Ég er algjörlega sammála ríkisstjórninni að veðja þarf á fleiri kosti en orkufrekan iðnað, en það á hins vegar ekki að útiloka slíkar fjárfestingar, líkt og ríkisstjórn Samfylkingar og VG eru að gera. Í síðustu grein minni benti ég jafnfram á að engin mótsögn er fólgin í að vilja nýta auðlindir landsins á skynsamlegan hátt og að minnka mengun, auka endurvinnslu og sjálfbærni. Ljóst er að á einhvern hátt verður að stöðva útþenslu ríkisins og koma fólki frekar í vinnu í atvinnulífinu til að skapa enn meiri verðmæti og útflutningsvöru. Landsmönnum verður að vera ljóst að til að velferðin byggir á öflugri verðmætasköpun og útflutningi en ekki opinberum framkvæmdum og öðrum ríkisrekstri einum saman. Aukinn kaupmáttur verður aðeins að veruleika ef hagvöxtur eykst verulega og atvinnuleysi verður aðeins útrýmt með auknum hagvexti. Samfylkingin og VG eru vinstri sinnaðir sósíalistaflokkar og virðast vera með sömu öfgastefnuna í umhverfismálum og því nákvæmlega ekkert til fyrirstöðu að sameina flokkana líkt og stefnt var að árið 1999. Hófsamir hægri menn, hægri kratar og frjálslyndir eru hins vegar pólitískir munaðarleysingjar sem þurfa á húsaskjóli að halda.

Þrátt fyrir að vinstri flokkarnir hafi haft umhverfisvernd á stefnuskrá í a.m.k. 13 ár og stjórnað borginni í 12 ár hefur allt of lítið verið gert í umhverfismálum, þótt ekki vilji ég gera lítið um grófhreinsunarstöðvunum á skólpi og átaki Sorpu og annarra aðila. Sjálfstæðisflokkurinn hefur undanfarin 20 ár haft lítinn áhuga á umhverfisvernd og aðallega haldið uppi vernd fyrir kvótagreifa, stóreignamenn og fjármagnseigendur og svipaða sögu má segja um Framsóknarflokkinn. Fjölmiðlar hafa staðið sig illa í að greina almenningi frá mikilvægi málaflokksins og þróun í öðrum ríkjum. Segja má að það séu fyrirtæki á borð Íslenska gámafélagið, sem lyft hafa grettistaki í þessum málum á undanförnum árum.

Að mínu mati er það skylda allra stjórnmálaflokka, almennings og atvinnulífsins í landinu að huga að betri og meiri flokkun á þeim hráefnum, sem er að finna í sorpinu okkar. Að sjálfsögðu eigum við einnig að skila því skólpi sem til fellur þannig af okkur að það skaði ekki náttúruna. Þá er nauðsynlegt að ráðast í stórfellda uppbyggingu í almenningssamgöngum, m.a. skoða hagkvæmni léttlestasamgangna og sporvagna. Í slíkum aðgerðum er að mínu mati meiri umhverfisvernd fólgin en að standa í vegi fyrir að virkjað sé í samræmi við rammáætlun, sem mikil sátt var um meðal þjóðarinnar. Það er að mínu mati engin mótsögn fólgin í að vilja nýta auðlindir landsins á skynsamlegan hátt og að leggja áherslu á að minnka mengun, auka endurvinnslu og sjálfbærni og að bæta og auka almenningssamgöngur.

Það sem við erum tilneydd til að gera á næstu árum er að minnka úrgang svo um munar og síðan auðvitað að endurnýta það rusl sem óhjákvæmilega verður til. Gera þarf stórátak í sjálfbærum landbúnaði og fara skynsamlega með náttúruna og þær auðlindir sem okkur hefur verið trúað fyrir. Að auki eigum við með bættri umhverfistækni að reyna að koma í veg fyrir mengun eins og mögulegt er. Stórauka verður almenningssamgöngur og gera þær aðlaðandi þannig að fólk sæki í þann samgöngumáta. Þótt auðlindir jarðar séu kannski ekki algjörlega á þrotum, þá er ljóst að þær eru langt frá því að vera óþrjótandi. Endurvinnsla er því ekki eitthvað sem örfáir sérvitringar á borð við sjálfan mig þurfa að stunda, heldur varðar þetta alla landsmenn og heimsbyggðina og ekki síst þá sem erfa landið.

Skoðanakannanir sýna að flestir Íslendingar una vel við það ástand sem við búum við og hafa engan áhuga á breytingum. Jafnvel má segja að þetta gildi um allar breytingar, hvort sem þær lúta að úreltri stjórnarskrá, meingölluðum fiskveiðistjórnunarlögum eða afnámi verðtryggingar. Sagan sýnir okkur Íslendingum að stór hluti þjóðarinnar er svo íhaldssamur að hann hefur alla tíð barist gegn framförum. Framtíðin mun sýna okkur Íslendingum að ungt og vel menntað fólk mun kjósa að búa annarsstaðar en hér. Við sjáum að þessi þróun er því miður hafin því unga fólkið í Grikklandi og á Íslandi er þegar byrjað að flýja bæði þessi lönd í leit að stöðugleika og betri lífskjörum.

En vandamálin blasa einnig við á Íslandi og Vesturlöndum og reyndar heiminum öllum, því sem aldrei fyrr er heimsbyggðin öll tengd vegna þeirra miklu viðskipta, sem í æ ríkara mæli eiga sér stað landa og heimsálfa á milli. Hvort sem okkur líkar betur eða verr, er heiminum þó enn skipt upp eftir efnahag. Vesturlönd eru eftir sem áður sá heimshluti þar sem velmegunin er mest. Í kjölfar liðkunar heimsviðskipta með lækkunum tolla og afnámi viðskiptahindrana, upptöku einhverskonar markaðsfyrirkomulags víðast, frjálsari fjármagnsviðskipta og aukinna fjárfestinga í kjölfar langvarandi friðar í mörgum heimshlutum, hafa mörg önnur lönd náð sér eilítið á strik. Mest fyrirferðin er að sjálfsögðu í Kína, en það er þó einföldun á myndinni að halda að það sé eini risinn, sem er að rísa upp á afturfæturna. Nei, þetta er þróunin og henni ber okkur að fagna þrátt fyrir þó nokkra annmarka vaxtarverki, bæði í löndunum þar sem þróunin á sér stað og á Vesturlöndum. Spurningin er hins vegar hvernig við minnkum þessa vaxtarverki þannig að heimsbyggðin öll hafi gagn af, því það er ekki aðeins æskilegt heldur nauðsynlegt ef að friður og velsæld á að hljótast af þessum miklu og merkilegu breytingum.

Ég spyr þeirrar áleitnu spurningar, hvort um er að kenna valdaleysi eða hugleysi leiðtoga heimsins að þessi mál eru ekki meira til umræðu á alþjóðavettvangi. Vesturlönd geta ekki horft aðgerðalaus upp á að heilu héruðin verði atvinnulaus og að atvinnugreinar, sem eitt sinn voru burðarásinn í atvinnulífi ákveðinna landshluta, hreinlega leggist af og flytjist til annarra ríkja. Fyrirtækjum hafa séð sé leik á borði og flutt verksmiðjur sínar til landa þar sem laun eru lítil sem engin, skattar nær engir og kröfur vegna umhverfisverndar varla fyrir hendi. Vesturlönd upp á að heilu borgirnar verða atvinnulausar og að atvinnugreinar, sem eitt sinn voru burðarásinn í atvinnulífi ákveðinna landshluta, hreinlega leggjast af og flytjast til annarra ríkja. Vesturlönd geta ekki lifað af innflutningi frá öðrum löndum og af þjónustu einni saman, því líkt og við sjáum daglega í fréttum hrynja borgir við slíkt ástand bókstaflega innan frá. Þau stóru alþjóðlegu fyrirtæki, sem virðast í raun ráða ferðinni, hljóta að átta sig á að almenningur mun ekki horfa aðgerðarlaus á þetta ófremdarástand breiða sig enn meira út. BRICS löndin (Brasilía, Rússland, Indland, Kína, Suður-Afríka) hljóta einnig að gera sér grein fyrir því að Vesturlönd láta ekki bjóða sér til lengdar að gengi sé rangt skráð, að umhverfisvernd sé virt að vettugi og að aðbúnaður verkafólks sé líkur og gerðist á 19. öld og byrjun þeirrar 20. í Vestur-Evrópu.

Það verður að grípa til aðgerða strax, því annars eru miklar líkur á að til tíðinda dragi á Vesturlöndum á næstu árum með slæmum afleiðingum fyrir viðskiptalífið og almenning bæði á Vesturlöndum og í þeim löndum, sem eru að fóta sig á nýjum stígum. Eftir því sem meiri tími líður, vegna þess að leiðtogar þora eða vilja ekki að taka á málum, eykst hættan á að aðgerðirnar sem gripið verður til verði vanhugsaðar og eyðileggi þann árangur sem hefur náðst bæði fyrir neytendur á Vesturlöndum og það fólk sem hefur bætt lífskjör sín annarsstaðar í heiminum. Markmið okkar hlýtur að vera að bjóða öllum jarðarbúum upp á svipuð lífskjör og við sjálf búum við, en til að slíkt gerist verður markaðs- og fjármálafyrirkomulagið að virka á réttan og sanngjarnan hátt.

En betur má ef duga skal. Auðvitað geta margir fylgst með danska og sænska sjónvarpinu – hægt að sleppa því norska þar sem það er svo leiðinlegt – og þannig fylgst með ýmsum fróðlegum heimildarmyndum og frábærum breskum sakamálaþáttum. Því miður virðast menn á RÚV nú um stundir eiga erfitt með að finna góða breska sakamálaþætti eða jafnvel sænska eða þýska, þótt enginn hörgull sé á slíku efni. Þýska efnið sem RÚV velur er t.a.m. frekar klént og að því mér sýnist aðallega lélegt efni, bæði andlaust og illa unnið, sem framleitt með amerískum formúlum fyrir einkasjónvarpsstöðvarnar RTL, PRO 7 og SAT 1. Ríkisstöðvarnar ARD, ZDF og síðan héraðssjónvarpið í hverju sambandslandi fyrir sig (N-3, BR-3 o.s.frv.) framleiða mun betra efni. Ég vil bara segja: Páll Magnússon og starfsmenn aðrir starfsmenn RÚV, þið eruð á réttri braut.

Þá mótmælti kona ein og sagðist myndu leggjast flöt, þar sem sprengja ætti upp meira af íslenskri náttúru. Þar sem ég viss að hámenntaður sonur hennar var atvinnulaus og ekki of vel staddur fjárhagslega, spurði ég hvort einhverju skipti ef að hægt væri að afstýra fyrirhugaðri brottför sonarins til Noregs með konu sína og börn. Hún sagði það einu gilda þótt sonurinn og fjölskylda hans hyrfi af landi brott, ekki skuli fórna fermetra af íslenskri náttúru. Þótt ekki skilji ég konuna, verð ég að taka ofan fyrir slíku fólki, því það er sjálfu sér samkvæmt og til í að færa miklar fórnir. Að sögn þyrftum við einungis meira af þessu „eitthvað annað“ og málið væri leyst. Auðvitað geta íslenskir innréttingaframleiðendur nú að nýju keppt við innflutning á ódýrum eldhúsingum hjá IKEA og nokkrir tugir þúsunda ferðamanna hafa bæst í hóp Íslandsvina. Atvinnuleysi er samt í hæstu hæðum, kaupmáttur launa lélegur auk þess sem skuldabyrði þjóðar hefur aukist og eykst dag frá degi vegna verðtryggingar og hárra vaxta og til viðbótar þurfum við á auknum gjaldeyristekjum að halda til greiðslu erlendra skulda.

Skrítið er samt að margt það fólk, sem andsnúið er virkjunum, virðist vera með þá flugu í höfðinu að í Danmörku, Svíþjóð og Noregi byggist velferðin á að týna fjallagrös og prjóna lopasokka. Sannleikurinn er auðvitað allt annar, þar sem hin Norðurlöndin eru háþróuð iðnaðarríki. Fyrir nokkrum vikum var ég í Norður-Svíþjóð, þar sem járngrýti er sótt með námagrefti úr jörðu og brætt með rafmagni, sem framleitt er með vatnsvirkjunum. Á þeim slóðum virtist fólk mjög meðvitað um hvaðan velferðin kemur og hafði áhyggjur af sænskum iðnaði og framgangi hans. Norðmenn hafa virkjað svo mikið, að meira að segja ég vil ekki ganga jafn langt hér á landi, að ekki sé minnst á að þeir dæla upp olíunni eins þeir eigi lífið að leysa. Þau eru fá svæðin í Danmörku, þar sem náttúru landsins hefur ekki verið fórnað til að rækta og búa til skepnufóður til framleiðslu á svínafleski, smjöri eða jógúrt til útflutnings auk þess sem Danir eru einnig í olíu- og gasvinnslu í Norðursjónum.

Allar þjóðir nýta auðlindir landsins sér og sínum til hagsbóta, þannig hefur það verið og þannig mun það verða. Flestum er ljóst að útflutningur á prjónlesi og fjallagrösum dugar skammt til að halda uppi nútíma velferðarþjóðfélagi. Því er það svo, að ef ég get komið í veg fyrir að dætur mínar flytji frá föðurlandi sínu og setjist að í móðurlandi sínu, Þýskalandi, án þess að fórna of miklu af ósnertu landi – t.d. með virkjunum í neðri hluta Þjórsár – þá er ég ekki í vafa um hvað ég vel.

Stærstur hluti landsmanna gerir sér grein fyrir stöðunni og sér að þau verkefni sem framundan eru verða ekki leyst með brandarastjórnmálum „a la Besti“ eða með því að setja peningaprentsmiðjuna af stað og prenta 200 milljarða til að senda heimilum landsins eða með því að taka upp nýja krónu enn einu sinni og prenta nýja peningaseðla að útflutningstollunum ógleymdum. Þaðan af síður er trúverðugt fyrir ný framboð að smala saman fólki úr gömlum flokkum og uppgjafaframboðum úr öllum áttum og reyna það ómögulega, sem er að stefna saman fólki með gjörsamlega ólíka lífssýn og skoðanir á helstu deilumálum, t.a.m. ESB-aðildarviðræðum, nýjum virkjunum og stóriðju eða hvernig taka skuli á peningamálum, ríkisfjármálum og aukningu innlendra og erlendra fjárfestinga. Það er mín skoðun að ekkert pláss hafi verið á vinstri væng stjórnmálanna fyrir þrjú ný framboð, heldur að þar sé um offramboð að ræða. Hins vegar eru tækifæri á hægri væng stjórnmálanna fyrir nýjan stjórnmálaflokk, því stór hluti hægrisinnaðra kjósenda geta ekki hugsað sér að kjósa Sjálfstæðisflokkinn.

Á undanförnum mánuðum hefur aldrei sem fyrr komið í ljós á Alþingi fyrir hverja Sjálfstæðisflokkurinn er að berjast. Með kjafti og klóm hefur flokkurinn barist fyrir sérhagsmunum útgerðarmanna og ákveðinna annarra hópa og fjölskyldna, sem standa á bak við flokksklíkuna. Sjálfstæðisflokkurinn hefur lagst gegn öllum breytingum, hvaða nafni sem þeir nefnast, hvort heldur um er að ræða aðild að ESB, breytingar á stjórnarskránni eða fiskveiðistjórnunarkerfinu og þannig mætti í raun lengi telja. Næsta haust mun nýr hægri flokkur líta dagsins ljós. Þá verða frambjóðendur kynntir auk þess sem skýr og skilmerkileg stefnuskrá mun liggja fyrir í öllum málaflokkum. Þjóðin á rétt á skýrum, raunhæfum og skilvirkum lausnum á þeim vanda sem allsstaðar blasir við. Hinn nýi hægri flokkur verður hófsamur og raunsær og ætlar að berjast fyrir breytingum og uppbyggingu í landinu til hagsbóta fyrir almenning og fyrirtæki. Okkur, sem að þessum nýja flokk stöndum, er hins vegar ljóst að það eru ekki til neinar töfralausnir, heldur þurfum við Íslendingar að leggja hart að okkur á næstu árum til að komast aftur í hóp þeirra landa, sem við höfum borið okkur saman við á liðnum áratugum. Ég er til í að leggja mitt af mörkum til að svo verði.

Í þetta skipti virðist þetta bara vera að lukkast prýðilega með málþófið og áróðursherferðina og er þar um að kenna brjóstumkennanlegri frammistöðu stjórnarflokkanna í þeim stórum málum, sem nú eru til umfjöllunar í þinginu. Því miður var Jón Bjarnason búinn að klúðra málum svo rækilega að trúverðugleiki ríkisstjórnarinnar var ekki mikill þegar kom að lausnum varðandi fiskveiðistjórnunarkerfið. Maður finnur að almenningur er farinn að taka undir með LÍÚ grátkórnum og farið að bera á vorkunn og samúð í garð útgerðarmanna, sem græddu aðeins 30 milljarða á árinu 2010 (opinber gróði og þá ótalinn sá gróði sem enn kemur hvergi fram) og örugglega lítið minna á liðnu ári. Útgerðarmennirnir þurfa á þessum gróða að halda til að greiða niður skuldirnar, sem þeir komu sér í þegar þeir álitu sjálfa sig „alþjóðlega fjármálasnillinga“, þótt þær skuldir hafi reyndar að mestu verið afskrifaðar. Þrátt fyrir að hafa tapað miklu á útrásarbulli útgerðarmanna, eiga bankar og lífeyrissjóðir enn hlut í útgerðarfyrirtækjum og taka því virkan þátt í grátkórnum, en þar eru forvígismenn samtaka launamanna að venju framarlega í flokki. Forvígismenn launamanna virðast þessa dagana eyða mestum tíma í að verja verðtrygginguna og kvótakerfið en minni tíma í þau mál er lúta að öðrum hagsmunum launamanna og er þar þó vissulega af nógu af taka. Kemur þetta einungis mér spánskt fyrir sjónir?

Velkomið, gamla Ísland, er mér skapi næst að segja þegar ég sé að skjaldborgin fyrir heimilin hefur breyst í víggirðingu um fjármagnseigendur, afturhaldsöflunum virðist ætla að takast að koma í veg fyrir breytingar á stjórnarskrá, breytingar á bankakerfinu eru engar orðnar, breytingar á kvótakerfinu litlar sem engar og sennilega mislukkaðar og enn búa Íslendingar við gjaldeyrishöft. Engin hefur uppbyggingin verið; ekki hefur tekist að virkja lækjarsprænu eða klára stóriðjuáform sem áformuð voru fyrir hrun, ekki tekst að koma erlendum fjárfestingum á flug í neinum atvinnuvegi og nær engar kerfisbreytingar hafa átt sér stað í ríkisrekstri til að stuðla að langtímasparnaði. Það góða sem hefur gerst, t.d. hvernig tekið var á ríkisfjármálum, eigum við ekki þessari ríkisstjórn að þakka, heldur virkilega góðu aðhaldi AGS. Það sem ég óttast þó mest er að í næstu kosningum förum við úr öskunni í eldinn og að Sigmundur Davíð hafi á réttu að standa og að þjóðin þurfi að horfa upp á ríkisstjórn Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks taka við völdum vorið 2013. Ef svo verður, vona ég að Norræna verði enn á ferðinni.

En nú skulum við skoða hvaða ástæður gætu legið að baki því að Sigmundur Davíð Gunnlaugsson og Bjarni Benediktsson og nokkur fjöldi annarra forystumanna í íslenskum stjórnmálum eru andsnúnir ESB aðildarviðræðum. Jú, hér er að stórum hluta um að ræða fólk, sem er innmúrað og innvígt í okkar helstu sérhagsmuna- og valdaklíkur eða er stutt af þessum klíkum til stjórnmálaþátttöku, m.ö.o. á lifibrauð sitt undir þessu fólki. Fjölskyldurnar svokölluðu hafa í gegnum tíðina komið sér vel fyrir í ríkiskerfinu, borgarstjórnmálum og í viðskiptalífinu. Á ólígarkatímibili okkar Íslendinga – við einkavinavæðinguna – komust mörg flottustu ríkisfyrirtæki landsins í hendur þessara fjölskyldna og vina þeirra, en fyrir það voru þær svo sem mjög stöndugar.

Fjölskyldur þessar hafa gifst innbyrðis og segja má að nokkur þúsund Íslendingar hafi allt frá stríðslokum líkt og stórhöfðingjar fyrri alda notað okkur sauðsvartan almúgann líkt og vinnuhjú til að skapa þeim enn meiri auð. Þetta fólk er í raun hinir einu sönnu fjármagnseigendur í landinu og þau lána okkur hinum peninga. Það besta sem gerðist fyrir þetta fólk var þegar verðtryggingin var fundin upp, því með henni og okurvöxtum hefur auður þeirra margfaldast frá árinu 1979. Venjulegu launafólki var með upptöku verðtryggingu gert að greiða upp lán sín á verri kjörum en gerist nokkursstaðar annarsstaðar í heiminum. Og að sama skapi var fjármagnseigendum gefinn kostur á ávöxtun, sem á sér engan líkan í öllum heiminum.

Hversvegna ættu þessir nokkur þúsund íslensku auðkýfingar, sem eiga okkur með húð og hári, að vilja afsala þrælum sínum og skoða aðild að Evrópusambandinu, sem myndi eyðileggja fyrir þá þetta frábæra fyrirkomulag?

Nú spretta fram innlendir sem erlendir hagfræðingar er lofa og prísa sveigjanleika krónunnar. Og miðað við hólið má undrum sæta að íslenska krónan sé ekki okkar helsta útflutningsvara, svo æðislega ku hún að vera. Hinn venjulegi Íslendingur sem hefur séð kaupmátt launa sinna minnka um 20-30% og verðtryggð lán sín hækka um 30-40% á nokkrum árum, á erfitt með að deila hrifningu „hagfræðispekinganna“ á krónunni. Hagfræðispekúlantarnir, sem sumir hverjir hafa jafnvel stofnað stjórnmálaflokka í kringum sérkennilegar kenningar sínar, koma síðan fram með hagfræðiteoríur, sem eru algjörlega á skjön við öll hefðbundin fræði. Lilja Mósesdóttir á nú líklega metið með „nýkrónu“ sína, útflutningstolla og prentun á 200 milljörðum, sem hún vill senda á heimili landsins í einhverskonar peningahringekju. Frosti Sigurjónsson boðaði einnig lausnir á flestum okkar vandamálum, en ef ég skildi hann rétt vill hann færa allar færslur á „rafrænum krónum“ – þær krónur sem við notum svona dagsdaglega með kortunum okkar – yfir til Seðlabankans.

Fyrir mitt leyti er ég orðinn hundleiður á að vera tilraunadýr Hriflu Jónasar, Steingríms Hermannssonar, Davíðs Oddssonar, Geirs Haarde eða Steingríms J. Sigfússonar og enn minni áhuga hef ég á töfralausnum Lilju Mósesdóttur, Frosta Sigurjónssonar eða þeirra erlendu hagfræðinga, sem hafa gaman af að fylgjast með smáþjóð með örmynt rembast áratugum saman við efnahags- og peningavandamál sín. Ísland ætti að mínu mati ekki að vera hagfræðileg tilraunastofa, heldur samfélag sem einkennist af stöðugleika, hvort sem horft er til efnahagslífsins eða almennra lífsskilyrða þeirra er þetta land búa. Mínir draumar eru svo hógværir að ég óska þess helst að við Íslendingar höfum svipuð kjör og gerast á hinum Norðurlöndunum og að efnahagsumhverfi okkar einkennist af þeim stöðugleika er ríkir í norðurhluta Evrópu að Íslandi undanskildu.