Lára Hanna

Ætli það hafi ekki verið í kringum 2002-2003 að ég byrjaði að velta fyrir mér hverju ég ætti að svara erlendum ferðamönnum sem allir spurðu um byggingarnar, kranana og nýju hverfin sem spruttu upp eins og gorkúlur út um allt höfuðborgarsvæðið. Niðurstaða mín var að svara bara sannleikanum samkvæmt: Ég veit það ekki. Svaraði því svo til upp frá því. Þá fóru útlendingarnir sjálfir að spá og spekúlera: Er svona mikið af innflytjendum á Íslandi? Flyst fólk mikið frá landsbyggðinni í þéttbýlið? Er mikið um skilnaði á Íslandi? Jafnvel þótt hægt hefði verið að svara öllum þessum spurningum játandi nægði það ekki til að fylla öll húsin, allar íbúðablokkirnar og skýra þetta gríðarlega byggingamagn sem hvarvetna gat að líta.

Í apríl 2008, nokkrum mánuðum fyrir hrun, skrifaði ég pistilinn Sannleikurinn í gríninu og grínið í veruleikanum og sagði þar m.a. þetta: „Ég hef rekið mig á ótalmargt í þessum dúr í þjóðfélagsumræðunni, eins og til dæmis talið um að nú verði ríkið (við skattborgarar) að koma eigendum bankanna til bjargar í „kreppunni“ – mönnum sem ríkið (við aftur) gaf bankana fyrir nokkrum árum og þeir hafa siglt næstum í strand með óráðsíu og fíflagangi. Á sömu nótum er talað í þessari frétt hér. Þarna er fulltrúi eins bankans að kvarta yfir þvi að búið sé að byggja of mikið og íbúðirnar seljist ekki. Þetta hefði ég getað sagt honum fyrir löngu og spáð fyrir um afleiðingarnar. En auðvitað hlýtur hann að hafa vitað þetta – bankarnir hafa jú lánað fyrir þessu öllu saman og óttast nú að sitja uppi með heilu háhýsin þegar verktakarnir fara á hausinn vegna offjárfestinga. En tillaga eða lausn bankamannsins er að ríkið (við, munið þið?) kaupi óseldu íbúðirnar! Ég afþakka boðið, kæri mig ekki um fleiri íbúðir. Bjargið ykkur sjálfir upp úr kviksyndinu sem þið stukkuð út í af fúsum og frjálsum vilja með græðgina að leiðarljósi.“

Í kvöld var frétt á RÚV þar sem sagt var frá því, að Íbúðalánasjóður hafi eignast 56 blokkaríbúðir sem boðnar voru upp á Egilsstöðum í dag. Í fréttinni kom fram að alls muni Íbúðalánasjóður þurfa að leysa til sín um 180 íbúðir – bara á Austurlandi.  Bæjarstjóri Fljótsdalshéraðs afsakar sig með því, að engan hafi órað fyrir niðursveiflunni. Lítum á fréttina.

RÚV 25. febrúar 2010

Áðan rakst ég á upplýsandi færslu hjá hinum mæta bloggara Björgvin Val Guðmundssyni, sem búsettur er fyrir austan. Hann segir aðra sögu en bæjarstjórinn, m.a. þetta:

„Ég var blaðamaður á héraðstuskunni Austurglugganum í rúmt ár og það var á þeim tíma þegar framkvæmdirnar miklu voru í algleymi á Austurlandi; álversbygging nýhafin og íbúðablokkir risu á Egilsstöðum og Reyðarfirði hraðar en tölu varð á komið.  Eða allt að því.

Við lítinn fögnuð þeirra sem réðu för, spurðum við félagar á blaðinu oftsinnis hvort ekki væri verið að byggja of mikið; hvort ekki væri farið of geist og þegar við líktum ástandinu við Klondyke og gullgrafaraæði, máttum við hundar heita, enginn vildi gangast við því að vera á hraðri leið fram úr sjálfum sér og stjórn blaðsins ákvað að skipta þyrfti um ritsjórnarstefnu og starfsmenn.

Nú er komið í ljós að allar okkar spurningar og efasemdir áttu rétt á sér, því hlutfall tómra íbúða er líklega hærra á Mið-Austurlandi en á höfuðborgarsvæðinu og opinber sjóður, Íbúðalánasjóður altsvo, hefur leyst til sín fjöldann allan af íbúðum á svæðinu.

Samt vilja forkólfar eystra alls ekki viðurkenna að of mikið hafi verið byggt og fullyrða að engan hafi grunað að þetta ætti eftir að fara svona.

Uuu…jú.“

Einmitt það. Þarna er dæmigerðri þöggun beitt á héraðsblaði til að eyðileggja nú örugglega ekki gróðastemmninguna og gullgrafaraæðið sem gekk yfir. Það mátti alls ekki spyrja gagnrýninna spurninga og ef það var gert voru viðkomandi blaðamenn látnir fjúka. Ég efast ekki um að hægt sé að heimfæra þetta upp á stærri fjölmiðlana.

Hjálmar Sveinsson, útvarpsmaður og nú frambjóðandi Samfylkingarinnar í Reykjavík, var með frábæra þætti, Krossgötur, á RÚV. Ég sakna þáttanna sárt. Hjálmar fjallaði mikið um skipulagsmál og hlaut fyrir það verðlaun Skipulagsfræðingafélags Íslands, mjög verðskuldað. Hér eru Krossgötuþættir Hjálmars aðgengilegir og ég bendi sérstaklega á tvo þeirra sem fjalla um óreiðuna, samráðs- og skipulagsleysið sem og verktakaræðið í skipulagsmálum á höfuðborgarsvæðinu og má örugglega heimfæra að mörgu leyti á landsbyggðina. Þetta eru þættir frá 1. og 8. nóvember 2008. Bókamerkið endilega slóðina og hlustið á alla hina þættina líka – þetta eru gullmolar.