Obba

Ég las einhverja fréttaskýringu í Mogganum um daginn þar sem reynt var að greina hvers vegna Hillary hefði ekki tekist að vinna útnefningu sem forsetaframbjóðandi demókrata. Margar skýringar voru nefndar en niðurstaðan var þó sú að kynferði hennar hefði ekki unnið gegn henni. Ég er því ósammála eftir að hafa fylgst með umfjöllun bandarískra fjölmiðla og álitsgjafa.

Vinkona mín benti mér svo á þessa samantekt sem sýnir mörg kostuleg ummæli sem féllu, án þess að þau vektu sérstaklega eftirtekt. Og það er reyndar merkilegt hvað fjölmiðlar hafa verið blindir á þennan þátt málsins. Hvað hefðu menn sagt ef talað hefði verið um kynþátt Obama á sama hátt og kynferði Hillary var þarna augljóslega notað gegn henni?

Fólk sem er alið upp í Svíþjóð getur ekki annað en tekið Júróvisjón alvarlega. Þar stendur undankeppnin yfir í einhverja mánuði og má auðvitað ekki minna vera. Og þjóðinni hefur gengið þrusuvel í keppninni og þar nálgast áhuginn sennilega að vera jafnmikill og á Íslandi.

Ég horfði á Júróvisjónþátt um daginn með dætrunum og þar benti Páll Óskar á að hans eftirlætislag í keppninni í ár væri það franska. Ég er eiginlega sammála honum. Það er reyndar ekki sérstaklega júróvisjónlegt, sem aftur er sennilega ástæða þess að það er svona skemmtilegt. Hérna er það. Hins vegar eru fá lög sem toppa framlag Svía árið 1984, þar sem Herreys syngja:

Diggi-loo diggi-ley, alla tittar på mig
Där jag går i mina gyllne skor
Jag dansade omkring på gatan
Och hela världen den log

Dæturnar eru einlægir aðdáendur húsdýragarðins eins og örugglega flest lítil börn. Í dag var auglýst hátíð á vegum Stöðvar 2 þar sem sagt var frá því að Sveppi og Villi yrðu í garðinum, Skoppa og Skrítla, hoppkastalar og ókeypis pylsur. Þessi auglýsing hitti auðvitað algjörlega í mark hjá fjölskyldunni þannig að við vorum að sjálfsögðu mætt klukkan ellefu í morgun, um leið og garðurinn opnaði. Við sáum það þegar við nálguðumst garðinn að við hefðum sennilega getið gengið, bílafjöldinn var svo mikill að lagt var í töluverðri fjarlægð frá garðinum.

Ég átta mig á því að þessi orð eru klassísk byrjun á pistli hjá óánægðri móður sem skrifar bréf til blaðsins og segir frá því að daman sem afgreiddi pylsurnar hafi verið hortug við köld og hrakin börnin sem voru orðin glorhungruð og vondauf eftir klukkustunda bið í leiktækin, sem voru svo hundleiðinleg þegar allt kom til alls. Endar jafnvel pistilinn á því að vara foreldra ungra barna á því að ætla með börn í garð sem í fyrstu sýn virðist ætlaður börnum en það sé nú sannarlega ekki þannig þegar á hólminn er komið, segir hún og skrifar.

En það er nú öðru nær. Þetta er óspennandi hugleiðing móður um skemmtun vísitölufjölskyldunnar, sem við vorum mjög lukkuleg með. Við sáum Sveppa og Villa, en þeir eru sniðugir fyrir þær sakir að foreldrar kunna vel að meta frásögn þeirra líka, hittum nokkuð marga vini okkar sem höfðu eins og við ætlað sér að komast undan troðningi með því að mæta snemma. Svo virðist sem allir í Reykjavík hafi lagt upp með þetta sama plan. Svo fengum við okkur pulsur og keyptum candy flos. Kíktum svo aðeins á hænur, seli og risagrísina, sem við mátum svo svo að hlytu í það minnsta að vera orðin unglingar, ef ekki mömmur.

Foreldarnir ræddu það á leiðinni heim hvað það væri nú sniðugt að nýta þennan fína garð sem húsdýragarðurinn er, með því að vera oftar með einhverja dagskrá í garðinum, utan þess sem venjulega er boðið upp á.

Mínar dömur voru í það minnsta alsælar með daginn, sú yngri lagði sig við heimkomu en hin virðist sljó af sykurneyslu.

Ég hlustaði á dálítið merkilegt spjall hjá dætrunum á leið heim úr leikskólanum um daginn þar sem þær sátu saman í aftursæti bílsins og fóru yfir helstu fréttir. Systurnar eru þriggja ára og fimm ára.

Sú eldri sagði litlu systur sinni frá því að vinkona hennar í leikskólanum hefði daginn áður farið með mömmu sinni og systur til að mótmæla háu bensínverði. Þær höfðu setið í bíl og flautað svo lengi að vinkonan hafði um tíma haldið að hún yrði örugglega heyrnarlaus. Svo varð þó blessunarlega ekki.

Stóra systirin bað mig þá um að minna hana á að ræða málið við pabba sinn þegar að hann kæmi heim í kvöld, hann yrði bara að vita af þessu vandamáli með bensínið.

Stóra systirin sagði svo litlu systur sinni frá því að verðið á bensíni væri orðið alltof hátt og að það yrði að lækka verðið. Og það ættu þingmennirnir að gera.

Sú yngri spurði þá stóru systur sína að því hvernig að þingmennirnir lækkuðu eiginlega verðið. „Eru þeir með fjarstýringu?“, sagði hún og stóra systirin svaraði að bragði: „Nei, kjáninn þinn. Þeir bara segja það.“

Við fögnuðum á heimilinu í dag. Yngri dóttirin á þriggja ára afmæli og af því tilefni buðum við allra nánustu fjölskyldu og vinum í afmælisveislu. Allt gekk eins og í sögu og afmælisstúlkan er alsæl eftir daginn. Hún hlýddi á afmælissöng gesta, fékk fallegar gjafir, borðaði köku og síðast en ekki síst, lummur sem hún sérpantaði frá afa Gunnlaugi. Lummurnar hans afa eru engu líkar og ekki kom til greina að mati Kristrúnar að halda afmælisveislu án þess að bjóða upp á lummurnar hans afa.

Ég áttaði mig á því í afmælinu að ég er að hætt að vera stelpa og er orðin kona. Konur óttast nefnilega ekkert meira en það að veitingarnar sem eru bornar á borð séu ekki nægar. Það er dauðasynd kvenna – og í þessu tilviki mömmunnar – ef veitingarnar klárast. Þetta mat á syndum er hugarburður kvenna sem undirbúa veislur . Og þessi ótti virðist mjög bundinn við konur enda var eiginmaðurinn tiltölulega rólegur klukkan níu í morgun þegar að ég ákvað að baka eina köku til viðbótar, bara til að vera nú örugglega með nóg fyrir gestina. Það kristallar svo matið á því hvað telst nægilegt af veitingum að ég var spurð að því í afmælinu hvort við ættum von á fleiri gestum síðar í dag. Og einhver nefndi að eldhúsið líktist mötuneyti.

Sigri hrósandi sit ég því hér uppi með brauðtertur, súkkulaðikökur, pylsur og ostabakka. Og gosbirgðir til nokkurrra ára.

Ég veit svo að ég er hætt að vera kona og orðin kelling þegar að ég fer að kalla veitingarnar sem ég hef staðið sveitt í að matreiða samtíning. Þannig tala húsmæður sem eru hoknar af reynslu. Svoleiðis konur eiga alltaf frysta kökubotna og rétti í kistunni hjá sér og versla aldrei í matinn með öðrum hætti en þeim að ætla mætti að styrjöld stæði yfir.

En það var svo karlinn á heimilinu sem fékk það verkefni að ganga frá eftir afmælið og stóð hér í hádeginu og grillaði eins og við værum að halda upp á afmæli Reykjavíkurborgar.

Mér fannst þessi frétt um mömmurnar í sænskum bókmenntum mjög áhugaverð. Ég er alin upp við sænskar bókmenntir og Astrid Lindgren er í miklum metum hjá mér. Og mér finnst skemmtilegt að lesa þessar bækur aftur, núna fyrir dæturnar.

Ronja Ræningadóttir var uppáhaldsbókin mín af bókum Lindgren en Elísabet Una eldri dóttir okkar er mjög hrifin af Línu langsokki. Ég held að hún hafi séð leiksýninguna um Línu í Borgarleikhúsinu fjórum sinnum, enda nokkuð ánægð með þá sýningu. Man að hún fór að gráta þegar að sýningunni lauk í fyrsta skiptið sem að hún sá hana. Það hljóta að teljast ágæt meðmæli.

Ég tengi hins vegar fréttina um foreldrana í sænskum bókmenntum við þessar uppáhaldsbækur mínar, því þrátt fyrir að Lovísa mamma hennar Ronju sé að vísu mjög sterk kona og fái mikinn sess í sögunni á Lína á enga mömmu og pabbi hennar er sjóræningi.

Annar magnaður sænskur höfundur er Gunilla Bergström sem skrifar bækurnar um Alfons Åberg. Og í bókunum um Alfons, sem heitir á íslensku Einar Áskell, býr drengurinn með pabba sínum en engin er mamman og ég man ekki til þess að fjarvera hennar hafi verið útskýrð neitt sérstaklega. Þegar ég las fréttina rifjaðist upp fyrir hvað stefið við þættina um Einar Áskel var flott. Sjáiði bara.

Ég fór á brjóstauppboð í kvöld sem haldið var í Saltfélaginu. Íslenskar handverkskonur höfðu heklað og prjónað brjóst í öllum stærðum, gerðum og litum og gefið Vatnadansmeyjafélaginu Hrafnhildi í vor. Nú gaf Vatnadansmeyjafélagið svo brjóstin á uppboð og andvirðið af sölunni rennur til styrktarsjóðs Unifem til afnáms ofbeldis gegn konum.

Mér finnst það sjarmerandi tilhugsun að hekluð brjóst, tákn lífgjafar, hafi komið að gagni við það að afla fjár í þágu kvenna. Fyrir utan það hvað þetta uppboð var skemmtilegt og vel lukkað. Á köflum var heilmikil spenna og það blasti við að sum brjóst þykja eftirsóknarverðari en önnur.

Ég keypti mér fyrst eitt myndarlegt brjóst með fallega bleikri geirvörtu. Og svo þurfti ég hafa fyrir öðru setti og kom því heim þremur brjóstum ríkari. Mér finnst það dálítið töffaraleg sena að koma heim síðla kvölds með þrjú hekluð brjóst í poka – og hafa með því styrkt aðrar konur.

Þessa vikuna stendur UNIFEM á Íslandi fyrir Fiðrildaviku þar sem vakin er athygli á ofbeldi gegn konum í þróunarlöndum og á stríðshrjáðum svæðum. Í kvöld verður fiðrildaganga Unifem og BAS af þessu tilefni. Klukkan 20:00 í kvöld verður gengið verður frá húsakynnum UNIFEM á mótum Frakkastígs og Laugavegs, niður á Austurvöll. Göngunni lýkur svo með uppákomu á Austurvelli.

Dagskráin á Austurvelli
Steinunn Gyðu- og Guðjónsdóttir Framkvæmdastýra UNIFEM á Íslandi ávarpar göngufólk
Ellen Kristjáns og co taka lagið
Thelma Ásdísardóttir les ljóð
Hörður Torfa leikur lag
Kynnar verða BAS stelpurnar
Dagskrá lýkur um kl 21:15

Fókus fjölmiðla í forvali Demókrata hefur undanfarið verið næstum alfarið á því að Hillary sé að tapa og að forskot Obama hafi verið orðið þannig að réttast væri fyrir alla að hún hætti við. Þessu hafa ekki bara áróðursmenn Obama verið að halda á lofti heldur einnig fréttamenn. Og í því ljósi eru úrslitin í Ohio og Texas fjölmiðlamönnum ákveðin lexía. Þetta er mjög mikilvægur sigur hjá Hillary og aftur er staðan sú, þvert á allar spár, að þau eru hnífjöfn.

Eiginlega er merkilegt hvað menn hafa komist langt með þessar hrakspár því Hillary hafði lýst því yfir að hún myndi einbeita sér að Ohio og Texas – og gaf þannig Obama nánast sigurinn á öðrum stöðum. Þau eru einfaldlega ekki alltaf að sækja á sömu mið. Ég er alveg viss um það að núna kemur reynsla hennar til með að skila sér og ég get ekki ímyndað mér annað en að Obama þurfi að fara að svara spurningum um einstök stefnumál. Hann hefur nánast verið free rider í baráttunni, öll spjót hafa hins vegar beinst að Hillary.

Áður var áróðurinn gegn Hillary sá að hún ætti ekki að vera að sólunda fjármunum í kosningaslag sem væri fyrirfram tapaður. Nú virðist það sjónarmið beinast fremur gegn henni en Obama að of langur kosningaslagur muni kljúfa flokkinn. Staðan er þó augljóslega sú að fylkingar kjósenda eru hnífjafnar, þeir eru ekkert færri sem styðja Hillary.

Kosturinn við þennan kosningaslag er þó ekki bara hvað hann er ótrúlega spennandi og skemmtilegur. Hann er líka ófyrirsjáanlegur og eins og staðan er núna er ekkert gefið um það hvort þeirra verður forsetaefni. Demókrataflokkurinn býr hins vegar við þann munað, að hvort sem það verður Hillary Clinton eða Obama, að þá hefur flokkurinn fengið framúrskarandi forsetaefni í komandi kosningabaráttu. Ég er ekki alveg jafn viss um að það sé reyndin hjá Repúblikönum.

Í morgun var haldinn blaðamannafundur til þess að kynna upphaf svokallaðrar Fiðrildaviku sem Unifem á Íslandi stendur fyrir. Markmiðið er einfalt en göfugt, að safna fé og samhliða því að vekja fólk til vitundar um ofbeldi gegn konum í Afríku. Og það er ástæða til að geta þess að um er að ræða viðamestu fjáröflun Unifem fram að þessu. Nú er safnað fyrir verkefni í Súdan, Lýðveldinu Kongó og Líberíu.

Þessi söfnun er í samræmi við það hlutverk Unifem að styrkja konur í þróunarlöndum og á stríðsátakasvæðum. Á meðan að konur búa við ofbeldi eiga þær um leið auðvitað erfiðara með alla aðra þætti lífsins, eins og að stunda atvinnu, ganga menntaveginn eða að leggja sitt af mörkum til samfélagsins. Það er auðvitað augljóst mál að konur eiga rétt á því og hafa hag af því að losna undan okinu sem í ofbeldinu felst, en það gleymist stundum að það hefur samfélagið og heimurinn allur líka. Á meðan konur búa við ofbeldi fáum við ekki að nýta krafta og hæfileika þeirra til fulls. Ofbeldi er einfaldlega alvarleg fyrirstaða framfara í lífinu.

Í dag gerðist það svo líka að við í Unifem fengum formlega nýjan verndara. Ásdís Halla Bragadóttir hefur verið í því hlutverki í tvö ár og nú tekur við af henni Kristín Ólafsdóttir. Hún hefur reyndar unnið lengi mjög náið með stjórn Unifem og fer með yfirstjórn Fiðrildavikunnar. Ég hef aðeins kynnst þessum konum báðum í gegnum starfið í Unifem, þó ég hafi að vísu þekkt Ásdísi Höllu aðeins áður. Báðar eru þær magnaðar og hafa gert ótrúlega mikið fyrir Unifem.

Kastljósið verður næstu daga með umfjöllun sem snerta Fiðrildavikuna og á hana ættu allir að horfa.

www.unifem.is