Helga Vala

Að undanförnu hafa fjöldauppsagnir gengið yfir íslenska fjölmiðlastétt, eins og margar aðrar stéttir hér í landi. Ástandið er slæmt og spurning hvaða fjölmiðlar munu lifa þetta af.

Það sem ég hef áhyggjur af, fyrir utan hið almenna atvinnuleysi allra stétta, er gæði íslenskrar fjölmiðlunar, gæði íslenskrar fréttamennsku. Nú, þegar í ljós er komið að stjórnendur fjölmiðla virðast frekar kjósa að segja reyndara fólki sínu upp velti ég fyrir mér hvers konar fréttir við komum til með að fá.

Fjölmiðlar eru kallaðir fjórða valdið. Þeirra hlutverk er að veita stjórnvöldum aðhald en ekki síður að fræða almenning í landinu. Það skiptir gríðarlega miklu máli hvernig fréttir við fáum að heyra og lesa. Það skiptir máli til að við getum tekið afstöðu í málum er okkur varða. Það skiptir líka máli svo við getum einfaldlega metið störf þeirra ráðamanna sem landinu stjórna, þeirra stjórnenda sem stjórna stórum fyrirtækjum, þeirra rannsakenda sem rannsaka brot,  svo dæmi séu tekin.

Það að segja upp eldra og reyndara fólki, holar fréttastofur að innan. Unga „graða“ fréttafólkið getur alveg flutt helling af fréttum. Ég hef alveg verið í þessum hópi, þar sem framleiðnin er mikil og spennan sömuleiðis. En aldrei komst maður með tærnar þar sem þeir reyndu höfðu hælana. Það er allt öðru vísi fyrir manneskju sem er rétt skriðin út úr skóla, eða hefur jafnvel aldrei verið í öðru en skóla lífsins, að taka viðtal við valdamikinn einstakling sem hefur látið til sín taka í íslensku þjóðlífi undanfarin ár eða áratugi.Þegar kemur að því að spyrja viðkomandi, hefur hinn ungi fjölmiðlungur ekki kunnáttu til að veita viðkomandi aðhald, með því að vita hvar hann var áður. Hvað hann gerði og hvernig. Hverju hann svaraði þá osfv.

Það skiptir máli að inni á fréttastofunum starfi einstaklingar, í bland við þá ungu, sem muna lengur aftur í tímann en fimm til tíu ár. Það skiptir ekki síst máli nú á þessum tímum þegar við erum að fara í þessa allsherjar uppstokkun á kerfinu öllu. Það skiptir svo miklu máli að starfsfólk fréttastofanna þekki örlítið bakgrunn viðmælenda og þátttakenda í atburðunum öllum. Það dýpkar fréttirnar og setur oft í allt annað samhengi. Og þá… dugar ekki fyrir unga fréttafólkið að bregða fyrir sig google… því… það veit ekki að hverju skal spyrja.

Nú vona ég að unga fjölmiðla/fréttafólkið hendist ekki í baklás. Þetta er ekki gert til að kasta rýrð á þeirra getu, því snerpan og hvatvísin í ungu fólki getur  einnig verið mikill kostur. En með fullri virðingu – án reyndara fjölmiðlafólks, fólks sem nýtur trausts vegna starfa sinna, missir fréttastofan traustið, trúverðugleikann og þennan stólpa sem við þurfum svo mikið á að halda þessa dagana – þetta mikilvæga hlutverk sitt að fræða okkur – veita aðhald – og setja hlutina í samhengi við söguna.

Leyfi mér að vísa hér í leikdóm á Miðjunni um leiksýninguna Faust í Borgarleikhúsinu.

Reykjavíkurborg ákvað af rausnarskap sínum, líklega eftir heldur háðuglegan samanburð sl. vikna, að greiða barnafjölskyldum, sem nutu fullrar fjárhagsaðstoðar árið 2009, heilar 6000 kr. í jólabónus með hverju barni.

Þessi „stórfrétt“ rataði í fréttir ríkissjónvarpsins og aðra miðla í gær. Fréttin snýst um að Reykjavíkurborg ætlar að punga út heilum 2,4 millljónum króna samtals til þessara fjölskyldna!

Til að setja þessa upphæð í samhengi að þá er þetta sambærilegt því að Eyja- og Miklaholtshreppur þyrfti að punga úr sveitarsjóði heilar 2.643 kr, Dalabyggð 14.300 kr. og Akranes 132.765 kr. í heildina. Við erum að tala um heilar 20 kr. á hvern skattborgara. Ekkert þessara sveitarfélaga fengi svo mikið sem dálksentímeter í Fréttablaðinu eða eina sekúndu  í ríkisútvarpinu fyrir slíka frétt.

Vissulega er fjárhagsaðstoð fyrirferðarmeiri í rekstri Reykjavíkurborgar en annarra sveitarfélaga. Það er hins vegar eðlilegt í landi sem er byggt upp eins og Ísland. Það er í rauninni aðeins ein borg og það er þannig út um allan heim að borgir soga til sín mannfjöldann – og félagslegir erfiðleikar verða þar fyrirferðameiri. Reykjavík greiðir hins vegar skammarlega lága upphæð í fjárhagsaðstoð og allt góðærið fylgdu hækkanir hvorki launavísitölu eða neysluvísitölu.

Árið 1995 fékk einstaklingur í Reykjavík 53.595 kr. á mánuði í fjárhagsaðstoð. Í dag er þessi upphæð 115.567 kr. Hefðu hækkanir fylgt neysluvísitölu væri fjárhagsaðstoðin í dag 165.076 kr. Hefðu þær fylgt launavísitölu væri fjárhagsaðstoðin í 196.054 kr.

Svona er þessu farið í velferðarborginni Reykjavík – höfuðborg Íslands. Það reyndi í rauninni lítið á velferðarkerfið á góðæristímunum en núna þegar á reynir kemur í ljós hvernig samfélagið er skrúfað saman.

Formaður velferðarráðs og meirihlutinn sem stjórnar Reykjavík gera sér litla eða enga grein fyrir raunverulegri stöðu mála í borginni. Þessi sérstaki jólabónus er til háðungar fyrir Reykvíkinga. Heildarfjárhæðin, sem formaðurinn tilkynnti af rausnarskap sínum jafngildir þrennum mánaðarlaunum hennar, svo dæmi sé tekið. Það bara hlýtur að vera hægt að gera betur!

Vert er að benda á þessar staðreyndir þegar ástandið á Alþingi er skoðað

Jón Gunnarsson 30.11.2009: “það er einlægur ásetningur okkar virðulegi forseti í meirihlutanum (svo!) að halda þessu máli gangandi svo lengi sem að þarf. Við ætlum einfaldlega ekki að hleypa því í gegn. Þarna eru vopn minnihlutans samkvæmt lögum … þarna er okkar vörn og okkar vopn, hún liggur í þessu.”

Guðlaugur Þór Þórðarsson 21.8.2009: “Varðandi það sem hv. þingmaður nefndi að það væri verið að setja pressu á okkur stjórnarandstæðinga að við munum tefja málið þá lýsi ég því hér yfir að ég er tilbúinn að tefja málið og menn geta kallað mig hvað sem er. Ég ætla ekki að fara héðan án þess að vera búinn að gera allt það sem ég get til þess að ganga þannig frá málinu að það sé eins skothelt og það getur orðið. Ef það þýðir að ég þurfi að halda gríðarlega margar ræður hér þá mun ég halda gríðarlega margar ræður hér. Ég mun gera allt til að sjá til þess að þetta verði unnið eins vel og mögulegt er og ég hvet alla þingmenn til þess að nálgast þetta verkefni með sama hætti.”

En fyrir þremur árum sagði þessi sami Guðlaugur:  Guðlaugur Þór Þórðarsson 10.3.2006: ”Virðulegi forseti. Það sem við horfum á og erum búin að horfa á undanfarna daga er að blygðunarlaust hefur stjórnarandstaðan beitt skipulegu málþófi til að hindra að meirihlutavilji Alþingis nái fram að ganga. Það er ekkert nýtt að stjórnarandstaðan sé ósammála stjórnarmeirihlutanum og ég vek athygli á því að stjórnarandstaðan hefur fullan rétt á því að hafa rangt fyrir sér og ég er alveg til í að leggja mikið á mig til að verja þann rétt. En það er algerlega fráleitt og samræmist engum lýðræðishugmyndum að menn geri hvað þeir geti við að beita hreinlega ofbeldi til að koma í veg fyrir að mál sem þeir eru ósammála og eru í minni hluta með komist í gegn. Það er nákvæmlega það sem hér hefur verið á ferðinni. Þetta snýst ekkert um efni máls. Allt hefur komið fram í umræðunni sem þarf að koma fram en áfram er haldið og menn hafa ekki farið dult með það að þeir ætla að stoppa þetta með því að vera með skipulagt málþóf.“

Guðlaugur Þór Þórðarsson 21.4.2006: ”Af hverju eru menn alltaf að fara upp undir liðnum um fundarstjórn forseta og ræða eitthvað allt annað? Það er pólitískur ágreiningur um eitt mál. Hann er mikill innan þingsins. Það er ekkert nýtt. Hér koma menn upp í fullri alvöru og fara fram á að ríkisstjórnin og stjórnarmeirihlutinn hætti við ákveðið mál vegna þess að stjórnarandstaðan er í málþófi. (Gripið fram í: Málþófi?) Ástæðan fyrir því að við erum hér dag eftir dag að ræða fundarstjórn forseta, þótt það liggi fyrir að ekkert er athugavert við fundarstjórn forseta, er sú að stjórnarandstaðan er á móti viðkomandi máli. Það er ástæðan fyrir því að sumir þingmenn halda ræður klukkutímum saman. Ég vek athygli á því að þetta eru fínir ræðumenn. Þeir geta klárað mál sitt á mun skemmri tíma og þurfa ekki nein námskeið til þess. Jafnvel eru hv. þingmenn mjög góðir ræðumenn, sem halda ræðu í sex tíma vegna þess að þeir ætla með málþófi að reyna að koma málum frá sem meiri hluti er fyrir í þinginu.  Ég bið þingheim að hugsa þetta alla leið. Er það virkilega svo að mönnum þyki lýðræðislegt og réttlátt að svona vinnubrögð séu viðhöfð? Vilja menn, virðulegur forseti, að þingið okkar sé með þannig að þegar stjórnarandstaðan fer í málþóf geti hún stoppað mál sem meiri hluti er fyrir? Virðulegur forseti. Ég segi nei. Það liggur fyrir að ef menn halda langar ræður og eru með málþóf þá þurfum við að halda langa fundi. Ef menn vilja hafa þann háttinn á er ekkert annað sem réttkjörinn meiri hluti á þinginu getur gert, ekkert annað.”

Nú er verið að höggva og höggva. Velferðarkerfið lafir á horriminni og áfram þarf að höggva. Skuldirnar griðarlegar og ýmislegt í pípunum.

Dómsmálaráðherra boðaði löngu tímabæran niðurskurð hjá sýslumönnum. Því fagnaði ég, enda algjör óþarfi að hafa tuttugu og fjóra sýslumenn á einu Íslandi.

En hvað? Af hverju er ekki verið að vinna í þessu þjóðþrifaverki? Hvaða þúfnapólitíkus tókst að koma í veg fyrir þetta? Hvernig stendur á því að það má bara skera niður hjá fjölskyldum í landinu, en þegar kemur að svona sjáfsögðum hlutum, þá fer allt á hliðina?

Ég fer fram á að fjölmiðlar taki sig til og spyrji Rögnu Árnadóttur að þessu á hverjum degi þar til þessi framkvæmd verður komin í gegn. Þetta er ekkert flókið. Förum í þetta – þarna liggja fjármunir sem við þurfum svo sannarlega að nota í annað.

Getum við beðið um smá fagmennsku takk!

Ég veit að það er mikið að gera hjá þingmönnum, er er til of mikils mælst að þeir kynni sér lögin áður en farið er af stað og eftirlitsstofnanir Alþingis misnotaðar að því er virðist til þess eins að slá pólitískar keilur.

2. gr. Stjórnarskrár íslenska lýðveldisins fjallar vissulega um þrígreiningu ríkisvaldsins, en hér á landi er það regla frekar en undantekning að ráðherrar sitji jafnframt á þingi. Sem þingmenn hafa þeir því kosningarétt þegar greiða skal atkvæði með eða á móti frumvörpum og er sá réttur ekki af þeim tekinn setjist þeir í ráðherrastól. Þetta má sjá í 51. gr. sömu stjórnarskrár:

51. gr. Ráðherrar eiga samkvæmt embættisstöðu sinni sæti á Alþingi, og eiga þeir rétt á að taka þátt í umræðunum eins oft og þeir vilja, en gæta verða þeir þingskapa. Atkvæðisrétt eiga þeir þó því aðeins, að þeir séu jafnframt alþingismenn.

Nú hafa þingmenn hreyfingarinnar kvartað til umboðsmanns Alþingis vegna þess að Steingrímur J. þingmaður VG tók þátt í atkvæðagreiðslu eins og lög gera ráð fyrir. Hann skal mæta á þingfundi og honum ber að taka þátt í störfum þingsins, þ.á.m. kosningum um frumvörp.

Þetta eiga þingmenn hreyfingarinnar að vita, og vona ég að þau láti nú verða af því að lesa stjórnarskrána… og jafnvel lög um þingsköp alþingis í leiðinni. Það er fróðleg lesning… hvort tveggja… ekki síst fyrir þingmenn!

Af því að ég hef líka gaman af því að lesa skáldsögur (semsagt ekki bara skólabækur) og af því að bókatíðindin eru komin út, þá má ég til með að benda á þessa hér, sem er svo skemmtilega kynnt á Youtube inu

Dóttir mæðra minna

Ég hlakka mjög mikið til að lesa þessa, eftir miðjan desember.

Nú er mikið rætt um væntanlega skýrslu rannsóknarnefndarinnar og margir fara yfir um vegna þess að Alþingi er gert að taka á móti skýrslunni og ákveða næstu skref.

Við verðum að skoða málin eins og þau eru. Þessi rannsóknarnefnd er ekki dómstóll. Þetta er nefnd sem ætlað var að rannsaka hvað gerðist. Það er eina valdið sem hún hefur, hún hefur ekki vald til að ákæra eða dæma. Það er í lögum að Alþingi hefur valdið til að ákveða næstu skref. Landsdómur dæmir svo ráðherra sem hafa gerst sekir um afglöp í starfi.

Nú erum við ekki bara að horfa á ráðherra heldur fjöldan allan af fólki sem tengdist hruninu. Alþingi verður að hafa skýra mynd af því hvernig tekið er á móti skýrslunni og hver næstu skref eiga að vera. Þessi nefnd rannsakar hrunið – en Alþingi getur svo t.d. vísað þessu til saksóknara sem ákærir í málinu, sé um að ræða aðra en ráðherra.

Ég er hrædd um að margir haldi að það komi einhver dómur í febrúar, en svo er ekki, því þetta er ekki dómstóll heldur rannsóknarnefnd, sem mun koma með niðurstöðu á rannsókn sinni. Framhaldið er alltaf í höndum Alþingis.

Þegar ég var í leiklistarskólanum las ég eitt sitt orð Haraldar Björnssonar leikara um ákvarðanatöku. Hann sagði eitthvað á þessa leið: Þegar ákvörðun hefur verið tekin um að fara einhverja leið, hversu slæm sem þér finnst hún vera, þá verður þú að standa með henni á leiðarenda. Ef þú gerir það ekki, þá gefur þú hugmyndinni aldrei líf, enga möguleika og enga von á því að sanna sig eða afsanna. Þá munt þú aldrei komast að því sanna í málinu, þ.e. hvort hugmyndin var góð eða ekki, og munt því ekki eiga möguleika á að mynda þér rökræna og afleidda skoðun og komast að niðurstöðu í málinu á farsælan hátt.

Þetta er í raun ekki flókið, hafi meirihluti hóps ákveðið að fara einhverja leið, og þú ert í fýlu yfir því allan tímann, þá er alveg borin von að leiðin verði góð fyrir þig. Þú verður á einhverjum tímapunkti að gefa leiðinni tækifæri á að sanna sig eða afsanna. Eftir það er svo hægt að taka ákvörðun um framhaldið.

Nú hefur Ásmundur Einar Daðason, formaður andevrópusinna og þingmaður VG gefið það út að hann ætli að gera Samfylkingunni lífið leitt. Það er merkilegt agenda hjá þessum nýkjörna þingmanni, og magnað að hann treysti sér ekki til að skoða með opnum huga það sem kemur út úr þeim samningaviðræðum sem nú er verið að vinna hörðum höndum að víða um völl. Með þessum orðum sínum hefur þingmaðurinn ungi stimplað sig algjörlega út úr umræðunni, því hann mun ekki koma að þessu borði heldur snúa að því bakinu og berjast gegn hverju því sem kann að koma í ljós – að því er virðist í þeim eina tilgangi að gera samstarfsflokknum lífið leitt?

Þetta minnir nokkuð á mann, sem getur ekki sætt sig við að fólk sé á annarri skoðun en hann sjálfur. Hann heitir Georg Bjarnfreðarson og er sjónvarpsfígúra. Hann getur ekki skoðað út fyrir sinn hug, ekki séð að það geti verið aðrir vinklar á málum og alls ekki að vilji hóps fólks geti verið jafn rétthár og sinn eigin vilji. Hann er einmitt sú týpa sem myndi gera allt til að skemma fyrir uppákomum bara vegna þess að hann átti ekki hugmyndina, vill ekki gleðjast og taka á móti jólagjöfum, bara vegna þess að hann trúir ekki á slíkt heldur verður með fýlu að kalla pakkann tækifærisgjöf og fúlsa og skammast í leiðinni.

Ég vona að Ásmundur Einar finni sér frekari tilgang með þingmennskunni en að berjast gegn samstarfsflokknum í ríkisstjórn. Ég virði skoðun hans í þessu máli, en finnst sérstakt af honum að taka svona til orða. Ég veit af fjölmörgum í hans flokki sem er honum ósammála í þessum málaflokki. Eins veit ég af fjölmörgum í öðrum flokkum, og í engum flokkum sem er honum líka ósammála. Eins er fjölmargt fólk sem er honum sammála, en það breytir ekki því að þetta er ákveðið ferli sem er í gangi núna og það var ákveðið í kosningum á Alþingi í sumar. Hvers vegna ekki að skoða það sem kemur út úr slíkum viðræðum með opnum huga? Þó maður sé á móti Evrópu í grunninn?

Horfði á tvo þætti af Fangavaktinni í gærkvöldi. Mikið rosalega er ég ánægð með þessa þætti. Leikurinn er yfir línuna mjög góður, karakterarnir auðvitað stórskemmtilegir og framvindan óútreiknanleg.

Hef líka horft á Ástríði og Hamarinn. Söknum þess heima að fá ekki að sjá meira af Hamrinum, en gott er að minnast á það sem vel er gert. Ástríður er líka alveg hreint glimrandi, neyðarleg og rómantísk í senn. Ilmur á auðvitað senuna, en ég er sérstakur aðdáandi hennar, en ég er líka ánægð með frammistöðu Kjartans og Rúnars, já og Þóru og Þóris, en heima hjá mér bíður fólk spennt eftir kossinum…. Sagan finnst mér skemmtileg, minnir örlítið á Ally McBeal… svona klaufsk en samt sæt og sjarmerandi. Fíla þetta bara alveg hreint.

Innlenda efnið er eina ástæðan fyrir því að ég er með áskrift að Stöð 2. Ég horfi nánast aldrei á sjónvarp – en tók þá ákvörðun að splæsa í þetta í haust,  ekki síst fyrir fjölskylduna, sem sest saman fyrir framan viðtækið á þessum stundum og hlær saman að þessum kostulegu uppákomum. Börnin mín litlu hafa helmingi meira gaman af því að horfa á innlent leikið efni en erlent, og er það ekki tungumálið sem þar skiptir öllu, því stundum er erlent leikið efni döbbað. Þau hafa bara miklu meira gaman af því að þekkja leikarana, sem þau hafa oft séð áður, bæði á förnum vegi og í öðrum þáttum, og það gefur þeim betra tækifæri á að skilja leikið efni, og skilja að þó að maður sé vondur í mynd eða deyji þá sé maður bara að leika…. og má þar nefna að börnin mín fengu ung að horfa á þann hrylling sem Hrafninn flýgur býður upp á… allt undir því yfirskini að sjá afa Helga bæði drepa og vera drepinn… (en afa náðu þau ekki að hitta í lifanda lífi, svo þau eru heldur betur heppin að fá samt að sjá hann þarna)

Nú er ég komin út fyrir efnið, sem er einfaldlega að hrósa fyrir leikna efnið, og vil ég eiginlega gefa Stöð 2 tvöfalt hrós fyrir þeirra skerf, því þetta er jú sjónvarspstöð á frjálsum markaði og ekki jafn skuldbundin, að mínu áliti, til að sinna svona menningarhlutverki.

Hlakka til að fylgjast með áfram í vetur – takk íslensku höfundar – takk íslensku leikarar og leikstjórar.