Helga Vala

…. eru þær að það koma enn út bækur.

Einn er sá vandi sem ráðamenn verða að taka á. Sá vandi varðar ábyrgðarmenn.

Ég get fullyrt að öll þau minni fyrirtæki og félög sem nú eru að rúlla voru með lán hjá bönkum og fjármálafyrirtækjum, því þau væru jú varla að rúlla yfir ef það væru ekki skuldir. Þessi fyrirtæki eru allt frá eins manns fyrirtækjum upp í nokkura tuga starfsmanna fyrirtæki.

Ég get líka næstum fullyrt að þessi litlu fyrirtæki, einyrkjar og smáfélög fengu ekki lán án ábyrgðar eins og fyrirfannst í milljónahundruðum eða milljarðalánum til stóru fyrirtækjanna. Þessi litlu fyrirtæki urðu að vera með veð, eða sjálfskuldarábyrgð þegar lánið var tekið, eða a.m.k. óskuðu bankarnir eftir slíku – þegar allt var komið í óefni því ella yrði lánið gjaldfellt á stundinni með tilheyrandi gjaldþroti félagsins/fyrirtækisins.

Því varð það svo að einstaklingar – fyrirsvarsmenn félaganna, forstjórar, framkvæmdastjórar þessara félaga skrifuðu upp á sjálfskuldarábyrgð og/eða settu heimili sín að veði.

Svo hrundi allt og þessi félög lentu illa í því rétt eins og önnur félög og heimili. Þegar þessi félög rúlla taka þau því miður með sér fjöldan allan af fjölskyldum. Bankarnir gefa ekkert eftir í þeim efnum. Þar eru ekki milljarðarnir undir.

Ábyrgðarmannalögin sem sett voru í kjölfar hrunsins til að tryggja að fasteignir ábyrgðarmanna yrðu ekki boðnar upp ná ekki yfir þessa einstaklinga. Í lögunum stendur: „Með ábyrgðarmanni er átt við einstakling sem gengst persónulega í ábyrgð eða veðsetur tilgreinda eign sína til tryggingar efndum lántaka enda sé ábyrgðin ekki í þágu atvinnurekstrar ábyrgðarmanns eða í þágu fjárhagslegs ávinnings hans.“

Þarna er stór hópur einstaklinga sem ýmist stundar sjálfstæðan atvinnurekstur, litlir verktakar og já hvað sem er sem varð að gangast í sjálfskuldarábyrgð – setja íbúðir og hús að veði, svo hægt væri að tryggja áframhaldandi starfsemi í aðdraganda eða í kjölfar hruns. Fasteignir þessara einstaklinga eru með öllu óvarðar – heimili þeirra sem settir voru upp við vegg af fjármálastofnununum þegar þær sáu í hvað stefndi. Þessir einstaklingar voru einfaldlega kallaðir inn í hópum, hafi þeir ekki þá þegar verið búnir að setja húsin sín og nöfn að veði fyrir lánunum, til að skrifa undir ábyrgðaryfirlýsingu.

Stjórnvöld verða að gera eitthvað í þessum hlutum. Þetta eru einstaklingar sem fjármálastofnanirnar gefa engan séns.

Rak augun í það að mentorinn minn, Andri Árnason hrl. hefur krafist frávísunar í máli gegn Geir H. Haarde vegna þess að kjósa hefði átt saksóknara um leið og ákveðið var að sækja Geir.

Er svo heppin að vera að lesa gren eftir téðan verjanda, sem b.t.w. er yfirburðar kennari og lögmaður. Greinin ber heitið „ráðherraábyrgð“ og var birt í tímariti lögfræðinga 3. hefti árið 2009.

Ástæða þess að ég er að skrifa þetta er setning sem ég hnaut um sem er svohljóðandi:

Þegar Alþingi hefur tekið ákvörðun um málshöfðun á hendur ráðherra kýs það mann til að sækja málið af sinni hendi, og annan til vara, ef hinn kynni að forfallast, samkvæmt 13. gr. ldl.

Ekkert stendur í grein Andra um það að slíkt verði að gera á sama tíma og málshöfðun er ákveðin. Þvert á móti segir hann í greininni sinni að slíkt beri að gera þegar Alþingi hefur tekið ákvörðun um málshöfðun, sem bendir til að skoðun höfundar sé að ákvörðun um saksóknara beri að gera eftir ákvörðun um málshöfðun.

Fannst rétt að koma þessu að.

Fulltrúar í fjárlaganefnd eru eftirtaldir:

Ásbjörn Óttarsson, sjálfstæðisflokki – þingmaður norðvestur kjördæmis

Ásmundur Einar Daðason – VG þingmaður norðvestur kjördæmis

Björgvin G. Sigurðsson – Samfylkingu þingmaður suðurkjördæmis

Oddný G. Harðardóttir – Samfylkingu, þingmaður suðurkjördæmis

Björn Valur Gíslason – VG þingmaður norðausturkjördæmis

Höskuldur Þórhallsson – Framsókn þingmaður norðausturkjördæmis

Kristján Þór Júlíusson – Sjálfstæðisflokki, þingmaður norðausturkjördæmis

Sigmundur Ernir Rúnarsson – Samfylkingu, þingmaður norðausturkjördæmis

Þuríður Backmann – VG, þingmaður norðausturkjördæmis

Þór Saari, Hreyfingu, þingmaður suðvesturkjördæmis.

og eini þingmaður Reykjavíkurkjördæmanna tveggja í nefndinni – fulltrúi 120 þúsund íbúa borgarinnar:

Ólöf Nordal, Sjálfstæðisflokki, þingmaður rvk suður

Finnst ykkur kæru kjósendur, kæru þingmenn sem kjósið inn í þessar nefndir og kæru nefndarmenn þetta vera eðlileg skipting á þessar nefnd sem hefur með fjárveitingar að gera úr ríkiskassanum?

Teljið þið eðlilegt að höfuðborgarsvæðið – með rúmlega 200 þúsund íbúa eigi tvo fulltrúa í nefndinni á meðan að norðaustur kjördæmi á fimm fulltrúa í nefndinni svo dæmi sé tekið?

Hvernig stendur á því að þingheimur kýs með þessum hætti inn í þessa mikilvægu nefnd? Er ekkert gætt að því að jafnvægi sé milli kjördæma?

Eigum við að ræða kynjaskiptinguna í nefndinni? Er eðlilegt að af 11 fulltrúum í nefndinni séu eingöngu 3 konur? Hvað er í gangi við kosningu nefndarfólks á þingi? Er engin heildræn hugsun í gangi?

Mikið hefur verið rætt að undanförnu um aðstæður hinnar brasilísku söngkonu Jussanam de Silva, sem nú hefur verið gert að yfirgefa landið í kjölfar skilnaðar við sinn íslenska maka.

Nú er ég þeirrar gæfu aðnjótandi að starfa í þessum málaflokki á hverjum degi á Lögmannsstofu hér í borg. Ég fæst við sambærileg mál og þetta dag hvern og verð að segja að þessi frétt kemur mér ekkert á óvart. Þetta er staðreyndin með fjölda fólks hér á landi sem því miður er hent út úr landi við skilnað. Aðrir sitja fastir í ónýtum hjónaböndum vilji þeir ekki rífa börn sín úr leikskólum/skólum og sínu daglega umhverfi.

Mig langar að benda á að í lögum er ákvæði sem tryggir þá einstaklinga sem hafa búið við heimilisofbeldi. Þeir sem skilja í kjölfar ofbeldis á hendur sér eða börnum sínum eiga möguleika á að fá áframhaldandi dvalarleyfi hér á landi þrátt fyrir skilnað við maka.

EN

Til þess að ákvæðið nái yfir þann sem lendir í slíkum aðstæðum þarf að færa fram sönnur. Það þarf að sanna það að ofbeldi hafi átt sér stað og hef ég dæmi þess að útlendingi hafi ekki verið trúað þrátt fyrir vitnisburð ýmissa aðila um að heimilisofbeldi hafi átt sér stað og viðkomandi hafi á endanum flúið í Kvennaathvarfið. Stjórnvöld trúðu ekki sögunni um heimilisofbeldið vegna þess að útlendingurinn kærði ekki maka sinn eða fékk lögformlegt áverkavottorð frá menntuðum lækni. Í því tilviki sem ég þekki til hefur ekki talist næg sönnun að félagsráðgjafi hafi hitt útlendinginn margsinnis, að Kvennaathvarfið hafi kastað skjólshúsi yfir útlendinginn og að útlendingurinn hafi þurft að kalla til lögreglunnar þegar lætin voru sem mest.

Annað dæmi sem ég þekki varðar andlegt ofbeldi frá maka og líkamlegt ofbeldi frá konu sem einnig bjó á heimilinu. Slíkt þótti ekki vera dæmi um ofbeldi í sambandinu því að ofbeldið af hálfu maka var ekki beint líkamlegt og að sá sem líkamlega ofbeldinu beitti var sambýlingur en ekki maki! Þolandinn, í þessu tilviki eldri kona, hefði þarna átt að láta sér gott heita að búa inni á heimili með ofbeldisfullri konu og  manni sem lét sér það engu varða til þess eins að vera ekki rekin úr landi með son sinn sem hér hefur fest rætur, eignast fjölda vina og stundar hér nám með sóma.

Ég get haldið áfram löngum stundum… en kýs að þagna nú og halda áfram störfum mínum. Vildi bara koma þessu áleiðis fréttaflutningi til stuðnings.

Þessi grein birtist í umræðureit Fréttablaðsins í morgun. Birti hana líka hér á mínum fjölmiðli:

Þingmannanefnd Alþingis kolféll á prófinu. Nefndin er þríklofin. Klofningurinn fer algjörlega í einu og öllu eftir flokkspólitískum línum. Vinstri græn, Framsókn og Hreyfing vilja draga fjóra fyrrum ráðherra fyrir Landsdóminn. Báðir þingmenn Samfylkingar vilja undanskilja fyrrum bankamálaráðherrann, Björgvin G. Sigurðsson og þriðji klofningurinn, sem inniheldur báða fulltrúa Sjálfstæðisflokksins í nefndinni, komst sameiginlega að þeirri niðurstöðu að engan fyrrum ráðherra skuli sækja til saka.

Það er einstaklega ótrúverðugt hvernig nefndarliðar skiptast í lið eftir því hvort þeirra flokkur sat í ríkisstjórn við fall bankanna. Nefndin talar einum rómi þegar kemur að gagnrýni á stjórnsýsluna og eftirlitsstofnanir. Þegar nefndin þarf hins vegar að taka á þeim málum sem snerta flokkana sjálfa splundrast samstaðan og flokkspólitíkin ræður öllu. Hefði skoðun framsóknarþingmanna í nefndinni verið önnur ef hægt væri að ákæra þá ráðherra Framsóknarflokksins sem báru ábyrgð á einkavæðingu bankanna? Hefði skoðun sjálfstæðisþingkvenna verið önnur ef um væri að ræða ákærur á ráðherra núverandi ríkisstjórnar? Fram hefur komið að ekki náðist samstaða í nefndinni um hvort rannsaka þyrfti einkavæðingu bankanna sérstaklega og þar voru það einmitt þingmenn þessara tveggja einkavæðingarflokka sem voru því andsnúnir. Með þessum flokkspólitíska klofningi þingmannanefndarinnar kemur manni fyrir sjónir Alþingi sem hefur ekkert breyst. Hagsmunir flokkanna og sérhagsmunir ráða þar enn ríkjum rétt eins og var fyrir hrun.

Þingmannanefnd Alþingis tók undir þann áfellisdóm yfir stjórnsýslunni og eftirlitsstofnunum sem lesa má í rannsóknarskýrslu Alþingis. Var nefndin sammála um að ýmislegt hefði farið úrskeiðis í aðdraganda bankahrunsins. En Alþingi er ein þessara eftirlitsstofnana sem hafa brugðist stórkostlega og bregst enn. Þingmenn virðast ekki hafa ráðið við þetta verkefni. Með flokksgleraugun á nefinu verður niðurstaðan eins og hún hefur nú birst okkur og traust almennings á störfum Alþingis minnkar í samræmi við getuleysi þingmannanna.

Það æpir á mann að sú aðferð, að þingmenn taki ákvarðanir um ákærur á hendur ráðherrum, er kolröng. Margir gagnrýndu þetta fyrirfram en svona eru lögin. Þeim þarf augljóslega að breyta, en gert er gert, niðurstaða nefndarinnar liggur fyrir. Nú þarf Alþingi að ákveða framhaldið. Hvort það verða þingmenn flokkanna eða þingmenn þjóðarinnar sem greiða atkvæði um þingsályktunartillögurnar á eftir að koma í ljós.

Svona er nýja Ísland – eplatré … á Ásvallagötunni… komdu fagnandi hlýja Ísland…

Fyrr má nú vera fjárskorturinn. Þetta er alls ekki í lagi:

Þetta eru hinar nýju byggingar sem ætlað er að nota sem íverustað barna í heilsdagsskólanum við Vesturbæjarskóla í vetur! Kofarnir tveir dekka nú helming leikvallar 330 barna sem stunda nám við Vesturbæjarskóla.

ég geri mér grein fyrir að við erum blönk… en fyrr má nú rota en dauðrota. Er ekki möguleiki á að leysa þetta á annan hátt? Hefur húsnæðið í gamla byko við Hringbraut t.d. verið kannað? Er ekki hægt að koma fleiri börnum út í Frostaskjólið svo dæmi sé tekið? Þetta er amk algjörlega glórulaust og verður að fara. Hvað myndi t.d. Herdís Staargard segja ef hún sæi þessa hörmung? Þetta lítur amk ekki út fyrir að vera hættulaust fyrirbæri.

Að gefnu tilefni er vert að benda aftur á þetta lagaákvæði í barnaverndarlögum:

17. gr. Tilkynningarskylda þeirra sem afskipti hafa af börnum.
Hverjum þeim sem stöðu sinnar og starfa vegna hefur afskipti af málefnum barna og verður í starfi sínu var við að barn búi við óviðunandi uppeldisskilyrði, verði fyrir áreitni eða ofbeldi eða að barn stofni heilsu sinni og þroska í alvarlega hættu er skylt að gera barnaverndarnefnd viðvart.
Sérstaklega er leikskólastjórum, leikskólakennurum, dagmæðrum, skólastjórum, kennurum, prestum, læknum, tannlæknum, ljósmæðrum, hjúkrunarfræðingum, sálfræðingum, félagsráðgjöfum, þroskaþjálfum og þeim sem hafa með höndum félagslega þjónustu eða ráðgjöf skylt að fylgjast með hegðun, uppeldi og aðbúnaði barna eftir því sem við verður komið og gera barnaverndarnefnd viðvart ef ætla má að aðstæður barns séu með þeim hætti sem lýst er í 1. mgr.
Tilkynningarskylda samkvæmt þessari grein gengur framar ákvæðum laga eða siðareglna um þagnarskyldu viðkomandi starfsstétta.

… svo mörg voru þau orð…

Verð að segja að mér finnast þessi orð útvarpsstjóra „RÚV er lítt aflögufært til dagskrárgerðar eins og staðan er sökum niðurskurðar“ athyglisverð.

Velti fyrir mér hvað í ósköpunum hann eigi við með að Ríkisútvarpið ohf. sé lítt aflögufært til dagskrárgerðar???

Hvert er hlutverk þessa fyrirtækis? Jú það er eingöngu dagskrárgerð er það ekki, í hljóðvarpi og sjónvarpi. Og ef yfirbyggingin er svona rosaleg að það er bara ekkert eftir til að búa til efni til að miðla áfram… þá held ég að það þýði lítið að halda sjoppunni opinni.