í rauninni talsvert skærar en Gissur í sínum hlutverkum en hafa verður í huga að þetta var fimmta sýning þeirra en fyrsta sýning Gissurar en hann og Þóra tók við af Dísellu Lárusdóttur og Garðari Thor Cortes sem sungu aðalhlutverkin á fyrstu sýningunum.
Íslenska óperan er gamalt kvikmyndahús og líklega er þetta minnsta þjóðarópera í heiminum. Fyrir vikið verða allar uppsetningar frekar minimalískar og knappar í sviðsetningu og leikmynd og þessi var engin undantekning. Páll Ragnarsson ljósameistari og Guðrún Öyahals sem gerði leikmynd sköpuðu fallega og stílhreina umgerð sem eins og margt annað í sýningunni bar vott um fagmennsku og öryggi.
Tónlistin í þessari óperu keyrir flókinn söguþráð áfram og er létt og gamansöm eins og hæfir efninu. Það er einn „hittari“ í þessu verki sem er Una furtiva lacrima sem Nemorino syngur seint í verkinu um tárin sem vekja von um að ást hans á Adinu sé ef til vill endurgoldin. Gissur söng þessa frægu aríu ágætlega.
Mér fannst næstum því alltaf gaman í óperunni og að þessu sinni fundust mér Bjarni Thor og Þóra Einarsdóttir skína skærast allra stjarna á annars prýðilegum heiðskírum himni.

Opinber umræða á Íslandi minnir oftsinnis á einhvern sjúkdóm sem birtist í erfiðum köstum. Skamma hríð engist þjóðarlíkaminn um í ofsafengum krampa reiði og vandlætingar. Allir sem vettlingi geta valdið lýsa skoðun sinni og hver og einn grípur á lofti það sem best heyrist hljóma og um stund heyrist ekki mannsins mál. Svo dettur allt í dúnalogn án þess að niðurstaða hafi fengist. Í síðustu viku var það villiféð í Tálknanum og svo tók barnalán Nóatúnsfjölskyldunnar við en inn á milli kom mjög öflugt kast vegna brotthvarfs McDonalds keðjunnar frá Íslandi. Nú bíðum við eftir næsta kasti.
Bíddu aðeins.
Mig langar til þess að staldra aðeins við stóra McDonalds málið. Það vakti heimsathygli og eitt af því sem bergmálaði í öllum fjölmiðlum á Íslandi og hinn vestræna heim var yfirlýsing Jóns Ögmundssonar um að staðan væri svo vonlaus að eitt kíló af lauk kostaði jafn mikið og flaska af góðu viskýi. Jón sagðist tilneyddur kaupa allt hráefni til staðarins frá birgðastöð McDonalds í Þýskalandi og tók þetta skýra dæmi um vonlausa rekstrarstöðu sína og hrap krónunnar og ég veit ekki hvað.
Enginn gerði athugasemd við þennan verðsamanburð Jóns sem verður að ætla að sé hnútum kunnugur í sínum eigin rekstri og skáldi þess vegna ekki upp tölur eins og þessar. Nú ætla ég ekki að halda því fram að þetta heimili sé jafn vel rekið og það væri hluti af McDonalds keðjunni en það reyndist frekar fljótlegt fyrir mig að finna strimil sem staðfesti að kíló af lauk kostar 86 krónur í Krónunni og 85 krónur í Bónus í samræmi við vandlega skipulagða verðsamkeppni þessara fyrirtækja.
Flaska af góðu viskýi kostar 4800 krónur eða 6500 svo tvö dæmi séu tekin af handahófi. Þannig hefði mátt ætla að meðalsnotur fjölmiðlamaður sem gæti vel drukkið viský og étið lauk til hversdags gæti hnotið um þennan samanburð forstjórans.

Var þetta þá haugalýgi?
Getur verið að McDonalds okri svo heiftarlega á sérleyfisstöðunum að kíló af lauk kosti mörg þúsund krónur í heildsölu?
Vissi Jón Garðar ekki betur?
Mismælti hann sig kannski og meinti poka af lauk? Soleiðis poki vegur 25 kg. og gæti þess vegna kostað rúmar 2000 krónur í Bónus.
Finnst þér þetta vera aukaatriði? En getur ekki verið að aukaatriðin varpi ljósi á aðalatriðin og sá sem lýgur smátt sé líklegur til þess að ljúga stórt þegar það hentar. Kannski voru társtokknir neytendur sem belgdu sig út af óhollasta mat heims í kveðjuskyni einungis þæg ginningarfífl að hjálpa flinkum bisnessmanni að éta upp lagerinn á metttíma.
Þannig varð samanburðurinn á lauknum og viskýinu góður frasi sem allir náðu því allir þekkja lauk og margir viský en um leið átakanlegur vitnisburður um sofandahátt fjölmiðla og andvaraleysi hinnar krampakenndu umræðu.

„Við munum líka öll eftir því hvað það var gaman þegar opnuð var ný búð. Þá mætti öll fjölskyldan til að hjálpa til og við barnabörnin vorum engin undantekning, sannfærð um að hlutverk okkar væri jafnmikilvægt og annarra.“

Þessi góðlegi heiðursmaður hét Jón Júlíusson. Hann byrjaði verslunarrekstur 1960 með tvær hendur tómar í litlum skúr við Samtún. Búðin hét Þróttur en seinna flutti hann sig um set í Nóatún og opnaði þar fyrstu búðina undir því nafni 1965. Hann sat í stjórn Sparisjóðs vélstjóra frá 1963 og var stjórnarformaður sjóðsins 1964-2001.
„Oftar en ekki fann Jón farsæla lausn, lausn sem byggðist ekki bara á hinum formlegu mörkum heldur og ekki síður á innsæi hans á mannkostum þeirra sem til hans leituðu, þ.e. hverjir væru traustsins verðir og hverjir ekki.“
Skáletruðu klausurnar eru teknar úr minningargreinum um Jón sem lést 2004. Jón var vel metinn heiðursmaður sem lagði áherslu á að skulda sem minnst og fara gætilega í fjármálum. Hann eignaðist fimm börn sem ólust upp á búðargólfinu í Nóatúnsbúðunum, sett til vinnu um leið og þau höfðu aldur til. Jón varð afi þrettán barnabarna sem þökkuðu afa sínum í minningargrein fyrir það veganesti að þau væru jafn mikilvæg og aðrir í fjölskyldunni.
Við höfum fengið að fylgjast með því í fjölmiðlum undanfarna daga hve mikilvægu hlutverki nokkur barnabörn Jóns heitins gegndu þegar foreldrar þeirra voru að ávaxta fjölskylduauðinn úr Nóatúni með því að kaupa meira stofnfé í Byr.

Hvað hefði afi sagt?
Ég veit það ekki.

Ég heyrði í hádegisfréttum að starfsmenn þriggja ráðuneyta eiga að íhuga afdrif og örlög villifjárins í Tálkna. Stærstum hluta stofnsins var smalað og síðan slátrað af meintum mannúðarástæðum fyrir helgina. Útigangur húsdýra er lögbrot.

Ég held að starfshópur ráðuneytanna ætti að fá sér gönguferð upp í Öskjuhlíð og íhuga aðstæður kanínustofnsins sem lifir þar villtur. Kanínur eru húsdýr og útigangur þeirra í kirkjugarðinum og alla Öskjuhlíðina ótvírætt lögbrot. Það verður skemmtilegur smaladagur í Öskjuhlíðinni þegar þessum löglausu grænmetisætum verður ruslað saman af einskærri mannúð og drepnar til svo lögum verði framfylgt.