G. Valdimar Valdemarsson

Nú er farin af stað ný umræða í samfélaginu og núna um dóm Hæstaréttar.  Allir eru búnir að gleyma lífeyrissjóðunum,  Bjarna og Vafningi og öðrum málum.   Þessi eltingaleikur við mál dagsins er endalaus og aldrei er nein umræða kláruð.

Nú stökkva þingmenn stjórnarandsöðunar, sem flestir sátu nú hjá við þessa umdeildu lagasetningu, fram og hrópa:

• „Árni Páll braut stjórnarskrá“
•  “Ríkisstjórnin dæmd“

Setti Árni Páll lögin einn ?   Er ríkisstjórnin með löggjafarvaldið ?

Og þegar maður sér svo þingmenn sem sátu hjá berja sér á brjóst og kalla eftir ábyrgð og afsögn þá er það nú ekki sérlega sannfærandi.   Hjáseta þýðir að viðkomandi hafi ekki skoðun á málinu, eða ekkert við það að athuga að það sé samþykkt.

Það er alltaf hægt að vera vitur eftir á.

Það hefur ekki verið til marks um miklar gáfur að bera í bakkafullan lækinn, ég ætla samt að láta mig hafa það.

Í bráðum þrjú og hálft ár höfum við lesið og hlustað á umræður um skuldir heimilanna.  Ég verð að segja fyrir mig að ég er ósköp lítið nær niðurstöðu en ég var við hrunið.

Eins og „umræðan“ hefur komið mér fyrir sjónir hefur eftirfarandi einkennt hana frá fyrsta degi:

• Ekki má ræða hugmyndir annarra, bara mínar.
• Allar tölulegar upplýsingar eru rangar, nema mínar.
• Allar stofnanir eru hlutdrægar nema að þær séu sammála mér.

Þeir sem búa yfir, eða ættu að hafa aðgang að nauðsynlegum upplýsingum til að gera umræðuna uppbyggilega liggja á þeim eins og ormur á gulli.   Þingmenn kvarta sárann undan skorti á upplýsingum, hagsmunaaðilar fá hvergi upplýsingar.  Þær stofnanir sem setja fram einhverjar upplýsingar eru gerðar ótrúverðugar, eða eru ótrúverðugar vegna fyrri aðkomu að málum.

Stjórnvöld kaupa skýrslur og leggja fram tölur sem eiga að færa rök fyrir því að þau séu að gera allt sem í þeirra valdi stendur til að koma til móts við heimilin.

Þeir sem eru að tala máli heimilanna eru sjálfboðaliðar knúnir áfram af brýnni þörf fyrir skýr svör og lausnir.  Þessir aðilar kvarta sárann undan skorti á upplýsingum og samráði.  Það var reyndar búinn til samráðshópur, en niðurstaðan var ekki til þess að sætta aðila. Hversvegna ?

Sátu þar allir við sama borð:

• Höfðu allir sama aðgang að upplýsingum ?
• Höfðu allir sömu aðstöðu til að vinna að hugmyndum og útfærslum ?
• Var jafnvægi milli hagsmuna í skipan hópsins ?

Tortryggnin, vantraustið, yfirboð og upphrópanir stjórnmálanna er að eyðileggja alla vitræna umræðu og kemur í veg fyrir að það skapist traust og sameiginlegur vilji til þess að leysa málin

Ég tel mikilvægt að allir aðilar setjist nú niður og búi til sameiginlegan vettvang þar sem allir sitja við sama borð og hafa allar nauðsynlegar upplýsingar í höndunum.

Ég vil leggja eftirfarandi til málanna:

• Endurreisum Þjóðhagsstofnum sem vettvang sem allir geti treyst.
• Styrkjum hagsmunasamtök lánþega svo að þau sitji við sama borð og lánastofnanir.
• Setjum lög sem tryggja nýrri Þjóðahagsstofnun aðgang að öllum þeim upplýsingum sem hún telur sig þurfa.
• Leitum svo saman að lausn sem getur skapað sátt.

Nú berast af því fréttir að meirihlutinn í bæjarstjórn Kópavogs ætli að segja bæjarstjóranum upp.  Það er gott og blessað,  enginn á bæjarstjórastólinn og það er mikilvægt að það sé traust á milli kjörinna fulltrúa og bæjarstjórans.

Þá koma upp raddir um mikilvægi þess að kjörinn fulltrúi sitji sem bæjarstjóri, þ.e. að einhver af bæjarfulltrúi sé betri en faglega ráðinn bæjarstjóri.  Það er líka sjónarmið út af fyrir sig.

Í nýjum tillögum stjórnlagaráðs er lagt til að skilið sé á milli kjörinna fulltrúa og framkvæmdavalds með afgerandi hætti.  Pólitískur bæjarstjóri samræmist varla þeirri hugmyndafræði.

Það væri fróðlegt að heyra hvort hugmyndir Samfylkingar og VG í Kópavogi séu í takt við stefnu flokkanna á landsvísu og hvort þeir séu þá í raun að snúa baki við þeirri hugmynd stjórnlagaráðs að skilja með skýrum hætti á milli kjörinna fulltrúa og framkvæmdavalds.  Það er jú stigsmunur en ekki eðlismunur á bæjarpólitík og landsmálapólitík.

Ég átti spjall við námsmenn, Íslenska, sem búa í hjarta Evrópu.  Þau fara út í búð og fylla heilan innkaupapoka í matarinnkaupum og eru ekkert að halda í við sig og borgar fyrir heilar 10 evrur.

Þegar þau komu heim um jólin og fór í stórmarkað sáu þau dall með laufabrauði sem kostaði 1850 krónur eða rúmar 11 evrur.

Er þetta í lagi ?

Nú hefur ESA stefnt Íslendingum fyrir dóm vegna Icesave.  Þetta sögðu löglærðir talsmenn þeirra sem börðust fyrir því að þjóðin segði nei vera óhugsandi útkoma.  Það yrði aldrei neitt dómsmál.

Yfirlýsingar ráðamanna benda til að nú eigi að taka slaginn.  Það sé enginn maður með mönnum nema að bjóða útlendingum birginn.   Þetta tel ég afar varhugaverða leið og geta endað með ósköpum.

Við vitum fullvel Íslendingar að eftirlitið okkar brást.  Landsbankinn bauð ofurávöxtun á Icesave og sparifjáreigendur á Bretlandi og í Hollandi treystu því að eftirlitskerfið væri í lagi og þessvegna væri í lægi að ávaxta sitt pund á Icesave reikningum.

Við höfum horft upp á fréttir, og Kastljós,  undanfarna daga sem sýna svart á hvítu að eftirlitið með bönkunum var handónýtt og það er því veruleg hætta á því að við töpum væntanlegu dómsmáli.

Ég tel affarasælast að leita sátta, gera dómssátt við ESA og viðurkenna það sem allir vita. Eftirlitið var hvorki fugl né fiskur.   En áður ættum við að vera í sambandi við Hollendinga og Breta og semja um framhaldið.  Semja um vexti og kostnað vegna væntanlegra sátta.  Það er allra hagur.

Annar kostur við þessa leið er að dómssátt þarf líklega ekki að bera undir Alþingi sem lög heldur einungis að samþykkja þingsályktun um að gera dómssátt.   Þá hefur forsetaræfillinn ekki tækifæri til að gera Icesave að kosningamáli í komandi forsetakosningum.

Dómsmálið er orðið að milliríkjamáli og þarf af leiðir er það á forræði utanríkisráðherra. Vonandi veit það á gott og að hann geri sér grein fyrir að betri er mögur sátt en feitur dómur.

Nú keppast fulltrúar fjórflokkana við að telja fólki trú um að hugmyndir um nýjan stjórnmálaflokk séu skýjaborgir án innihalds.

Í því ljósi er fróðlegt að skoða örfá dæmi um innihaldið í stefnu fjórflokksins.

Hver man ekki eftir:

• Samfylkingunni og skjaldborginni.
• VG sem var trygging fyrir því að ekki yrði sótt um aðild að ESB.
• Framsókn sem lofaði því að sækja um aðild að ESB.
• Sjálfstæðisflokknum sem predikar traust en var gómaður með tugi milljóna í vafasama styrki.

Þegar maður horfir á Íslensk stjórnmál finnst mér þau einkennast af skammtímalausnum og patentlausnum.   Að stefnumörkun stjórnmálaflokka kemur hópur fólks sem leggur oft á sig mikið og óeigingjarnt starf.  Hugmyndir eru ræddar og það eru greidd atkvæði og ein hugmynd fær brautargengi sem stefna flokks.  Hinar fara bara í ruslakistuna.  Algengt er þegar greidd eru atkvæði um stefnu flokkana að þeir sem þar víla og díla sjá tillögurnar fyrst daginn fyrir atkvæðagreiðslu.  Þeir hafa ekki haft neinar forsendur til að vega og meta kosti og galla.  Með tillögunum fylgja engar greinargerðir eða úttektir á áhrifum þeirra.

Það kemur hvergi fram hvaða hugmyndir voru ræddar, hvaða hugmyndir voru slegnar út af borðinu í málsmeðferðinni og hversvegna.  Enda er það tilfellið að í flestum tilfellum var ekki verið að kanna mismunandi leiðir að ákveðnu marki. Það er mjög sjaldan að flokkarnir leggi í faglega vinnu í einstökum málaflokkum þar sem mismunandi sjónarmið fá að njóta sín og menn komst á faglegan hátt að því hvað leið að settu marki fellur best að lífssk0ðunum flokksmanna.  Íslenskir stjórnmálaflokkar móta sér heldur yfirleitt aldrei markmið, þeir bara setja fram stefnu sem hljómar vel fyrir kosningar og svo er undir hælinn lagt hvað er útfært af stefnunni og oftar en ekki er það vegna þess að hún er óframkvæmanleg.  Stefnan er bara ætluð til kosningabrúks.

Það er líka merkilegt að meira og minna allir flokkarnir endurnýja stefnuna í öllum málum á landsfundi.  Öll fyrri vinna og stefnumörkun er þá fyrir bí og kannski tekinn óútskírður 180 gráðu snúningur nánast athugasemdarlaust af flokksmönnum. Ég hef verið virkur í stjórnmálum í tæp 30 ár og setið landsfundi stjórnmálaflokka í nokkrum af nágrannalöndum Íslands.  Ég tel mig geta fullyrt að þau vinnubrögð sem Íslenskir flokkar ástunda við stefnumörkun eiga sér enga hliðstæðu í nágrannalöndunum og eiga eflaust stóran þátt í því að veikja innviði samfélagsins.

Ég vil taka þátt í að móta nýtt stjórnmálafl á Íslandi sem segir skilið við þessi vinnubrögð.  Stjórnmálaafl með skýra lífssýn, stjórnmálaafl sem er vandvirkt og ber virðingu fyrir viðfangsefninu og skoðunum annarra.  Stjórnmálaafl sem höfðar til fólks með sömu lífssýn og áherslur og sem hefur stefnu sem það vill koma á framfæri og hlúa að.  Stjórnmálaafl sem hugsar meira um gæði og minna um magn.  Stjórnmálaafl sem er gaman að vinna með og sem ræktar fram það góða í fólki.

Ég velti því stundum fyrir mér hvort ég hafi misst eitthvað úr þegar ég fylgist með umræðu um evrópumálin á Íslandi.

Samþykkti Alþingi ekki að sækja um aðild ?

Fer Alþingi ekki með löggjafarvaldið á Íslandi ?

Það er eins og einhver snillingurinn hafi verið að leika sér í Outlook og sent óvart af stað umsókn til ESB.

Þegar kom í ljós að búið var að sækja um aðild grófu menn sig samstundis niður í skotgrafir og hófu vægast sagt ótímabæra kosningabaráttu með og á móti einhverju sem enginn veit hvað er.

Hér voru stofnuð samtök sem heita Heimssýn, eða heita þau Heimsýn ?   Þessi samtök vilja ekki sætta sig við að viðræður við ESB eru hafnar.   Þau vilja frekar bíða eftir að heimurinn bindist samtökum um að ræða við Ísland um samstarf og viðskipti.  Þau þekkja allar samningsgreinar væntanlegs samnings við ESB og hlusta ekki á það þó bent sé á viðræður séu varla hafnar.

Svo eru hin samtökin sem heita Já-Ísland.  Þau eru komin í kosningabaráttu um að Íslendingar taki upplýsta ákvörðun um ESB og segi já við samningi sem enginn hefur séð.

Hvorug þessara samtaka vilja ræða innihald væntanlegra samninga.  Það er enginn sem reynir að hafa áhrif á samningsmarkmið.  Það er engin fræðsla í gangi, engin uppbyggileg umræða.  Umræðan snýst um samninginn eins og hann sé orðinn hlutur.

Aðildarumsóknin er munaðarlaus.  Meirihlutinn sem stóð að henni ræðir ekki einu sinni saman um hvers vegna sótt var um aðild.  Minnihlutinn neitar að sætta sig við lýðræðislega niðurstöðu og hagar sér eins og engin umsókn hafi verið send.

„Ég óskaði eftir því að Vegagerðin rökstyddi þessa ákvörðun á fundi með okkur þingmönnum Suðurkjördæmis og við munum funda með þeim á þriðjudaginn. Þessa ákvörðun þarf að endurskoða.“

Þetta segir einn þingmanna Suðurkjördæmis í tilefni af því að Vegagerðin ætlar að draga úr lýsingu á Reykjanesbrautinni.   Fram hefur komið í fjölmiðlum að Umferðarstofa gerir ekki athugasemdir við áform Vegagerðarinnar og svo virðist sem ákvörðunin sé tekin að vandlega skoðuðu máli af okkar færustu sérfræðingum á þessu sviði.  En nei þingmaðurinn veit betur eða heldur að hann viti betur.

Hér er eitt dæmi af ansi mörgum þar sem þingmenn fara langt út fyrir það hlutverk sem þeim er ætlað.   Þeir virðast haldnir þeim ranghugmyndum að þeir viti allt best og hafi rétt til að skipta sér af öllum ákvörðunum samfélagsins.

Nema að hér sé bara á ferðinni misskilið kjördæmapot til að ganga í augun á einhverjum kjósendum?

Hagfræðingar setja fram kenningar sem þurfa ekkert að vera í tengslum við raunveruleikan.   Þeir búa til módel og reikna og komast að niðurstöðu.  Stundum laga þeir módelið ef niðurstaðan fellur ekki að skoðunu þeirra.  En þeir þurfa sjaldnast að gera grein fyrir módelinu.

Hagfræðingar þurfa ekkert að taka tillit til þess hvaða lög eru í gildi.  Þeir gefa sér að lagaumhverfið sé þannig að módelið hljóti að ganga upp.   Hagfræðingar byrja alltaf á núlli þegar þeir búa til módelið og raða svo þeim breytum inn sem hentar þeim.

Hagfræðingar vita ekkert um alþjóðasamninga og hvort aðgerðir sem þeir leggja til stangist á við samningana.   Það getur ruglað módelið og rispað glansmyndina.  Þess vegna er það bara ekki tekið með í dæmið.

Hagfræðingar geta leift sér að vera skotnir í gjaldmiðlum og notað það sem rök í máli sínu.

Þegar hagfræðingar koma saman á ráðstefnu er oftar ekki búið að velja hagfræðinga sem eru tilbúnir til þess að segja það sem sá sem borgar þeim launin vill heyra.

Hver ætli hafi skipulagt ráðstefnuna í Hörpu sem menn halda varla vatni yfir í dag ?