Ólína Þorvarðardóttir

„Mikið óskapolega er íslenskt samfélag að verða leiðinlegt!“ skrifar Margrét Kristmannsdóttir í hressilegum leiðara í Fréttablaðinu í dag og bætir við: „Reiðin, pirringurinn, doðinn og meðvirknin tröllríður öllu og jákvæð umræða og fréttir komast vart að.“

Það er alltaf gaman þegar fólk talar tæpitungulaust um hlutina – og þetta er hverju orði sannara.

Við ráðum því auðvitað sjálf hvort við skilgreinum glasið hálf tómt þegar allt eins mætti segja að það sé hálf fullt. Og fjölmiðlar bera sjálfir mikla ábyrgð á áferð umræðunnar.

Þegar ég lít yfir liðið ár sé ég margt sem vel hefur tekist til, en hefur þó ekki fengið mikið rými í fréttaflutningi fjölmiðla.

Lítum fyrst á ýmis verkefni sem biðu ríkisstjórnarinnar í upphafi árs og athugum hverju er lokið:

•Endurfjármögnun bankanna
•Fyrstu aðgerðum í þágu skuldugra heimila
•Ísland hefur sótt um aðild að ESB og fær stöðu fullgilds umsækjanda í vor
•Dregið hefur verið úr gjaldeyrishöftum
•Stöðugleikasáttmáli milli vinnumarkaðar og stjórnvalda náðist á árinu.
Skattkerfisbreytingar í átt til aukins jöfnuðar til að mæta fjárlagahallanum.

Og hver var svo staðan um síðustu áramót:

• Gengið stöðugt og hafði ekki verið hærra í 5 mánuði
•Viðskiptajöfnuður hagstæður um 72 milljarða 2009
•Vextir lækkuðu úr 18% í 10% og ekki verið lægri í 4 ár
•Verðbólga úr 18,6% í 6,6% og hafði ekki mælst lægri í tæp 2 ár
•Skuldatryggingaálag ríkisins var komið niður undir 400 og hafði lækkað um helming á árinu
•Minni samdráttur en spáð var, 7,5% í stað 10,6%
•Skuldir ríkisins og vaxtakostnaður minni en spáð var, aðallega vegna aðildar kröfuhafa að endurreisn tveggja stærstu bankanna.

Og hver er staðan á þessari stundu?

•Erlendar skuldir stefna í að verða lægri en menn þorðu að vona (60% landsframleiðslu)
•Fjárlagahalli lækkar hratt, úr 218 milljörðum 2008 í 99 milljarða í lok þessa árs
•Atvinnuleysi mun minna en menn óttuðust (8% í stað 10%) – helmingi lægra en í USA og á Spáni
•Stýrivextir á skömmum tíma komnir úr 12% í 9,5%

Ekki svo slæmt. Ég myndi segja að þetta glas væri hálf fullt.

Einar K. Guðfinnsson bisar við á bloggsíðu sinni að snúa út úr ummælum
forsætisráðherra á nýafstöðnu Viðskiptaþingi. Hann heldur því fram að
hún hafi ekki skoðanir á ákvörðunum Arion banka um framtíð Haga eða á
ofurlaunum til skilanefndarmanna. Þetta er skólabókardæmi um hreint öfugmæli.

 Ekki skorti neitt á að Jóhanna léti í ljós skoðanir sínar á Viðskiptaþingi. Ég gef henni orðið:

Við megum ekki gleyma því að eitt mikilvægasta verkefni okkar um þessar mundir er að endurreisa traust í íslensku samfélagi. Þetta verkefni snýr ekki bara að stjórnvöldum eða stjórnmálamönnum, heldur einnig að atvinnulífinu, ekki síst fjármálsstofnunum og stærri fyrirtækjum sem nú ganga í gegnum endurskipulagningu. Þar þarf meira að koma til en lög, reglur eða fyrirmæli stjórnvalda – þar þarf hver og einn að líta í eigin barm og ýmsir að sýna auðmýkt. Það segir sig sjálft að einstaklingar sem hafa valdið lánadrottnum sínum, fyrirtækjum sínum eða viðskiptavinum eða jafnvel þjóðfélaginu í heild gríðarlegum skaða með starfsháttum sínum, hafa jafnvel stöðu grunaðra í formlegum rannsóknum vegna hrunsins, eru ekki heppilegir samstarfsaðilar eða til forystu fallnir þegar hefja skal endurreisnina. Þeir einstaklingar eiga að stíga til hliðar um sinn og endurvinna sér traust með tíð og tíma. Ég geri mér fullkomlega grein fyrir því að það þarf að hámarka verðmæti eigna úr þrotabúum. En ég bendi jafnframt á að það eru ekki síður mikil verðmæti fólgin í trausti – og trúnaði við samfélagið- en í beinum fjármunum.

Undir þessi orð hafa ýmsir tekið í vikunni, m.a. Kennarasambandið, forystumaður Samtaka lífeyrissjóða og ýmsir þingmenn.

Jóhanna sagði líka:

Það segir sig einnig sjálft að þegar allur almenningur og þjóðfélagið allt gengur í gegnum miklar þrengingar og endar ná vart saman á heimilum landsins um hver mánaðarmót, þá eiga ofurlaun og óhóf ekki að sjást. Það gengur fullkomlega gegn siðferðiskennd þjóðarinnar sem með margvíslegum hætti þarf nú að þrengja sultarólina. Slíkt háttalag er ekki til þess fallið að endurreisa traust.

Á hinn bóginn lýsti forsætisráðherra þeirri eindregnu skoðun sinni að stjórnmálamenn ættu ekki að handstýra bankakerfinu. Þar hræða sporin, eins og hún benti réttilega á:

Slík handstýring er nú talin upphafið að bankahruninu þegar
einkavæðing bankanna fór út af sporinu árið 2002 og sérvöldum aðilum voru afhent völdin í bankakerfinu án þess að þeir reiddu fram annað en lánsfé. Og því fór sem fór. Það verður að fara fram ítarleg rannsókn á þessum afdrifaríka kafla í sögu fjármálakerfis þjóðarinnar þar sem allt verður krufið til mergjar.

Ætli þetta skýri ekki hvers vegna þingmaður Sjálfstæðisflokksins leggur svo mikla áherslu á útúrsnúninga. Ætli Sjálfstæðismenn vilji ekki breiða yfir þá staðreynd að helmingaskiptafélag Framsóknar og Sjálfstæðisflokks hóf
krosseignatengslin sem síðan hafa haft svo hörmulegar afleiðingar.

Þeim afleiðingum verður ekki afstýrt með handayfirlagningu heldur með lögum og reglum sem er fylgt eftir af þeim sem lögskyldir eru til þess að framfylgja þeim. Ríkisstjórn og Alþingi ber að sjá svo um að það verði gert og hér geti þrifist heilbrigt atvinnulíf með virkri samkeppni.

Á síðum Morgunblaðsins hefur mánuðum saman geysað áróðursstríð gegn áformuðum breytingum á fiskveiðistjórnuninni.  Sú var tíðin að Mogginn var í fararbroddi þeirra sem vöruðu við afleiðingum hins illræmda „kvótakerfis“, en nú eru augljóslega aðrir tímar þar á bæ, enda nýir húsbændur búnir að hreiðra þar um sig.

Á hverri síðunni af annarri hafa talsmenn LÍÚ hrópað „hrun“ yfir sjávarútveginn verði farið í þá innköllun og endurúthlutun aflaheimilda sem boðuð er í stjórnarsáttmálanum.  Þeir tala eins og fiskveiðar muni leggjast af við Íslands strendur; eins og verið sé að hramsa frá þeim þeirra lögmætu „eign“ og „þjóðnýta“ hana. Þessi viðbrögð hafa verið líkari ofsafengnu ofnæmislosti en eðlilegum varnarviðbrögðum.

Í einu orðinu er spáð „þroti“ og „hruni“ verði „sú leið farin sem stjórnvöld hafa boðað“ eins og það var einhversstaðar orðað. Í hinu orðinu er hrópað á útfærslur og því haldið fram að menn viti ekkert hvað sé framundan. Samt telja þeir sig geta spáð fyrir um afleiðingarnar – afleiðingar þess sem þeir þó segjast ekkert vita hvað sé. Og svo er talað um “eignaupptöku“. Einhver málpípan gekk svo langt að tala um „þjófnað“, gott ef ekki „rummungsþjófnað“ (það var að vísu ekki í Mogganum).

Lítum nánar á þá fullyrðingu. Í 1. gr. fiskveiðistjórnunarlaga er tekinn af allur vafi um það að þjóðin á fiskinn í sjónum, og úthlutun aflaheimilda getur ekki undir neinum kringumstæðum skapað mönnum eignarrétt eða varanlegt forræði yfir veiðiheimildum.

Útgerðin hefur nýtingarrétt á þessari auðlind, en vilji löggjafans varðandi eignarhaldið er alveg skýr.

Fiskveiðar munu að sjálfsögðu ekki leggjast af þó að ríkið breyti leikreglunum,stofni auðlindasjóð, innkalli veiðiheimildirnar og úthluti þeim að nýju til framtíðarnota fyrir  útgerðirnar í landinu, á grundvelli gagnsærra og sanngjarnra reglna.

Innköllun og endurúthlutun aflaheimilda á 20 árum í samráði við þá sem eiga hagsmuna að gæta er nefnilega engin „umbylting“ á þessu kerfi og mun ekki leiða neitt „hrun“ yfir sjávarútveginn. Þvert á móti er um að ræða sanngjarna og löngu tímabæra lagfæringu á lokuðu og ógagnsæju leiguliðakerfi þar sem einn hópur nýtur þeirra forréttinda að geta hagnast á þeim aflaheimildum sem hann ekki þarf að veiða, en aðrir þurfa sárlega á að halda.

Þetta staðfestir úrskurður Mannréttindanefndar SÞ um að núverandi kvótakerfi sé brot á mannréttindum og hindri eðlilega nýliðun. Í þessu kerfi eru menn tilneyddir að gerast leiguliðar hjá handhöfum aflaheimildanna, enda gerði kerfið aldrei ráð fyrir nýliðun þegar því var komið á 1984. Aflaheimildunum var einfaldlega úthlutað til útgerðanna endurgjaldslaust. Síðan hafa þær verið meðhöndlaðar sem erfða-, skipta, og leiguvarningur.  Ef útgerðarmaður deyr eða ákveður að selja og flytja, situr byggðarlag eftir í sárum. Fiskveiðiheimildirnar horfar úr þorpinu, og lífsafkoma fiskvinnslufólksins þar með. Nýlegasta dæmið um þetta er Flateyri við Önundarfjörð, þaðan sem útgerðarmaðurinn fór fyrir fáum árum með þrjá milljarða upp á vasann – aflaheimildirnar þar með horfnar úr plássinu.

Gott fólk.

Fyrirhugaðar breytingar á íslenska fiskveiðistjórnunarkerfinu eru réttlætismál. Þær eru liður í uppbyggingunni (og kannski líka uppgjörinu) eftir hrun. Við viljum ekki endurreisa  gamla Ísland – við viljum byggja upp nýtt samfélag. Betra og réttlátara samfélag.

Nú er kjördæmavika í þinginu. Þá steðja þingmenn út í kjördæmin til funda við kjósendur.

Við Samfylkingarþingmenn ætlum ekki að láta okkar eftir liggja. Við verðum á fundum um land allt í þessari viku undir yfirskriftinni „Samstaða um endurreisn“.

Dagskráin mín er sem hér segir:

Í kvöld, þriðjudaginn 9. febrúar: Akranes (Jaðarsbakkar) ásamt Guðbjarti Hannessyni og Helga Hjörvar.

Annað kvöld, miðvikudaginn 10. febrúar: Patreksfjörður (félagsheimilið)  ásamt Steinunni Valdísi Óskarsdóttur og Magnúsi Orra Schram.

Fimmtudaginn 11. febrúar: Vestmannaeyjar (Kiwanishúsið) ásamt Róberti Marshall og Oddnýju Harðardóttur.

Aðrir þingmenn verða einnig á fundum öll kvöld vikunnar, og er fundayfirlitið birt í heild sinni á vefsíðu Samfylkingarinnar  

Við hlökkum til að hitta kjósendur okkar og skiptast á skoðunum, enda viðburðaríkt ár að baki og margt að ræða.

Pressan birti í gær grein upp úr viðtali við þungavigtarmann í hollenskum stjórnmálum, Frans Weeker, þar sem kemur fram með skýrum hætti hversu mikla ábyrgð Sjálfstæðisflokkurinn ber á þeim samningum, sem gerðir hafa verið við Breta og Hollendinga. Weekers þessi er þingmaður í Frelsis- og lýðræðisflokknum í Hollandi. Sá flokkur er næststærsti stjórnarandstöðuflokkurinn i Hollandi og Weekers titlar sig sem talsmann flokksins í fjármálum á heimasíðu sinni.

Einsog menn þekkja hefur Sjálfstæðisflokkurinn lagt á sig ótrúlegt erfiði, blóð og tár til að sverja af sér hina illræmdu viljayfirlýsingu (Memorandum of Understanding) sem gerð var undir forystu Árna Matthiesen, þáverandi fjármálaráðherra flokksins, við Hollendinga (sbr. þessa frétt á vef stjórnarráðsins). Í þeirri yfirlýsingu lofaði íslenska fjármálaráðuneytið greiðslum vegna Icesave, sem fólu í sér miklu verri kjör, bæði hærri vexti og mun skemmri greiðslufrest, en er að finna í núverandi samningum (sjá þessar upplýsingar um lánakjörin (sbr. eldri samningar). Fyrir hönd þáverandi fjármálaráðherra setti Baldur Guðlaugsson stafi sína undir yfirlýsinguna.

Íslenski fjármálaráðherrann fagnaði niðurstöðunni sérstaklega í sameiginlegri yfirlýsingu með hollenska starfsbróður sínum, Wouter Bos, sem send var út frá Bandaríkjunum þar sem báðir voru staddir. Í annarri fréttatilkynningu frá fjármálaráðuneytinu var svo greint frá því, að samskonar yfirlýsingu ætti að undirrita við Breta (sjá t.d. þessa frétt hér). 

Allar götur síðan hefur Sjálfstæðisflokkurinn átt í mestu erfiðleikum með þessa forsögu sína, og haldið fram að þetta hafi engu máli skipt, því málið hafi verið „núllstillt“ síðar, með svokölluðum Brusselviðmiðum. „Núllstillingin“ átti, að þeirra sögn, að eyða áhrifum þeirrar óheillayfirlýsingar sem Árni M. Mathiesen fagnaði frá Bandaríkjunum ásamt Wouter Bos.

Nú kemur semsagt annað í ljós í viðtali við hollenska þingmanninn Frans Weeker, sem hefur gert sig mjög gildandi í umræðunni í hollenska þinginu og þarlendum fjölmiðlum. Weekers  segir í fyrrnefndu viðtali, að sögn Pressunnar, að hollensk yfirvöld hafi bætt innistæðueigendum tjón sitt á grundvelli þeirrar viljayfirlýsingar.

Þetta skýrir hörku Hollendinga gagnvart Íslendingum í dag. Hollensk stjórnvöld tóku ákvarðanir sem þau verða að standa við gagnvart þeim sem áttu um sárt að binda vegna Icesave, á grundvelli þess að Sjálfstæðisflokkurinn hafði fallist á samningsdrög fyrir hönd Íslendinga – sem voru Hollendingum langtum, langtum hagstæðari en sá samningur, sem Sjálfstæðisflokkurinn berst nú gegn og telur alls ekki hægt að samþykkja. Þetta staðfestir þau orð sem Steingrímur J. Sigfússon sagði í ræðu á Alþingi, að þessi árans viljayfirlýsing hefði elt Íslendinga fram á síðasta dag samningaviðræðna í vor.

Skyldi Bjarni Benediktsson kannast við máltækið:  Miklu veldur sá er upphafinu veldur?

 Þegar ég horfði á sjónvarpsfréttirnar í gær um íslensku alþjóðabjörgunarsveitina sem nú er komin til Haiti – sá ég hvar einum félaga mínum úr BHSÍ brá fyrir innan um aðra sem ég kannaðist mismikið við. Hjartað í mér tók kipp og bænarorð þutu í gegnum hugann. Allt í einu stóðu þessar hörmungar einhvernveginn nær manni, við að sjá einhvern af „sínu fólki“ á leið til aðstoðar - vitandi hvílík mannraun bíður þeirra þarna úti.

Porto Prince er í rúst – borgin er hrunin. Það „hrun“ sem við Íslendingar upplifðum á fjármálamörkuðum er vitanlega hjóm eitt og gjallandi málmur miðað við það sem þarna er við að kljást.

Hróp og grátur heyrast innan úr rústum. Þeir sem eru á leið til hjálpar eru allt of fáir til þess að geta bjargað öllum sem á þessari stundu eiga lífs von. Þau gera sér grein fyrir því, íslenska björgunarfólkið, og þau eru undir það búin. En hvernig býr maður sig undir slíkt, þegar á staðinn er komið? Þar sem lyktin, rykið og harmurinn mætir manni? Örvinglað fólk hvarvetna, grátur og kveinstafir innan úr hrundum byggingum, hitasvækja, ótti og þjáning.

„Fátæka Ísland fer til hjálpar“ sagði norska ríkisútvarpið í gær. Þetta er röng fullyrðing.

Við Íslendingar erum í hópi ríkustu þjóða heims. Hvergi í veröldinni fyrirfinnst meiri velmegun en hér. Við búum í velbyggðum og hlýjum húsum, borðum hollan mat, eigum góð klæði – í okkur og á, eins og þar stendur. Og þeir sem standa höllum fæti eiga aðstoðar von og í önnur hús að venda.

Við erum ekki fátækt land. Við erum rík og aflögufær. Og nú höfum við sent okkar besta fólk til aðstoðar á vettvang þar sem raunverulegt hrun hefur orðið og örbirgð blasir við.

Ég óska þeim guðs blessunar og -hjálpar í störfum þeirra.

Nú hafa forsvarsmenn stjórnarandstöðunnar – bæði Bjarni Benediktsson og Sigmundur Davíð Gunnlaungsson - lýst því yfir að þeir  vilji allt til vinna að að semja frekar um IceSave en fara í þjóðaratkvæðagreiðslu.

Pétur Blöndal, sá hinn sami og flutti tillögu á Alþingi Íslendinga um þjóðaratkvæðagreiðslu, sagði á Bylgjunni í morgun að „besta lausnin“ væri sú að semja. Yfirlýsing alþingismannsins vakti augljóslega undrun þáttastjórnenda og annars viðmælenda sem gengu á hann með þetta. Hann ítrekaði a.m.k. þrisvar að „besta lausnin“ að minnsta kosti „sú minnst versta“ eins og hann orðaði það, væri að fara í samninga frekar en þjóðaratkvæði.

„Á þingi ertu stöðugt að taka ákvarðanir sem þú ert ekki hjartanlega sammála“ útskýrði þingmaðurinn þegar gengið var á hann með það hvers vegna hann hefði þá sjálfur lagt fram tillög í þinginu um þjóðaratkvæðagreiðslu um málið, fyrst honum var ekki alvara.

Forseti Íslands rökstuddi ákvörðun sína um málskotið með því að hann hefði fullvissu fyrir því að á Alþingi Íslendinga væri meirihlutavilji fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu, og vísaði þar m.a. í vilja þingmanna sem hefðu tjáð sig við hann. Sú túlkun forseta gekk raunar þvert á hina opinberu niðurstöðu þingsins og er umdeilandleg. Engu að síður taldi forseti – m.a. á grundvelli atkvæðagreiðslunnar og atkvæðaskýringa sem gefnar voru í þingræðum - að íslenskum alþingismönnum væri mikið í mun að þjóðin fengi að segja sitt álit.

Nú kemur annað á daginn.

Þeir hinir sömu og stóðu að og studdu tillögu í þinginu um sérstaka þjóðaratkvæðagreiðslu um IceSave … þeir meintu ekki orð af því sem þeir sögðu.

Þeir settu leikrit á svið fyrir forseta Íslands og þjóðina alla. Þeir blekktu forseta þjóðarinnar og knúðu með því fram málalyktir sem hafa komið Íslandi í þá hörmulegu stöðu gagnvart umheiminum sem sannast hefur undanfarna sólarhringa: Endurreisn efnahagslífsins var lögð að veði í nafni lýðræðisástar sem nú hefur komið á daginn að var ekki til staðar.

Hvaða orð er hægt að hafa um slíkt verk?

Mig setur hljóða.

Loksins eftir langa mæðu, mörg orð og miklar vökur hefur Icesave-málinu nú verið vísað til þriðju og lokaumræðu þingsins. Málið er ekki útkljáð enn – en vegna þingskapa mun þriðja umræðan fyrirsjáanlega taka styttri tíma en sú umræða sem nú er að baki.

Ég gerði grein fyrir atkvæði mínu við atkvæðagreiðsluna í dag – sagði þar það sem mér liggur helst á hjarta þessa stundina.

Nú er spennufall – nefndadagar á morgun, fimmtudag, föstudag, svo bíða fjárlögin eftir helgi.

Ýmis jákvæð teikn eru nú á lofti um að efnahagslíf okkar sé að rétta úr kútnum.

Verðbólga síðustu tólf mánaða mælist nú 8,6% og hefur verðbólgan, mæld á tólf mánaða tímabili, ekki mælst jafn lítil og frá því í mars 2008 er hún var 8,7%.

Afgangur af vöruskiptum fyrstu 10 mánuði ársins nam 59,7 milljörðum króna en á sama tímabili árið 2008 voru vöruskiptin óhagstæð um 47,1 milljarð á sama gengi.

Endurreisn bankanna er vel á veg komin – atvinnuleysi er ekki jafn alvarlegt og óttast var að yrði (er það þó nógu slæmt).

Fleiri jákvæð teikn eru á lofti um að við séum að komast yfir erfiðasta hjallann. Eftir að skrifað var undir Icesave samninginn með fyrirvara um samþykki alþingis hefur liðkast um lánsfjármagn til landsins. Sá ávinningur gæti þó verið í hættu ef málið verður ekki afgreitt úr þinginu fljótlega.

Ég heyrði í útvarpinu áðan að Starfsgreinasambandið er farið að skora á stjórnvöld að ljúka málinu nú þegar. Atvinnulífið er orðið óþreyjufullt, eins og skilja má. Endurfjármögnun fyrirtækja, stofnfjárfestingar og viðskipti með vörur og þjónustu eiga mikið undir núna.

Í dag ræddum við óöryggi í raforkumálum Vestfirðinga í þinginu, enda hafa sex þingmenn Norðvesturkjördæmis lagt fram þingsályktunartillögu um úrbætur í þeim efnum (sjá hér). Raunar finnst mér svolítið fyndið að í umræðunum mismælti ég mig tvisvar þegar ég var að tala um afhendingaröryggi rafmagns og sagði „afhendingaröryrki„. Gæti sjálfsagt túlkast sem „freudian slip of a tounge“ eins og stundum er sagt

En afhendingaröryggi raforku á Vestfjörðum er mikilsvert og þarf mál sem varðar bæði samkeppnishæfi atvinnufyrirtækja í þessum landshluta, og öryggi íbúa almennt.

Vestfirðingar hafa mátt búa við mikið óöryggi í raforkumálum undanfarna áratugi. Varla líður sá mánuður yfir vetrartímann að ekki verði rafmagnslaust um einhvern tíma einhversstaðar á svæðinu – sennilega hafa íbúar Árnesshrepps þó orðið harðast úti, því þar hefur stundum orðið rafmagnslaust svo dögum skiptir.

 Íbúar annarsstaðar á svæðinu hafa þó líka kynnst rafmagnsleysinu – og þó það geti verið rómantískt stundum að sitja með kertaljós og kúra á dimmu vetrarkvöldi, þá má nú öllu ofgera.. Þetta fer illa með heimilistæki - tölvuvinnsla fer úr skorðum og þess eru dæmi að atvinnufyrirtæki hafa orðið fyrir beinum skaða vegna þessa.

 Það er sannað og vitað að enginn landshluti býr við meira óöryggi í raforkumálum nú en Vestfirðingar. Kostnaðurinn sem af þessu hlýst er áætlaður um 84 mkr/ári – og er líklega varlega áætlað.

 Ýmsar leiðir hafa verið nefndar til úrbóta – en virkjun Hvalár í Ófeigsfirði er vafalaust raunhæfasta og aðgengilegasta úrræðið þegar allir kostir eru skoðaðir, jafnvel þó að sú virkjun verði dýr.  Raunar er Hvalá eini augljósi virkjunarkosturinn sem við höfum fyrir þetta svæði. En með henni yrði komið á ígildi tvöfaldrar raforkutengingar sem myndi stórbæta afhendingaröryggi raforkunnar og þar með stórbæta samkeppnisstöðu atvinnulífsins á svæðinu.

 Sá böggull fylgir skammrifir að til þess að virkjunin geti talist arðbær þyrfti að fella niður tengigjald hennar, eins og Fjórðungssamband Vestfirðinga, Orkubú Vestfjarða og Ísafjarðarbær hafa lagt til í sameiginlegri áskorun til ríkisstjórnarinnar.  En hér er mikið í húfi fyrir byggðarlögin á Vestfjörðum að þessum umbótum verði við komið – og brýnt að hraða þeim sem ferkast er kostur.  Áætlað hefur verið að hinn samfélagslegi ábati geti numið um 2 milljörðum króna auk þess sem ábatinn fyrir Landsnet var metinn á um 500 mkr fyrir um ári síðan.

 Þegar að kreppir í samfélagi eins og okkar, og horfa þarf í hverja krónu, er brýnt að stjórnvöld hafi skýra sýn á það hvernig fjármunum samfélagsins skuli best varið. Í því sambandi hlýtur það að standa jafnaðarmönnum  - og raunar öllum sanngjörnum mönnum – næst að horfa til þess hvort einstaklingar, hópar eða heilu byggðarlögin standa jafnfætis öðrum í samfélaginu.

 Vestfirðingar hafa áratugum saman staðið höllum fæti gagnvart mörgum brýnum samfélagslegum verkefnum – ég nefni samgöngurnar á svæðinu sem enn eru fjarri því að teljast sambærilegar við það sem gerist annarsstaðar á landinu. Ég nefni fjarskipin og háhraðatengingarnar – sem lengst af hafa verið mun lakari þar en annarsstaðar, þó það standi nú sem betur fer til bóta vegna tiltekta hæstvirts samgönguráðherra.  Síðast en ekki síst nefni ég það óöryggi sem þessi landshluti býr við í raforkumálum.

 Öll þessi atriði skipta sköpum fyrir búsetu og atvinnulíf, hvar sem er. Vestfirðingar hafa í gegnum tíðina skaffað þjóðarbúinu drjúgar tekjur með fiskveiðum og  útgerð – og gera það enn, þó að þeir megi muna sinn fífil fegurri á því sviði. Íbúar svæðisins greiða sömuleiðis skatta og skyldur eins og aðrir landsmenn, og gott betur, því þeir hafa líka tekið á sig þyngri lífskjör með hærri húshitunarkostnaði, háum flutningskostnaði og þar með vöruverði vegna erfiðra samgangna, o.s.frv.  Þetta er því ekki aðeins brýnt lífshagsmunamál fyrir alla Vestfirðinga, atvinnulíf þeirra, heimilisrekstur, hátækni og almenn búsetuskilyrði. Bætt raforkuöryggi fyrir þennan landshluta er sanngirnismál sem hlýtur að höfða til allra stjórnmálaflokka.