Jónína Rós Guðmundsdóttir

Ég sat fund Umferðarráðs í dag í fyrsta sinn í langan tíma. Það var fróðlegt. Kynnt var námsefni í umferðarfræðslu fyrir framhaldsskólanema, sem hugsað er til notkunar í lífsleikni, mér fannst efnið afar áhugavert og trúverðugt og trúi vart öðru en að það veki ungmenni til umhugsunar og vitundar um mikilvægi þess að vera vandaður ökumaður.
Þá fengum við fína fræðslu um stöðuna hjá ökumönnum léttra bifhjóla og áhugaverðast fannst mér að heyra að of lágur hámarkshraði þessarra ökutækja er líklegur til að valda vandræðum og jafnvel slysum því hraðinn er ekki í neinum takti við hraða annarra ökutækja.
Enn og aftur kom rígur milli höfuðborgar og landsbyggðar fram í því að einhverjir töldu fjármagni best varið til umferðaröryggismála í borginni. Í það á að sjálfsögðu að verja talsverðu fjármagni en ekki má gleyma því að margir íbúar landsbyggðarinnar búa við algerlega óviðunandi samgöngur sem eru ekki í neinum takti við nútímann. Þar er eðlilegt fyrir mig að minnast á samgöngur yfir Fjarðaheiði, hæsta fjallveg landsins milli Héraðs og  Seyðisfjarðar og einbreið jarðgöng í ótrúlegri hæð, með blindhæð, milli Eskifjarðar og Norðfjarðar. Engar aðrar landsamgöngur eru í boði fyir það fólk sem býr á Norðfirði og Seyðisfirði en þessir vondu fjallvegir. Á Neskaupstað er fjórðungssjúkrahús Austfirðinga og eina fæðingardeild fjórðungsins og á Seyðisfjörð kemur eina farþegaferjan sem siglir til Íslands. Þetta eru staðreyndir sem leggja á áherslu á ekki síður en umferðaröryggi í Reykjavík og næsta nágrenni – með því að tala af virðingu um allt Ísland og mannlífið þar náum við smám saman að minnka ríg og leiðindi milli svæða.

Mikið hefur verið rætt og skrifað um fyrirhugaðar sparnaðarleiðir útvarpsstjóra.  Þær eru eðli málsins samkvæmt umdeildar og erfiðar, uppsagnir fjölda reyndra starfsmanna um allt land valda usla og í raun sorgarviðbrögðum ekki síst á minni stöðum þar sem hvert starf er svo mikilvægt.

Þegar lög um Rúv eru skoðuð til að finna eiginleg markmið starfseminnar má sjá:

Í 3.gr. laga um Ríkisútvarpið segir að hlutverk Ríkisútvarpsins ohf. sé rekstur hvers konar útvarpsþjónustu í almannaþágu og svo er það skilgreint frekar í 13 liðum:
 

   1. Að leggja rækt við íslenska tungu, sögu þjóðarinnar og menningararfleifð.
   2. Að senda út til alls landsins og næstu miða a.m.k. eina hljóðvarps- og sjónvarpsdagskrá árið um    kring. Enn fremur að birta valda hluta efnis síns, breytta eða óbreytta, ásamt öðru þjónustuefni í breyttu eða óbreyttu formi með öðrum miðlum, þ.m.t. að gera efni aðgengilegt almenningi með þeim hætti að hver og einn geti fengið aðgang að verkinu á þeim stað og á þeirri stundu er hann sjálfur kýs.
   3. Að framleiða og dreifa hvers konar útvarpsefni fyrir sjónvarp og hljóðvarp á sviði fréttamiðlunar, fræðslu, lista og afþreyingar. Efnið skal fullnægja eðlilegum kröfum almennings um gæði og fjölbreytni.
   4. Að veita almenna fræðslu og gera dagskrárþætti er snerta málefni lands og þjóðar sérstaklega og með þeim hætti tryggja hlutlæga upplýsingagjöf um íslenskt samfélag.
   5. Að halda í heiðri lýðræðislegar grundvallarreglur og mannréttindi og frelsi til orðs og skoðana. Gæta skal fyllstu óhlutdrægni í frásögn, túlkun og dagskrárgerð.
   6. Að flytja fjölbreytt skemmtiefni við hæfi fólks á öllum aldri. Sérstaklega skal þess gætt að hafa á boðstólum fjölbreytt efni við hæfi barna, jafnt í hljóðvarpi sem sjónvarpi.
   7. Að veita víðtæka, áreiðanlega, almenna og hlutlæga fréttaþjónustu um innlend og erlend málefni líðandi stundar og vera vettvangur fyrir mismunandi skoðanir á málum sem efst eru á baugi hverju sinni eða almenning varða.
   8. Að flytja efni á sviði lista, vísinda, sögu, íþrótta og annars tómstundastarfs.
   9. Að miða útvarpsefni við fjölbreytni íslensks þjóðlífs, þar á meðal að sinna eðlilegum þörfum minnihlutahópa.
   10. Að koma upp aðstöðu til dagskrárgerðar og útvarps utan höfuðborgarsvæðisins.
   11. Að halda uppi nauðsynlegri öryggisþjónustu á sviði útvarps.
   12. Að eiga eða leigja, sem og að reka, hvers konar búnað og eignir, þar á meðal tæknibúnað og fasteignir sem nauðsynlegar eru fyrir starfsemi félagsins.
   13. Að varðveita til frambúðar frumflutt efni, enda sé gengið frá samningum við aðra rétthafa efnis um að slíkt sé heimilt.

Í þessarri markmiðsgrein kemur greinilega fram að lögum samkvæmt á að vera aðstaða til útvarpsútsendinga og dagskrárgerðar utan höfuðborgarinnar og að flytja á fréttir af Íslandi öllu og búa til þætti þar sem sérstaða landshluta endurspeglast.

Þessi markmið verður að halda fast í um leið og við stöndum föst í fætur og viðurkennum þörfina fyrir niðurskurð og sparnað, meiri hjá RÚV en í velferðar- og menntakerfinu. 

Alvöru hagræðing í samræmi við markmið stofnunarinnar er það sem landsmenn eiga að fara fram á og veita aðhald við framkvæmd á.

Ég vil sjá tölur sem sýna mér að lokun svæðisstöðva og það að hætta svæðisbundnum útsendingum spari í raun það sem um er talað – er tekið tillit til auglýsingatekna, nýtingar á skuldlausum tæknibúnaði og fleiri slíkra atriða?

Fáum við faglega, skriflega útfærslu á því hvernig, hvenær og hversu mikið á að flytja fréttir og þætti frá stöðum utan Suðvesturhornsins og fáum við yfirlýsingu um breytta skipan þegar úr kútnum réttist?

Þannig verðum við að vinna úr erfiðri stöðu á niðurskurðartímum – muna að ástandið er tímabundið og aldrei gleyma því að Ísland er stórt, dreifbýlt land með búsetu um allt land – og það er einmitt það sem gerir það spennandi búsetukost – við þurfum öll að fylgjast með hvað er að gerast á öllu Íslandi – þar gegnir RÚV lykilhlutverki.

Við getum svo sannarlega fagnað því að endurskipulagning bankanna er nú á lokastigi og þeir geti því haldið áfram að stunda eðlilega bankastarfsemi, útlán og innlán, með gæðastimpil frá Fjármálaeftirlitinu upp á vasann.

Búið er að aðskilja skilanefndirnar sem starfa fyrir kröfuhafa gömlu bankanna og rekstur nýju bankanna að mestu með því að mynda sérstök eignarhaldsfélög um hlut kröfuhafa í nýju bönkunum.  Yfir þessum eignarhaldsfélögum verða stjórnir sem sérstaklega verður vandað til verka við að skipa, stjórnarfólk þarf að uppfylla mjög ströng hæfisskilyrði og verða flestir stjórnarmenn erlendir.  Við þessa skipan má ætla að hagsmunum eigenda sé vel borgið og að bankarnir eigi mikla möguleika á að verða öflugir og geti þjónað hagsmunum atvinnulífs og heimila sem þurfa að geta fengið fjármagn til framkvæmda að láni og ávaxtað sparifé sitt.

Það má hins vegar ekki gleyma hinum siðferðilega hluta endurskipulagningarinnar, bankarnir njóta ekki sérstaks trausts í dag og þeir þurfa að gæta þess vel að eignarhald, stjórnun og bókhald sé gegnsætt og standist þær kröfur sem við gerum um vandaða umsýslu, jafnræði og algert spillingarleysi.

Það er nauðsynlegt að nýju bankarnir geri sér vandaða stefnu þar sem þeir gera grein fyrir fjárfestingastefnu sinni, siðferðilegum, samfélagslegum, jafnréttislegum og umhverfislegum áherslum og enn frekar hvernig þeir ætla að framfylgja stefnu sinni og áherslum – nýtt samfélag á að krefjast nýrra vinnubragða.

Síðan er hugsanlegt svigrúm bankanna til þess að koma til móts við skuldara sína efni í aðra færslu og eignaumsýslufélög þeirra og meðferð á fyrirtækjum, fasteignum og fleiru sem bankarnir eiga efni í enn aðra…

Eftir að hafa lesið dálítið blogg og umsagnir þeim tengdar í dag – er ég afar hugsi yfir dómhörku og jafnvel persónulegu skítkasti sem þar birtist.

Heilbrigð og málefnaleg gagnrýni er nauðsynleg bæði sem aðhald og til að benda á nýjar og betri leiðir.  Mér er mjög hugsað til alls unga fólksins sem ég hef unnið með síðasta aldarfjórðung sem oft hefur verið brotið og skort sjálfstraust vegna þess að því hefur verið bent mun meira á það sem þau geta ekki en það sem þau geta bæði í skólakerfinu og víðar.  Það hefur kostað mikla vinnu og orku að hjálpa þessum ungmennum að byggja upp sjálfstaustið að nýju og sjá að það býr yfir ýmsum kostum og styrkleikum sem það getur nýtt sér til góðs. Það er frábært að fá að vinna slíka uppbyggingavinnu og uppskera fyrir það heilbrigðari ungmenni og mikið þakklæti.

Ég held að í hinu nýja Íslandi eigum við að nota tækifærið og láta af ómálefnalegri gagnrýni og óþarfi pexi um hin ýmsu mál – við verðum aldrei öll sammála – enda væri það hrútleiðinlegt líf – en viðurkenning á því að við höfum mismunandi skoðanir og meiningar er nauðsynleg forsenda þess að við getum nýtt kosti lýðræðislegrar umræðu og vinnubragða.

Við höfum mismunandi lífssýn og þar með gefum við okkur mismunandi forsendur þegar við leggjum mat á málefni, sem raungreinamanneskja veit ég að útkoma jöfnu er háð því hver breytan er og þar með hvaða forsendur við gefum okkur – forsendur eru mismunandi en ekki endilega réttar eða rangar.

Svo erum við tilfinningaverur og leyfum tilfinningunum stundum að hlaupa með okkur og ég held að það sé í góðu lagi því það gerir okkur mennskari og jafnvel betri manneskjur.

Viðurkennum að við erum mismunandi og njótum fjölbreytninnar.

Dagurinn í dag er búinn að vera mikill tilfinningarússibani – þegar ég settist fyrir framan skjáinn rétt fyrir ellefu í morgun til að fylgjast með fréttatilkynningu forsetans um afdrif Icesavefrumvarpsins fannst mér ég vona hið besta og óttast hið versta og vera við öllu búin.

En ég var greinilega ekki viðbúin, því niðurstaða forsetans olli mér vonbrigðum, reiði og hryggð.

Ekki af því að ég treysti ekki Íslendingum til að taka afstöðu til mála á skynsamlegum nótum heldur vegna þess hversu flókið málið er og hversu mikilvægt það er í uppbyggingu íslensks samfélags. 

Ég fann að ég er algerlega að missa þolinmæðina gagnvart töfum og vandræðagangi – við höfum verk að vinna – verk sem allar forsendur eru til þess að fara í af fullum þunga ef undirstöður eins og trúverðugleiki þjóðarinnar er fyrir hendi.

Við verðum að standa við skuldbindingar okkar – það viðurkenna allir stjórnmálamenn allt í einu í dag – það að telja fólki trú um að með því að skrifa nafn sitt á netsíðu hverfi Icesaveskuldbindingin er ljótur leikur og afleiðingarnar byrja fljótt að sýna sig.

Forseti Íslands er bundinn af ákvörðunum þingsins – því Ísland er þingbundið lýðveldi – hann hefur samkvæmt stjórnarskrá rétt til að skjóta málum til þjóðarinnar – en mér finnst ábyrgðarlaust að gera slíkt þegar Ísland er á jafn viðkvæmu stigi í endurreisnarferli sínu og trúverðugleikaendurheimt hjá erlendum þjóðum, frestunaráráttan heldur áfram – og heldur áfram að skemma fyrir okkur…

Þættirnir í Icesavefarsanum eru einugis hlé það sem af er degi.

Verið er að bíða eftir tölvupóstsamskiptum milli íslenskra stjórnvalda og lítillar breskrar lögfræðiskrifstofu þar sem lögfræðiskrifstofan er fyrst og fremst að reyna að ná sér í verkefni hjá íslenska ríkinu – vitað er að þessi samskipti tengjast icesavemálinu afar lítið og þar kemur sennilega ekkert nýtt fram um málið.

En við bíðum og bíðum – eftir engu – því stjórnarandstaðan þorir ekki að taka ákvörðun.

Við vorum kosin á þing á erfiðum tímum til að taka erfiðar ákvarðanir, ryðja björgum af endurreisnarveginum, vinnuvélarnar til að ryðja icesave af veginum standa og bíða – en það eru verkamenn sem eru hræddir við að það muni verða of greiðfært ef Icesave er rutt úr vegi og heiðurinn verði ekki þeirra heldur hinna sem vilja nýta vélarnar.

Málið snýst þó ekki um heiður heldur um uppbyggingu og trúverðugleika Íslands.

Farsanum þarf að ljúka svo lífið geti tekið við.

Enn einn aðfangadagurinn er runninn upp með sínum hátíðarbrag og yndislegum jólasnjó á Fljótsdalshéraði.

Það er óneitanlega gott að njóta helgi jólanna eftir átök síðustu þingdaganna.

Kliðurinn í afkomendunum sem eru að stússast í mat í bland við þrifaböð og snyrtingar er ósköp notalegur, fjögurra ára dótturdóttirin er óneitanlega spennt og gjóir augunum að pökkunum undir trénu með reglulegu millibili en lætur það duga þetta árið.

Rjúpnailmurinn er hin eiginlega jólalykt á þessum bæ, en hamborgarahryggur er hafður með fyrir þá sem það vilja frekar.

Ég óska lesendum mínum og fjölskyldum þeirra friðsællar og gleðiríkrar jólahátíðar.

Nú sit ég á skrifstofunni minni og hlusta á þingmenn ræða um fjárlög fyrir árið 2009.  Fjárlögin þetta árið eru engin skemmtilesning, niðurskurður og skattahækkanir eru ekki beinlínis það sem nýjan þingmann langar mest til að sjá í fjárlagafrumvarpinu.

En á þeim tímum sem nú eru þýðir ekki að væla yfir erfiðum verkefnum, það þarf að standa fast í fæturna og láta stofnanir hins opinbera standa við áætlanir sínar og veita þeim það aðhald sem nauðsynlegt er á niðurskurðartímum.

Það sem þó er afar jákvætt er að verið er að gera grundvallarbreytingar á skattkerfinu þannig að þeim sem minnstar tekjur hafa er hlíft í skattlagningu og þannig er skattkerfið nýtt sem það jöfnunartæki sem það á að vera. 

Framundan eru umræður um skattamál og ýmis atriði almannatryggingakerfisins svo fátt er það sem ekki er undir í umræðunni á þingi fram að jólum.

Allir þingmenn koma að fjárlagagerðinni í gegnum nefndarstörf sín og margir nýir þingmenn eru hugsi yfir því hvernig fjárlögin eru unnin. Mér finnst t.d. vanta stefnumörkun og framtíðarsýn í vinnulagið -við hljótum að vilja setja mesta fjármuni í þau verkefni sem við teljum mikilvægust fyrir framtíð Íslands og Íslendinga, ekki má falla í þá gryfju að afrita málin frá því í fyrra og líma þau inn að nýju.

Efnahagslegar forsendur frumvarpsins eru afar vandaðar og vel unnar – það sem þarf að gera er að taka upp faglegri og markvissari vinnubrögð við að raða inn í forsendurnar.

Ég tel að það séu margir þingmenn sammála mér og nú er bara að vinna saman að því að bæta vinnubrögðin.

Mér hefur alltaf fundist aðventan yndislegur tími, annir á heimili við jólatóna og kertaljós, uppskerutími í vinnunni þar sem í ljós kemur hvernig til hefur tekist við ætlunarverkið, að búa til aðstæður fyrir ungt fólk að læra það sem læra þarf, sameinuð fjölskylda sem heldur fast í hefðir og siði – góður tími í skammdeginu.

Nýr vinnustaður og önnur búseta breytir ýmsu – vinnutíminn annar og óskipulagðari og jólaundirbúningur á tveimur heimilum þar sem annað verður heimili aðventunnar en hitt heimili jólanna – breyting – sem fær mann til að hugsa upp á nýtt.

Mörgu þarf að ljúka á vinnustaðnum fyrir jól og vonandi næst það í góðri samvinnu allra aðila án óeðlilegra málalenginga, ákvörðun á grundvelli góðrar og hæfilega langrar umræðu þarf að liggja fyrir í öllum málum.

Í morgunsárið ætla ég að aka hinni margreyndu fjölskyldubifreið austur á land og verður hún þar með fyrst úr fjölskyldunni til að komast heim í jólafrí, færðin og veðrið er yndislegt og ég án funda í borginni í dag og á morgun. Svo ég nota tækifærið, kem bílnum austur og funda um spennandi mál heima fyrir þá daga – síðdegis í dag eru það málefni fatlaðra og á morgun málefni vísindasafélagsins.  Hinn bráðskemmtilegi jólamarkaður í húsakynnum Barra verður svo heimsóttur á laugardaginn áður en flogið er suður á  vit verkefna sem bíða á því landshorni.

Lýðræðið er hornsteinn samfélagsins – lýðræðisleg vinnubrögð eru þau vinnubrögð sem við höfum talið þau ákjósanlegustu.

Ef málþófið sem fram fer í sölum Alþingis núna er lýðræðislegt hafa vaknað efasemdir um gildi lýðræðisins í mínum kolli.

Mér finnst að við eigum að tala – skiptast á skoðunum – skýra mál okkar – en kunna að ljúka málum þegar upplýsingar eru fram komnar.

Vinnustaðurinn minn, sem ég var svo stolt að verða hluti af, er niðurlægður með þeirri tegund umræðu sem nú fer fram og lýðræðið skrumskælt illilega.

Skyldi einhverjum sem á þingi starfar líða vel í dag????