Jónína Rós Guðmundsdóttir

Þrir stóratburðir mörkuðu síðustu viku:

1. Viljayfirlýsing var undirrituð um samstarf á sviði orkurannsókna, orkunýtingar og atvinnuuppbyggingar í Þingeyjasýslum, milli ríkisins (iðnaðarráðuneytis) annars vegar og sveitafélaganna Norðurþings. Þingeyjarsveitar og Skútustaðahrepps hins vegar. Verkefnastjórn með fulltrúm þeirra sem standa að samningnum og Landsvirkjunar mun leita að mögulegum samstarfsaðilum um nýtingu orkunnar til atvinnuuppbyggingar á svæðinu.  Orkurannsóknum verði vonandi lokið sumarið 2010 og heppilegur samstarfsaðili fundinn haustið 2010.  Þannig heldur Alcoa öllum sínum möguleikum á að byggja upp starfsemi á svæðinu um leið og öðrum aðilum er hleypt að borðinu til að koma sínum hugmyndum á framfæri.

2. Undirrituð voru drög að fjárfestingasamningi við Verne Holding ehf. í Iðnaðarráðuneytinu vegna byggingar gagnavers í Reykjanesbæ.  Um gríðarstóra fjárfestingu er að ræða og með samningsdrögunum er blað brotið því þetta er vonandi aðeins fyrsti af mörgum samningum um gagnaversuppbyggingu hér á landi. Málið mun koma fyrir Alþingi fljótlega í formi frumvarps til heimildalaga og er líklegt að um það mál ríki góð og víðtæk sátt.  Ísbrjótsvirkni undirritunarinnar á örugglega eftir að koma skýrt í ljós á næstu misserum, þar sem alltaf er erfitt og áhættusamt að vera fyrstur til að fara af stað með svo stórt verkefni á nýjum stað.

3. Nýtt frumvarp um lausn á skuldavanda einstaklinga, heimila og fyrirtækja varð að lögum á föstudaginn.  Þar er kveðið á um almennar og sértækar aðgerðir til að létta á greiðslubyrði einstaklinga og fyrirtækja.  Frumvarpið var samþykkt með öllum greiddum atkvæðum nema einu svo segja má að um það ríki góð sátt.

Sérstök umræða fór af stað strax á föstudaginn um að verið væri að hygla stórskuldurum og jafnvel sérstaklega nefndarfólki félags- og trygginganefndar með ákvæðum sérstakrar skuldaaðlögunar.  Hin eiginlega hugsun með hinni sérstöku skuldaaðlögun er að þeir sem eiga í miklum greiðsluerfiðleikum greiði eins mikið og greiðslugeta þeirra leyfir og að eignir gangi upp í skuldir, allar eignir umfram hóflegt húsnæði og einn bíl verða seldar eða teknar upp í skuldir.  Þeirra sem hafa skuldsett sig langt umfram það sem raunhæft er miðað við tekjur og eignir bíður greiðsluaðlögun fyrir dómi eða gjaldþrot. 

Reynt er að innheimta það sem hægt er um leið og opnaður er möguleiki á því að gera fólk að borgunarmönnum fyrir skuldum sínum án þess að binda sig á klafa skulda til æviloka, með eðlilegum afskriftum.

Ég er hreykin af því að vera hluti af stjórnarliðinu þessa viku þar sem atvinnuuppbygging, lausn ágreiningsmála og viðurkenning á skuldavanda einstaklinga og fyrirtækja hafa komist í eðlilegan farveg.  Lengi getur gott „bestnað“ eins og stundum er sagt – en við erum alla vega á réttri leið.

Flutti þessa ræðu í utandagskrárumræðu um málefni landsbyggðarinnar í dag.

Virðulegi forseti

Ég á heima á Íslandi – Íslandinu góða syngur maður gjarnan glaður um jólaleytið

Ekki  – ég á heima í Reykjavík – eða á landsbyggðinni

Ég er orðin þreytt og leið á ríg og togstreitu milli þessara svæða

Við þurfum og viljum höfuðborg þar sem við höfum miðstöð stjórnsýslu og samgangna og við þurfum og viljum byggja allt Ísland, með góðum samgöngum, til að auðvelda aðgang að  náttúruauðlindum og mannauði.

Það eru engir sýnilegar múrar þarna á milli – mér finnst frábært að eiga tvö heimili annað hér í borginni og hitt á hinum enda landsins fyrir austan

Hér er meiri þjónusta, meiri fjölbreytileiki  en um leið leiðindaumferð og mengun, fyrir austan er margt einhæft og fábreytt en náttúran við húsdyrnar, nánd milli fólks og samfélagið einfalt.

Þetta er Ísland í dag – fjölbreytt og frábært land…

Í dreifbýlu fámennu landi skiptir máli að grunnþjónusta sé vönduð og góð um allt land og að ekki sé dottið í forarpytt hausatöluviðmiða sem helsta mælikvarða í úthlutun fjármagns – viðmiðið á að vera að sú grunnþjónusta sem allir þurfa á að halda sé í örrugri og tímanlega viðráðanlegri fjarlægð og má svo sannarlega vera í stöðugri endurskoðun.

Byggðastefna á að vera jöfnunartæki til að halda þessum sjónarmiðum á lofti ekki til að byggja múra á milli landsbyggðar og höfuðborgarsvæðis.  Á landsbyggðinni erum við mjög viðkvæm fyrir því að mikilvæg störf eru lögð niður, á höfuðborgarsvæðinu er atvinnuleysi mikið og hvert starf því afar mikils virði.  

Alls staðar er því mikilvægt að hlúa að nýjum atvinnutækifærum, menntunarframboði og samstarfi atvinnulífs og fræðslustarfs báðum til uppbyggingar.

Við erum öll Íslendingar og eigum að vinna saman og tala saman til að skilja og skynja þarfir hvers annars og læra hvert af öðru.

Nú virðumst við, íslenska þjóðin, loksins vera að ná sáttum í einni hatrömmustu milliríkjadeilu sem við höfum komist í.

Til þess tökum við á okkur skuldir sem við stofnuðum ekki til en viðurkennum ekki að okkur beri að gera það og áskiljum okkur rétt til að kanna það fyrir dómstólum  – þó dómsniðurstaðan breyti ekki sjálfkrafa skuldbindingum okkar. 

Við ætlum að undirgangast það að standa við skuldbindingar okkar sem hafa sem betur fer lækkað talsvert frá því í sumar þar sem ljóst er að eignir Landsbankans eru verðmeiri en þá var áætlað. Ef dómstólar komast að því að okkur hafi ekki borið að greiða þennan risareikning eigum við möguleikann á því að leita til alþjóðasamfélagsins og á sanngirnisgrunni biðja um endurskoðun.

Skuldir okkar munu ekki hverfa með hókus pókus aðferð 2024 ef þær hafa ekki verið greiddar – sjálfkrafa framlenging verður um sex ár og lengur ef þörf er á – mér finnst afar ólíklegt að við munum ekki verða búin að greiða skuldina upp 2024 þar sem eignirnar eru meiri en áður var ætlað.

Þá liggur það líka ljóst fyrir að við verðum alltaf að greiða vextina þó höfuðstólsgreiðslan sé algerlega háð vexti á þjóðarframleiðslu.

Ég hef aldrei haldið því fram að samningurinn sé góður – hann er nauðarsamningur – en í samfélagi þjóða verður að halda frið og fara eftir eðlilegum leikreglum – þess vegna er ég ánægð með daginn í dag og vona að þessum samningi verið hraðað í gegnum þingið svo þetta hræðilega mál sé úr sögunni og kraftar okkar Íslendinga geti nýst í annað starf og mikilvægara.

Í dag hef ég verið að reyna að skilja betur en áður hver er í raun tilgangurinn með aðkomu Alþjóða gjaldeyrissjóðsins að endurreisn íslensks efnahagslífs.

Mér fróðari og reyndari menn segja aðkomuna fyrst og fremst snúast um traust.  Verið er að vinna að því að auka traust alþjóðasamfélagsins á íslensku efnahags – og arvinnulífi til að opna aftur fyrir möguleika á erlendu lánsfé til að halda megi áfram að byggja upp bæði opinbera kerfið og einkageirann á Íslandi.

Reynsla annarra þjóða er að aðkoma AGS er eins og heilbrigðisstimpill á þá efnahagsstefnu sem verið er að vinna eftir þegar kreppuástand hefur ríkt í samfélagi – þessi heilbrigðisstimpill hvetur aðrar þjóðir til að vilja eiga við okkur viðskipti og lána okkur fjármagn.

Þessi atriði eru mun mikilvægari en hið eiginlega lán sem sífellt er í umræðunni – það lán og lánin frá nágrannaþjóðunum eru fyrst og fremst hugsuð til að styrkja gjaldeyrisforðann sem auðvitað er mjög mikilvægt svo styrkja megi krónuna og draga megi úr þeim hömlum sem móta hafa gjaldeyrisviðskipti síðustu mánaða.

Vonandi kemur í ljós á næstu vikum að við þurfum ekki allt það lánsfé sem við höfum tryggt okkur – staðan sé bara ekki eins slæm og við gerðum ráð fyrir.

Icesave og AGS eru ekki óskabörn íslensk efnahagslífs – en það að snúa við þeim baki og láta sem þau séu ekki til er okkur ekki til framdráttar og það viðhorf mun ekkert gera annað en að tefja fyrir endurreisn Íslands.  Nýtum AGS til að tryggja okkur traust þeirra þjóða og fjármálafyrirtækja sem við þurfum á að halda í björgunaraðgerðum okkar. 

Frábærar fréttir af meiri endurheimt eigna Landsbankans en áður var gert ráð fyrir segja okkur að 90% af Icesaveskuldunum innheimtist sem gerir þær viðráðanlegri en reiknað var með svo við bara megum ekki láta reiðina yfir óréttlætinu tefja okkur í að koma þjóðarskútinni á flot aftur.

Í mér kraumar óþreyja.

Ég vil ganga frá Icesave, fá endurskoðunina frá Alþjóða gjarldeyrissjóðnum sem fyrst, standa ákveðið við rammann sem settur er í fjárlögunum, snöggur sársauki er svo miklu betri en langdreginn.

Ég nenni ekki að skríða um með gólftuskuna í mörg ár, ég vil ljúka hreingerningunni hratt og örugglega svo við getum farið að raða inn í nýtt samfélag, hætt að eyða allt of miklum peningum í skuldavexti og annan fórnarkostnað í þeim dúr.

Ég nenni ekki að ganga á staðnum og hlusta á úrtölur og jólasveinalausnir – ég vil fara að komast úr sporunum og nýta óþreyjuna til alvöru verka.

Það gleður mig mjög að vera flutt hingað yfir á Eyjuna – moggabloggið var ekki viðeigandi lengur eftir húsbóndaskipti.

Í dag ræðum við fjárlagafrumvarpið á Alþingi – ekki vinsælasta rit þessa hausts – en að mínu mati er frumvarpið byggt á vel ígrundaðri undirstöðu.  Það er öllum ljóst og engin speki í því fólgin að leiðrnar til að jafna halla eru í raun bara tvær – að afla aukinna tekna og að skera niður útgjöld.  Það er því að sjálfsögðu inntak þessa frumvarps með þremur megináherslum:

• að ná jafnvægi og stöðugleika í ríkisfjármálin
• að koma íslensku efnahagslífi betur á fæturna með tilheyrandi áhrifum á atvinnulíf
• að gæta jöfnuðar og huga vel að þeim sem síst geta tekið á sig frekari byrðar

Ég sit nú og undirbý ræðu mína um fjárlagafrumvarpið sem verður í sérstökum jákvæðnisanda, mun koma því efni betur á framfæri síðar.