Lára Hanna

Wikileaks-afhjúpanir voru í öllum fjölmiðlum í gær og verða sjálfsagt eitthvað áfram. Fæstar fréttirnar sögðu okkur nú eitthvað merkilegt, en ein þessara frétta stendur upp úr í mínum huga – og það allsvakalega. Hún birtist á RÚV í gærkvöldi. Ef einhverjar töggur væru í okkur Íslendingum yrði allt vitlaust út af þessu.

Fréttin gekk út á að fulltrúi sendiráðs Bandaríkjanna hefði haft samband við íslenska ráðherra út af fyrirhugaðri álagningu orkuskatts upp á eina krónu á kílówattstund af seldu rafmagni til álbræðslnanna á Íslandi. Alcoa og Century Aluminium höfðu áhyggjur af að orkuskatturinn gæti haft slæm áhrif á fjárfestingar þeirra og dregið úr gróða fyrirtækjanna – sem eins og við vitum fer mestallur úr landi og nefnt var m.a. hér. Einnig má benda á skýrslu Indriða H. Þorlákssonar um efnahagsleg áhrif erlendrar stóriðju á Íslandi frá í febrúar 2009.

Til að hnykkja á orkuverðinu skulum við rifja upp fréttaskýringu Kristins Hrafnssonar á RÚV frá 9. mars 2010 þar sem kom í ljós hve miklu lægra orkuverð álbræðslur á Íslandi þurfa að borga miðað við önnur lönd. Það er ekkert smáræði sem við erum að gefa álbræðslunum þarna – og þetta er alveg burtséð frá öðrum ívilnunum, skattalegum og annars konar. Hér má t.d. sjá ýmislegt um þær.

RÚV 9. mars 2010

Þarna kemur t.d. í ljós að álbræðslur borga 2 krónur fyrir kílówattstundina en heimilin í landinu borga 10,6 krónur – sem hjá OR er nú tæpar 12 krónur eftir nýjustu stórhækkanirnar. Ég veit ekki hvað gróðurhúsin borga en það væri áhugaverður samanburður. Fram kemur í fréttinni að hagnaður og arðsemi álbræðslnanna er þrisvar sinnum meiri en orkusölufyrirtækjanna sjálfra og skyldi engan furða. Hér kemur þó fram að Hörður Arnarson, forstjóri Landsvirkjunar, hefur gert nýjan samning við Alcan/Straumsvík.

En aftur að Wikleaks-fréttinni – þessari sem vakti sérstaka athygli mína – um orkuskattinn. Ég veit ekki hvort þið hafið tekið eftir því, en við borgum nú orkuskatt, almenningur. Hann er 2% af heitavatnsnotkun og 0,12 krónur af hverri kílówattstund rafmagns. Hér má sjá skýringar OR á reikningum.

Ríkisstjórnin hafði semsagt í hyggju að leggja sérstakan orkuskatt á álbræðslurnar, sem eru eins og allir vita orkufrekasti iðnaður í heimi. Eina krónu á kílówattstundina. En bandaríski sendiráðsfulltrúinn „kippti í spotta“ fyrir hönd álbræðslnanna og fékk skattinn lækkaðan niður í sömu prósentu og heimilin borga, eða 0,12 krónur. Hvað kostar þetta ríkissjóð – eða okkur almenning sem búum nú þegar við niðurskurð á öllum sviðum, skattahækkanir og ýmiss konar fjárhagslegar afleiðingar hrunsins? Lítum á frétt RÚV frá í gærkvöldi.

RÚV 4. desember 2010

Sendiráðið aðstoðaði álfyrirtækin - RÚV 4. desember 2010

Hvað kosta þessi afskipti bandaríska sendiráðsfulltrúans og eftirgjöf ríkisstjórnarinnar skattpíndan almenning á Íslandi í beinhörðum peningum? Ríkisstjórnin samþykkti að lækka skattinn úr einni krónu niður í 12 aura. Ég lagðist í rannsóknir og útreikninga í gærkvöldi. Samkvæmt mínum heimildum seljum við álbræðslunum um það bil 12 terawattstundir af orku á ári. Í einni terawattstund er einn milljarður kílówattstunda. Orkusalan til álbræðslna í heild er því 12 milljarðar kílówattstunda á ári sem þýðir að:

1 króna pr. kwst á ári í orkuskatt  x  12 milljarðar kwst  =   12 milljarðar króna

0,12 krónur pr. kwst á ári í orkuskatt x 12 milljarðar kwst =  1,440 milljarðar króna

Mismunur = tapaðir skattar ríkissjóðs á ári =  10,560 milljarðar króna

Nú ætla ég að skora á ykkur öll að skoða þetta plagg hér – fjárlög íslenska ríkisins fyrir árið 2011. Þar er heildarniðurskurður áætlaður rúmlega 30 milljarðar. Eftirgjöf orkuskattsins til álbræðslnanna nemur semsagt um þriðjungi af öllum áætluðum niðurskurði á fjárlögum næsta árs. Til að nefna dæmi sýnist mér að heildarniðurskurður í öllu heilbrigðiskerfinu sé áætlaður tæpir 7 milljarðar í frumvarpinu (bls. 89) svo þessi orkuskattur hefði nægt til að hlífa því alveg – og gott betur.

Hvað á svona fíflaskapur að þýða? Var ráðherrum hótað eða fengu þeir eitthvað „í staðinn“ og þá hvað? Þetta verður að upplýsa!

Nú er áætlað að reisa a.m.k. tvær álbræðslur til viðbótar á landinu með tilheyrandi raski, eyðileggingu á náttúrverðmætum og ívilnunum á kostnað almennings. Vitað er að ekki er til næg orka – hvorki fyrir álbræðsluna í Helguvík né á Bakka. Höfðum er barið í steina svo syngur í, því það er líka vitað að stóriðjustörf eru þau dýrustu í heimi!

Við hendum ekki þeim álbræðslum út sem eru í rekstri nú þegar, það er ljóst. En við ættum að geta komið málum þannig fyrir að ekki verði reistar fleiri, að þessi fyrirtæki borgi eðlilegt verð fyrir rafmagnið, að þau sinni siðferðilegri skyldu við samfélagið, að þau mergsjúgi ekki landið og almenning með því að neita að borga eðlileg gjöld og taki þátt í nauðsynlegri uppbyggingu. Er það ekki algjört lágmark?

Að lokum skulum við rifja upp snilldargrein Andra Snæs Magnasonar, Í landi hinna klikkuðu karlmanna, sem birtist í Fréttablaðinu 11. september sl. Og skynsamlegt væri að lesa pistil Ketils orkubloggara aftur sem ég benti á í þessu ákæruskjali.

Í landi hinna klikkuðu karlmanna – Andri Snær Magnason – Fréttablaðið 11. september 2010

Í landi hinna klikkuðu karlmanna - Andri Snær Magnason - Fréttablaðið 11. september 2010

Hvað er að hjá þjóð sem lætur þetta viðgangast?