Veit af svo mörgum sem hafa sagt upp Mogganum að undanförnu, fyrir utan þá sem ekki voru áskrifendur. Mér finnst ég hafa himin höndum tekið með þessari grein Sigurbjörns Þorkelssonar í Mogganum í dag. Það er bara algjört möst að láta hana ganga. Takk fyrir mig Sigurbjörn.
Miðvikudaginn 20. febrúar, 2008 – Aðsent efni
Er fyrirgefningin raunhæfur valkostur?
Fyrirgefningin kostar ákveðnar hugarfarslegar fórnir, segir Sigurbjörn Þorkelsson

Sigurbjörn Þorkelsson
Fyrirgefningin kostar ákveðnar hugarfarslegar fórnir, segir Sigurbjörn Þorkelsson: „Það að fyrirgefa er ekki það sama og að sætta sig við eða samþykkja einhverja löngu liðna meiðandi atburði. Síður en svo.“
HVERNIG er hægt að fyrirgefa þeim sem misnota börn, þeim sem beita einhverskonar ofbeldi, nauðga eða taka líf annarrar manneskju? Mannlega séð er það ekki auðvelt, jafnvel illmögulegt og ekki ætla ég að segja til um það hverjum eigi að fyrirgefa og þá hvenær eða hvernig? Ef það er þá hægt?
Þegar um refsiverða glæpi er að ræða hlýtur að vera eðlilegt að kæra. Taka þá leikreglur samfélagsins við og dæma viðkomandi geranda til hegningar eftir vonandi sanngjörnum lögum landsins. Hegningin hlýtur þá að taka mið af því að forða samfélaginu frá glæpamanninum um tíma. Hegningin hlýtur þó ekki síður að miðast að því að koma viðkomandi ódæðismanni til hjálpar eða betrunar svo hann sjái að sér, bæti ráð sitt og geri síður glæpsamleg glappaskot eða mistök framvegis.
Allt hlýtur þetta að vera bæði mann- og þjóðfélagslega bætandi og auk þess ákveðin viðurkenning kerfisins gagnvart þolanda að refsivert athæfi hafi verið framið og því réttlætinu fullnægt að einhverju marki með dómsuppkvaðningu og þar til gerðri refsingu eða öllu heldur einhvers konar betrun eða við skulum alla vega vona að svo sé. Brotaþola og samfélaginu öllu hlýtur því að líða betur? Þótt vissulega hljóti úrvinnsla erfiðra tilfinninga, sársauki og sorg þolanda, fjölskyldu hans og vina að standa eftir.
Svo er sumt ofbeldi og misrétti sem aldrei verður hægt að sanna og hvað þá kæra þótt miskunnarlaust og mannskemmandi hafi verið.
Meiðandi mannleg samskipti
Í daglegum samskiptum manna verðum við fyrir alls kyns árekstrum. Á okkur er hallað, okkur er hafnað, við erum beitt órétti, við erum svikin, lögð í einelti eða beitt einhvers konar ofbeldi.Þá vaknar sú áleitna og erfiða spurning hvort hægt sé að fyrirgefa þeim sem gerir eitthvað á okkar hlut? Hverjum á að fyrirgefa og þá hvenær og hvernig?
Hvað sem öllu ranglæti, ofbeldi og glæpum líður, þá heldur lífið alltaf einhvern veginn áfram. Og þá er spurningin: Er hægt að lifa með orðinni framkomu eða verknaði og þá hvernig? Sumt verður aldrei tekið aftur og aldrei bætt, jafnvel þrátt fyrir iðrun og góðan vilja.
Öll viljum við sjálfsagt komast sem skást út úr áföllum. Sjá til sólar á ný, þótt orðin reynsla marki óneytanlega djúpt sár og skilji oft eftir illgræðanlegt ör sem við neyðumst til að bera og lifa með þótt við hefðum svo sannarlega óskað þess heitast af öllu að hafa sloppið við að eignast þessa algjörlega óumbeðna reynslu.
Ef við hins vegar viljum vinna að því að ná áttum eftir hvers konar áfall er þá rétta leiðin að nærast á og vilja viðhalda beiskju og biturð, hatri og hefnd? Eða er það raunhæfur valkostur að vilja leitast við að fyrirgefa, ef það er þá á mannlegu valdi?
Fyrirgefning er ekki sama og samþykki
Fyrirgefningin kostar ákveðnar hugarfarslegar fórnir. Við þurfum að ganga í okkur og jafnvel að brjóta odd af oflæti okkar. Það getur verið sárt. Fyrirgefningin er spurning um lífsafstöðu, hún er liður í úrvinnslu tilfinninga. Þegar upp er staðið gefur hún mikið. Það er eins og þungu fargi sé af hjarta okkar létt. Lífsgangan verður bærilegri og við sáttari við náungann, umhverfið og ekki síst okkur sjálf.Það að fyrirgefa er ekki það sama og að sætta sig við eða samþykkja einhverja liðna meiðandi atburði. Síður en svo. En það er að sætta sig við að atburðurinn er fortíð sem við fáum ekki breytt.
Við hljótum að þrá réttlæti og við sættum okkur ekki við liðna meiðandi atburði sem rændu okkur einhverju mikilvægu og dýrmætu, ollu mikilli vanlíðan og jafnvel óbætanlegu tjóni.
Við skulum aldrei samþykkja slíkt framferði í hvaða mynd eða á hvaða stigi sem það kann að birtast. Stöndum saman um að koma í veg fyrir misnotkun, ofbeldi og hvers konar glæpi. Finnum leiðir til að koma fórnarlömbunum til varanlegrar hjálpar svo þau þurfi ekki að burðast ein með hina erfiðu líðan.
Að festast í reiði, beiskju og biturð, hatri og hefnd þegar til lengri tíma er litið er mannskemmandi, við stöðnum og festumst í sárri fortíðinni. Beiskja og biturð, hatur og hefnd leiðir okkur endanlega inn í myrkur og ógöngur.
Sú lífsafstaða að vilja að sér sé fyrirgefið og jafnvel óverðskuldað og það að reyna í veikum mannlegum mætti að fyrirgefa náunganum bætir líðan okkar á leið til framtíðar. Hatrið ýfir upp sár sem alltaf verða flakandi og aldrei gróa. En fyrirgefningin er eins og græðandi smyrsl. Þótt vissulega sitji alltaf eftir ör sárra minninga.
Dagurinn í gær eða dagurinn í dag. Okkar er valið. Við getum ekki lifað báðum. Annaðhvort festumst við í fortíðinni eða lifum deginum í dag og horfum fram á veginn með reynslu fortíðar sem bakgrunn en ekki sem stjórnanda.
Kannski er það svo eftir allt saman ekki á mannlegu valdi að fyrirgefa? Hvað er þá til ráða? Guð, Jesús Kristur. Hann megnar allt. Felum okkur því honum sem mýkir hjörtun. Honum sem kann, vill og getur fyrirgefið og vill fá að reisa okkur upp á ný til vonarríkrar og bjartrar framtíðar.
Höfundur er rithöfundur og framkvæmdastjóri Laugarneskirkju.//
callInitCallbacks();
Nýlegar athugasemdir