Jónína Rós Guðmundsdóttir

Enn einn aðfangadagurinn er runninn upp með sínum hátíðarbrag og yndislegum jólasnjó á Fljótsdalshéraði.

Það er óneitanlega gott að njóta helgi jólanna eftir átök síðustu þingdaganna.

Kliðurinn í afkomendunum sem eru að stússast í mat í bland við þrifaböð og snyrtingar er ósköp notalegur, fjögurra ára dótturdóttirin er óneitanlega spennt og gjóir augunum að pökkunum undir trénu með reglulegu millibili en lætur það duga þetta árið.

Rjúpnailmurinn er hin eiginlega jólalykt á þessum bæ, en hamborgarahryggur er hafður með fyrir þá sem það vilja frekar.

Ég óska lesendum mínum og fjölskyldum þeirra friðsællar og gleðiríkrar jólahátíðar.

Nú sit ég á skrifstofunni minni og hlusta á þingmenn ræða um fjárlög fyrir árið 2009.  Fjárlögin þetta árið eru engin skemmtilesning, niðurskurður og skattahækkanir eru ekki beinlínis það sem nýjan þingmann langar mest til að sjá í fjárlagafrumvarpinu.

En á þeim tímum sem nú eru þýðir ekki að væla yfir erfiðum verkefnum, það þarf að standa fast í fæturna og láta stofnanir hins opinbera standa við áætlanir sínar og veita þeim það aðhald sem nauðsynlegt er á niðurskurðartímum.

Það sem þó er afar jákvætt er að verið er að gera grundvallarbreytingar á skattkerfinu þannig að þeim sem minnstar tekjur hafa er hlíft í skattlagningu og þannig er skattkerfið nýtt sem það jöfnunartæki sem það á að vera. 

Framundan eru umræður um skattamál og ýmis atriði almannatryggingakerfisins svo fátt er það sem ekki er undir í umræðunni á þingi fram að jólum.

Allir þingmenn koma að fjárlagagerðinni í gegnum nefndarstörf sín og margir nýir þingmenn eru hugsi yfir því hvernig fjárlögin eru unnin. Mér finnst t.d. vanta stefnumörkun og framtíðarsýn í vinnulagið -við hljótum að vilja setja mesta fjármuni í þau verkefni sem við teljum mikilvægust fyrir framtíð Íslands og Íslendinga, ekki má falla í þá gryfju að afrita málin frá því í fyrra og líma þau inn að nýju.

Efnahagslegar forsendur frumvarpsins eru afar vandaðar og vel unnar – það sem þarf að gera er að taka upp faglegri og markvissari vinnubrögð við að raða inn í forsendurnar.

Ég tel að það séu margir þingmenn sammála mér og nú er bara að vinna saman að því að bæta vinnubrögðin.

Mér hefur alltaf fundist aðventan yndislegur tími, annir á heimili við jólatóna og kertaljós, uppskerutími í vinnunni þar sem í ljós kemur hvernig til hefur tekist við ætlunarverkið, að búa til aðstæður fyrir ungt fólk að læra það sem læra þarf, sameinuð fjölskylda sem heldur fast í hefðir og siði – góður tími í skammdeginu.

Nýr vinnustaður og önnur búseta breytir ýmsu – vinnutíminn annar og óskipulagðari og jólaundirbúningur á tveimur heimilum þar sem annað verður heimili aðventunnar en hitt heimili jólanna – breyting – sem fær mann til að hugsa upp á nýtt.

Mörgu þarf að ljúka á vinnustaðnum fyrir jól og vonandi næst það í góðri samvinnu allra aðila án óeðlilegra málalenginga, ákvörðun á grundvelli góðrar og hæfilega langrar umræðu þarf að liggja fyrir í öllum málum.

Í morgunsárið ætla ég að aka hinni margreyndu fjölskyldubifreið austur á land og verður hún þar með fyrst úr fjölskyldunni til að komast heim í jólafrí, færðin og veðrið er yndislegt og ég án funda í borginni í dag og á morgun. Svo ég nota tækifærið, kem bílnum austur og funda um spennandi mál heima fyrir þá daga – síðdegis í dag eru það málefni fatlaðra og á morgun málefni vísindasafélagsins.  Hinn bráðskemmtilegi jólamarkaður í húsakynnum Barra verður svo heimsóttur á laugardaginn áður en flogið er suður á  vit verkefna sem bíða á því landshorni.

Lýðræðið er hornsteinn samfélagsins – lýðræðisleg vinnubrögð eru þau vinnubrögð sem við höfum talið þau ákjósanlegustu.

Ef málþófið sem fram fer í sölum Alþingis núna er lýðræðislegt hafa vaknað efasemdir um gildi lýðræðisins í mínum kolli.

Mér finnst að við eigum að tala – skiptast á skoðunum – skýra mál okkar – en kunna að ljúka málum þegar upplýsingar eru fram komnar.

Vinnustaðurinn minn, sem ég var svo stolt að verða hluti af, er niðurlægður með þeirri tegund umræðu sem nú fer fram og lýðræðið skrumskælt illilega.

Skyldi einhverjum sem á þingi starfar líða vel í dag????

Enn er hið illræmda Icesave mál rætt á þingi – orð eru auðvitað til alls fyrst – en 50 til 100 ræður hvers stjórnarandstöðuþingmanns munu ekki láta Icesave hverfa.

Ísland ársins 2009 þarf á öðru að halda en málþófi og orðalengingum um vont mál, sem þó er eðlilegt að ræða lengi, því réttlætiskenndinni  er algerlega misboðið með því að íslenskur almenningur þurfi að borga skuldir óreiðumanna sem hann á enga hlutdeild í.

En það kemur að því að hætta verður að tala og að þeir stjórnmálamenn, sem gáfu í vor, kost á sér í það erfiða verkefni að endurreisa Ísland eftir efnahagshrunið haustið 2008 verða að taka erfiðar ákvarðanir og axla ábyrgð á þeim – það verður að minnsta kosti að gefa þeim stjórnmálamönnum sem eru tilbúnir til þess að axla ábyrgðina tækifæri til þess.

Hin íslenska þjóð sem hefur svo sannarlega fundið fyrir hruninu og axlar af dugnaði og samstöðu sínar byrðar á það skilið að hætt verði að tala og verkin látin tala – ljúkum hinu ógæfusama Icesave og förum að ræða skattamál og fjárlög, eftirlit með bankastarfsemi, Helguvík, gagnaver og annað það sem nauðsynlegt er til þess að hið nýja Ísland verði að veruleika sem allra fyrst.

Hið nýja Ísland með breyttu vinnulagi virðist ekki hafa náð inn á Alþingi þar sem málþóf og orðalengingar hafa tíðkast um árabil – nýir þingmenn stjórnarandstöðunnar virðast ekki sjá þörf fyrir ný vinnubrögð þar þó þeir hrópi hátt á þau í störfum ríkisstjórnarinnar.

Mér finnst leikþátturinn í þingsal leiðinlegur og ömurlegur harmleikur og vildi að sýningum á honum yrði hætt sem allra fyrst.

Við eigum ekki að vera með leikþætti heldur alvöru, hæfilega langa umræðu um þau mál sem nauðsynlegt er fyrir endurreisn íslenskra heimila, fyrirtækja, sveitafélaga og ríkis.

Icesave hverfur ekki og betri lausn á því ljóta mál ekki í hendi þó reynt verði að láta Breta og Hollendinga sækja málið fyrir íslenskum dómstólum eða ræða aftur við Breta og Hollendinga – við vitum hvað við höfum en ekki hvað við fáum.

Ég hef miklar áhyggjur af þeim 2500 ungmennum sem eru skráð án atvinnu og því ekki heldur í fullu námi.  Ungmenni eru hér skilgreind á aldrinum 16 – 24 ára.  Það sagði eitt sinn við mig maður að það væri eðlilegt fyrir 16 – 18 ára ungmenni að vera í framhaldsskóla með jafnöldrum sínum. 

Mér finnst svo margt eðlilegt að ég er hugsi yfir svona staðhæfingu – en er sannfærð um að það er ekki eðlilegt fyrir nokkurn mann að vera ekki að gera neitt sérstakt, og þar finnst mér sérstaklega erfitt að finnast það eðlilegt að fullfrískt ungt fólk sé hvorki í námi né starfi.

Mér finnst það algert forgangsmál að vinna að því að koma þessum hópi í virkni, og mér finnst skipta miklu máli að reynt sé að koma þessum hópi í nám þar sem margir í þessum hópi hafa litla formlega menntun og í flóknu samfélagi dagsins í dag er afar mikilvægt að hafa náð sér í einhverja starfsmenntun.

Mér finnst fátt eins mikilvægt og að unga kynslóðin okkar sé að takast á við verkefni við hæfi – vanvirkni er óholl og ekki til þess fallin að auka á þroska og færni.

Það getur þurft dýr úrræði eins og einstaklingsþjálfun og einstaklingsþjónustu – en til að tryggja ungmennum okkar farsæla framtíð er fátt of dýrt.  Mikilvægt er að allir aðilar – skólakerfið, stéttafélögin, félagsþjónustan, vinnumálastofnunin og símenntunarstofnanirnar vinna saman að þessu afar mikilvæga verkefni – þar má hagsmunagæsla fyrir eigin stofnun eða hugmynd aldrei vega þyngra en hagsmunir ungmennanna – framtíð þeirra er samstarfsverkefni alls samfélagsins.

Það fór fram uppbyggileg og skemmtileg utandagskrárumræða um dreifnám og fjarnám á þinginu í morgun. Eygló Harðardóttir var málshefjandi og ég fékk að taka þátt í umræðunni fyrir hönd Samfylkingarinnar.

Ég hef sjálf notið góðs af slíku námsformi alveg frá því að ég byrjaði að bæta við mig námi 1987 – þá var tæknin fólgin í löturpósti og heimasímanum – en síðan eru liðin mörg ár og mikil þróun hefur átt sér stað í samskiptatækni sem gerir allt fjarnám mun þægilegra – nú er það tölvupóstur, hljóðglærur, upptökur af fyrirlestrum, skype og margt fleira spennandi sem auðveldar nemendum lífið.

Ég held að þessi tegund náms sé góð fyrir öll skólastig og að best væri að setja allt nám upp í fjarnámsumhverfi – slíkt gerir nemendur ábyrga fyrir námi sínu og eykur á sjálfstæði þeirra sem námsmanna. Kennarinn í staðnámi fær þá aukinn tíma til að sinna þeim nemendum sem þurfa persónulegri leiðsögn í  námi sínu með tilheyrandi minnkun álags.

Við þurfum að forgagnsraða faglega í menntamálunum þegar fjármunir eru af skornum skammti og klárlega eigum við að setja fjarnámið í forgang – þó ekki gagnrýnislaust því við getum lært af áratuga reynslu, skerpt fókusinn og nýtt samlegðaráhrif enn betur.

Þrir stóratburðir mörkuðu síðustu viku:

1. Viljayfirlýsing var undirrituð um samstarf á sviði orkurannsókna, orkunýtingar og atvinnuuppbyggingar í Þingeyjasýslum, milli ríkisins (iðnaðarráðuneytis) annars vegar og sveitafélaganna Norðurþings. Þingeyjarsveitar og Skútustaðahrepps hins vegar. Verkefnastjórn með fulltrúm þeirra sem standa að samningnum og Landsvirkjunar mun leita að mögulegum samstarfsaðilum um nýtingu orkunnar til atvinnuuppbyggingar á svæðinu.  Orkurannsóknum verði vonandi lokið sumarið 2010 og heppilegur samstarfsaðili fundinn haustið 2010.  Þannig heldur Alcoa öllum sínum möguleikum á að byggja upp starfsemi á svæðinu um leið og öðrum aðilum er hleypt að borðinu til að koma sínum hugmyndum á framfæri.

2. Undirrituð voru drög að fjárfestingasamningi við Verne Holding ehf. í Iðnaðarráðuneytinu vegna byggingar gagnavers í Reykjanesbæ.  Um gríðarstóra fjárfestingu er að ræða og með samningsdrögunum er blað brotið því þetta er vonandi aðeins fyrsti af mörgum samningum um gagnaversuppbyggingu hér á landi. Málið mun koma fyrir Alþingi fljótlega í formi frumvarps til heimildalaga og er líklegt að um það mál ríki góð og víðtæk sátt.  Ísbrjótsvirkni undirritunarinnar á örugglega eftir að koma skýrt í ljós á næstu misserum, þar sem alltaf er erfitt og áhættusamt að vera fyrstur til að fara af stað með svo stórt verkefni á nýjum stað.

3. Nýtt frumvarp um lausn á skuldavanda einstaklinga, heimila og fyrirtækja varð að lögum á föstudaginn.  Þar er kveðið á um almennar og sértækar aðgerðir til að létta á greiðslubyrði einstaklinga og fyrirtækja.  Frumvarpið var samþykkt með öllum greiddum atkvæðum nema einu svo segja má að um það ríki góð sátt.

Sérstök umræða fór af stað strax á föstudaginn um að verið væri að hygla stórskuldurum og jafnvel sérstaklega nefndarfólki félags- og trygginganefndar með ákvæðum sérstakrar skuldaaðlögunar.  Hin eiginlega hugsun með hinni sérstöku skuldaaðlögun er að þeir sem eiga í miklum greiðsluerfiðleikum greiði eins mikið og greiðslugeta þeirra leyfir og að eignir gangi upp í skuldir, allar eignir umfram hóflegt húsnæði og einn bíl verða seldar eða teknar upp í skuldir.  Þeirra sem hafa skuldsett sig langt umfram það sem raunhæft er miðað við tekjur og eignir bíður greiðsluaðlögun fyrir dómi eða gjaldþrot. 

Reynt er að innheimta það sem hægt er um leið og opnaður er möguleiki á því að gera fólk að borgunarmönnum fyrir skuldum sínum án þess að binda sig á klafa skulda til æviloka, með eðlilegum afskriftum.

Ég er hreykin af því að vera hluti af stjórnarliðinu þessa viku þar sem atvinnuuppbygging, lausn ágreiningsmála og viðurkenning á skuldavanda einstaklinga og fyrirtækja hafa komist í eðlilegan farveg.  Lengi getur gott „bestnað“ eins og stundum er sagt – en við erum alla vega á réttri leið.

Flutti þessa ræðu í utandagskrárumræðu um málefni landsbyggðarinnar í dag.

Virðulegi forseti

Ég á heima á Íslandi – Íslandinu góða syngur maður gjarnan glaður um jólaleytið

Ekki  – ég á heima í Reykjavík – eða á landsbyggðinni

Ég er orðin þreytt og leið á ríg og togstreitu milli þessara svæða

Við þurfum og viljum höfuðborg þar sem við höfum miðstöð stjórnsýslu og samgangna og við þurfum og viljum byggja allt Ísland, með góðum samgöngum, til að auðvelda aðgang að  náttúruauðlindum og mannauði.

Það eru engir sýnilegar múrar þarna á milli – mér finnst frábært að eiga tvö heimili annað hér í borginni og hitt á hinum enda landsins fyrir austan

Hér er meiri þjónusta, meiri fjölbreytileiki  en um leið leiðindaumferð og mengun, fyrir austan er margt einhæft og fábreytt en náttúran við húsdyrnar, nánd milli fólks og samfélagið einfalt.

Þetta er Ísland í dag – fjölbreytt og frábært land…

Í dreifbýlu fámennu landi skiptir máli að grunnþjónusta sé vönduð og góð um allt land og að ekki sé dottið í forarpytt hausatöluviðmiða sem helsta mælikvarða í úthlutun fjármagns – viðmiðið á að vera að sú grunnþjónusta sem allir þurfa á að halda sé í örrugri og tímanlega viðráðanlegri fjarlægð og má svo sannarlega vera í stöðugri endurskoðun.

Byggðastefna á að vera jöfnunartæki til að halda þessum sjónarmiðum á lofti ekki til að byggja múra á milli landsbyggðar og höfuðborgarsvæðis.  Á landsbyggðinni erum við mjög viðkvæm fyrir því að mikilvæg störf eru lögð niður, á höfuðborgarsvæðinu er atvinnuleysi mikið og hvert starf því afar mikils virði.  

Alls staðar er því mikilvægt að hlúa að nýjum atvinnutækifærum, menntunarframboði og samstarfi atvinnulífs og fræðslustarfs báðum til uppbyggingar.

Við erum öll Íslendingar og eigum að vinna saman og tala saman til að skilja og skynja þarfir hvers annars og læra hvert af öðru.

Nú virðumst við, íslenska þjóðin, loksins vera að ná sáttum í einni hatrömmustu milliríkjadeilu sem við höfum komist í.

Til þess tökum við á okkur skuldir sem við stofnuðum ekki til en viðurkennum ekki að okkur beri að gera það og áskiljum okkur rétt til að kanna það fyrir dómstólum  – þó dómsniðurstaðan breyti ekki sjálfkrafa skuldbindingum okkar. 

Við ætlum að undirgangast það að standa við skuldbindingar okkar sem hafa sem betur fer lækkað talsvert frá því í sumar þar sem ljóst er að eignir Landsbankans eru verðmeiri en þá var áætlað. Ef dómstólar komast að því að okkur hafi ekki borið að greiða þennan risareikning eigum við möguleikann á því að leita til alþjóðasamfélagsins og á sanngirnisgrunni biðja um endurskoðun.

Skuldir okkar munu ekki hverfa með hókus pókus aðferð 2024 ef þær hafa ekki verið greiddar – sjálfkrafa framlenging verður um sex ár og lengur ef þörf er á – mér finnst afar ólíklegt að við munum ekki verða búin að greiða skuldina upp 2024 þar sem eignirnar eru meiri en áður var ætlað.

Þá liggur það líka ljóst fyrir að við verðum alltaf að greiða vextina þó höfuðstólsgreiðslan sé algerlega háð vexti á þjóðarframleiðslu.

Ég hef aldrei haldið því fram að samningurinn sé góður – hann er nauðarsamningur – en í samfélagi þjóða verður að halda frið og fara eftir eðlilegum leikreglum – þess vegna er ég ánægð með daginn í dag og vona að þessum samningi verið hraðað í gegnum þingið svo þetta hræðilega mál sé úr sögunni og kraftar okkar Íslendinga geti nýst í annað starf og mikilvægara.