Ólína Þorvarðardóttir

Ólíkt hafast menn að í Neðra Saxlandi eða á Íslandi þegar kemur upp díoxínmengun. Í Neðra Saxlandi hefur eittþúsund eggja og kjúklingabúum verið lokað á einu bretti vegna díoxínmengunar  í dýrafóðri af ótta við að efnið berist í afurðir og þaðan í menn. Frá þessu er sagt í þýskum fjölmiðlum í dag. Eittþúsund kjúklingabú – starfsemin stöðvuð með það sama.

Hér á Íslandi þegja menn í þrjú ár af sama tilefni – og mældist þó díoxínmagnið sem Ísfirðingar anda að sér frá Sorpbrennslunni Funa rösklega tuttugu sinnum meira en viðmiðunarmörk leyfa. Funi er staðsettur í næsta nágrenni við matvælaframleiðslu og  íbúðabyggð. 

Bæjarstjórinn á Ísafirði sagði í sjónvarpinu í kvöld að bæjaryfirvöldum hefði verið gerð grein fyrir málinu. Hann vísar þar til bréfa sem borist hafa frá umhverfisstofnun í gegnum tíðina. 

 Nústarfandi bæjarstjóri sem tók til starfa eftir sveitarstjórnarkosningarnar í vor, reynir þarna að bregða hlífiskyldi yfir forvera sinn í starfi. Hann um það. Staðreyndin er engu að síður sú að bæjaryfirvöld brugðust ekki við vitneskjunni sem þau höfðu um hina hættulegu mengun frá Funa. Þau upplýstu ekki almenning og málið lá svo gott sem í þagnargildi í þrjú ár.

Ég hef skoðað bréfaskipti umhverfisstofnunar vegna þessa máls í dag, og er afar hugsi yfir einu. Bæjarstjórinn hefur upplýst að bæjaryfirvöld hafi haft vitneskju um díoxínmengunina. Þá vitneskju hljóta menn að hafa haft af skýrslum og mælingum. Samt er hvergi minnst á díoxínmengunina sem kom fram í  mælingu 2007, nema í einu opinberu bréfi frá Umhverfisstofnun í október 2009, tveimur árum eftir að mælingin var gerð. Það bréf var aldrei lagt fram í bæjarstjórn eða umhverfisnefnd. Þá var áminningarbréf til rekstraraðila Funa, dags. 12. maí síðastliðinn, ekki lagt fram í bæjarráði eða bæjarstjórn fyrr en 16. ágúst – hálfum þriðja mánuði eftir sveitarstjórnarkosningar. 

Það er ömurlegt til þess að vita, að bæjaryfirvöld – sem segja að þeim hafi verið fullkunnugt um þessa alvarlegu mengun – skuli hafa kosið að halda þeim upplýsingum frá opinberri umræðu í stað þess að vekja á þeim sérstaka athygli sem verðugt hefði verið í ljósi þess að þarna er um heilsu fólks að tefla. Enginn fundur var haldinn með íbúum eða kjörnum fulltrúum til þess að gera grein fyrir hinni alvarlegu stöðu þegar upplýsingar um hana lágu fyrir. Í þrjú ár önduðu Ísfirðingar eitrinu að sér - börn og fullorðnir, réttlátir og ranglátir – án þess að vita hvers kyns var.

Díoxín er meðal eitruðustu efna sem fyrirfinnast í umhverfinu. Það veldur krabbameini, fósturskemmdum, lifrarskemmdum, það skaðar miðtauga- og ónæmiskerfið, lækkar testasterón og fækkar sæðisfrumum, svo dæmi séu nefnd um þekkt heilsufarsáhrif þessa hættulega eiturs.