Hverjir eiga að standa að endurmatinu? Er hægt að skipuleggja það og þá hvernig? Geta menn staðið að því sem hafa verið dólgar og eiga sök á hruni áður almennra gilda og gert þau að skrípamynd?

Hvað eru stjórnmál samtímans annað en skrípamynd af stjórnmálum?

Hvað er kirkjan og trúarbrögðin annað en skrípamynd af kirkju og trú?

Í áratugi hafa þjóðarleiðtogar og ráðamenn staðið í vegi fyrir að mannleg gildi hafi endurnýjast og breyst í eðlilegum samleik einstaklinga og þjóða.

Að  vísu eru að miklu leyti skrök að leiðtogar og þjóðir hafi einhvern tíma verið samstíga.

Að halda öðru fram er skrum.

Þjóðir og einstaklingar hafa hvorki meiri né minni trú á leiðtogum sínum núna en áður í mannkynssögunni.

Yfirleitt búast þjóðir við litlu af leiðtogum sínum. Völdin og sú ábyrgðin sem þeim ætti að fylgja eru fólki framandi.

Alþýðumaður þráir ekki yfirráð. Hann langar hvorki í embætti né forráð yfir öðru en því sem hann vinnur sér inn með erfiði.

Fólk veit að það getur varla stjórnað heimilishaldi sínu hvað þá þjóð.

Aðeins hluti af menntastéttinni sækist eftir metorðum. Einu gildir hver þau eru nema viðkomandi hafði lært til ákveðins starfs. Hér skal aðeins nefna eitt:

Prest langar að hækka í tign og verða biskup. Háseta langar ekki einu sinni til að verða skipstjóri. Það eina sem honum væri æskilegt er að kaupið verði það hátt að hann geti farið í búðina og keypt handa konu, krökkum og sjálfum sér of mikið til þess að þau geti torgað því með góðu móti og hann iðrist ekki að eitthvað fari í ruslatunnuna. Aftur á móti hefði prestur ekkert á móti því að verða biskup þótt guðsorðið færi í glatkistuna eða stjórnmálamaður að hann kæmist á Alþingi þótt kjaftæði hans kafnaði í pontunni.

Til er sjúkdómur lærðra karla og kvenna sem fer leynt í bælinu en líklega væri hægt að kalla embættissýki.

Valdabaráttan er afleiðing embættissýkinnar.

Geta þannig sjúklingar staðið að endurmati heimsins hvort sem þeir eru karl- eða kvenkyns?

Konur hafa ekki farið úr valdastöðunni í eldhúsinu af hugsjón til þess að bæta hag kvenna nema þær hagnist sjálfar, en þær verða að skrökva því að baráttan sé fyrir stöðu kynsins. Í raun er þetta bara barátta um völd utan heimilisins við hlið karla sem hafa alltaf verið við stjórn. Það að hlutfall karla og kvenna sé jafnt í embættum og á þingi kemur konum almennt ekkert við. Hlutfallið nær aðeins til fárra, kvenna sem eiga karla í svipuðum stöðum.

Það eina sem gerist er að valdabaráttan verður tvíkynþætt. Engu að síður tórir sú úrelta trú að konan sé boðberi réttsýni.

Er hægt að endurskipuleggja heiminn án þess að hrófla við augljósri rangtrú?

Ætli sé hægt að endurskipuleggja heiminn ef ekki má til að mynda takmarka barneignir þótt fólksfjölgunin hljóti að bíta allt gras á jörðinni og skilja hana eftir auða og tóma án þess að andi nokkurs guðs svífi á ný yfir vötnunum og segi: „Verði ljós!“ af því ljósmeti hugans er á þrotum og sviðsljósið komið í staðinn?

Þrátt fyrir frelsið eru samfélögin full af boðum og bönnum. Fólk fer í felur með sannleikann líkt og áður þegar leiðtoga af „gamla skólanum“ leiddu heiminn í fjötrum.

Öðru fremur þarf að ráðast á ósannsögli um manninn. Það er erfiðara en áður vegna þess að sýnt er að hann er síbreytilegri en valdamenn í trúmálum ákváðu að hann væri. Aukin menntun ver líka lygina núna af meira viti og ósvífni rakanna en forðum daga. Þrátt fyrir allt er maðurinn eins og hann var og verður: Sín eigin felumynd.

Með hliðsjón af þessu vaknar hin sígilda spurning:

Hverjum ber og hvernig á að hengja bjölluna á köttinn, ef enginn hefur hvorki trú á bjöllunni né sjálfum sér og leiðtogum, og skáldin sem ögruðu stundum hinu viðtekna reyna nú að vera sömu útrásarvíkingar með skruddur sínar og bankamennirnir, þótt vitað sé að þau munu hunskast heim með skottið lengra á milli lappanna en landsbankastjórar?

Það sorglega við samtímann er það að ekki er einu sinni hægt að treysta Ameríkönum sem frelsurum, enda er samtímaklessan að mestu komin úr vopnabakaríinu þeirra og enginn þorir að endurmeta heiminn af ótta við drekann í andaslitrunum, enda voru þannig drekar með ægileg sporðaköst í ævintýrunum.

„Svona maður á að skrifa bækur,“ var hvíslað í aðdáun á orðlist meistarans.

Flestir eru búnir að fá sig ekki bara full sadda af Landsdómi heldur leiða á honum og réttvísinni, sem hefur ekki átt upp á pallborðið hjá almenningi.  Áður en dómurinn hóf störf bjuggust margir við réttlæti og uppreisn æru, að peningarnir sem þeir töpuðu í bönkunum yrðu endurheimtir, en sjóðir óhreinu ræningjanna sóttir í skattaskjól og afhentir þjóðinni. Sumir héldu líka að ef Landsdómur stæði sig ekki, þá kæmi hinn margkosni Messías frá Bessastöðum á hvítum hesti með svipuna, sem setur óréttlætinu skorður, og gerði usla á meðal kaupahéðna. Slíkt hefur brugðist í Menningarhúsinu. Messías hefur í önnur horn að líta í snilld sinni. Hann lofaði að bjóða sig fram enn á ný þjóðinni til frelsunar með því skilyrði að hann tilskili sér rétt til að segja af sér embætti á miðju kjörtímabili svo hann gæti snúið sér að stærra verki. Kannski ætlar hann að frelsa heiminn sem Steinn Steinarr skáld sagði að væri svipað því að standa upp á stól í stórum veitingasal og hrópa:

„Hérna inni er kona í allt of þröngum kjól!“

Úr því ekkert óvænt kraftaverk hefur gerst og konur í þröngum kjólum innan réttarkerfisins og við hlið forseta lýðveldisins snýr þjóðin sér að öðrum sigri sem hefur hlotið mikla umfjöllun í fjölmiðlum:

Stórsigur Jónínu Leósdóttur skáldkonu yfir holdafari sínu.

Hún vann það þrekvirki að ná af sér 30 kílóum og festa átökin á blað. Viðtöl við Jónínu og myndir af henni vekja aðdáun fyrir margra hluta sakir. Í fyrsta lagi sigurinn yfir þrautseigum holdum (eða skvapi) sem að hennar sögn stöfuðu af óhóflegu sælgætisáti. Í öðru lagi að hún hafi getað komið inn um svona vel rauðmálaðan og lítinn gogg sem myndir sýna (það er engin moggalygi), einhverjum ósköpum af blandi í poka árum saman. Algert met sem gerir hana að meiri sigurvegara en Gauja litla sem á sínum tíma vakti aðdáun sjónvarpsáhorfenda með baráttu sinni við holdin. Nú er guttinn horfinn af sviðinu. Ætli hann hafi megrað sig í hel? Þar má Jónína gæta sín enda allt best í hófi. Vertu áfram, elskan, í þeim milliholdum sem myndir sýna af þér! Þú hefur á allan hátt farið betur að ráði sínu en Gaui, listrænt séð. Hann var í sjónvarpinu og myndir og frægðin þar eyðast eins og mölur og ryk. Bókin er varanlegri og getur farið víðar. Betri helmingurinn ónefndi gæti fært að gjöf forsætisráðherrum heimsins bókina Léttir í opinberum heimsóknum, á sama hátt og Angelu Merkel. Hún fékk bók eftir Jónínu sem fór sigurför í Frankfúrt eins og allir muna. Bitastæðari (ef svo má segja um bók gegn aukabitunum) væri Léttir fyrir Angelu Merkel sem veitti ekki af að fá hana. Hún verður feta í fótspor Jónínu og drífa sig í megrun eigi hún og þýska stjórnin ekki að springa á næstunni. Allt liggur nú ljóst fyrir í þeim íslensku þjóðmálum sem eru efst á baugi, nema eitt:

Hvar faldi betri helmingurinn sælgætið fyrir skáldkonunni?

Ef stórt er spurt er fátt um svör. En úr því að Landsdómur kemst ekki að raun um hvar peningar landsmanna eru faldir af bankastjórum í skattaskjólum, er ekki úr vegi að boltinn verði hjá Jóhönnu Sigurðardóttur, forsætisráðherra og hún svari til að mynda fyrirspurn hins fyrirspurnargóða Bjarna Benediktssonar á Alþingi:

Í hvaða sælgætisskjóli faldirðu súkkulaðið fyrir Jónínu Leósdóttur metsöluhöfundi?

 Þótt holdið liggi lágt og læst í dróma/fær andinn hafist hátt í himinljóma.

Sumum áhorfendum datt sálmurinn þó í hug þegar horft var og hlustuðu á fulltrúann sem var áberandi læstur í dróma. Andi hans hófst ekki að sama skapi hátt í himinljóma þegar hann boðaði trú frjálsa bankans. En hún og síðasta erindi sálmsins fóru kynlega saman þótt trú bankans væri tengd jarðneskum auði við lausn vanda, en sálmurinn boðar eilífan auð og lausn handan við jarðlífið. Andi auðvaldsins var þannig forðum þegar hann tengdist kirkjunni og var upp á sitt besta. Fólk hlýddi prestum á svipað hátt og það hlýðir núna hagfræðingum. Andans mennirnir flytja svipaðan boðskap: Ef fólk hlýðnast mun það eftir skuldadauðann segja jafn bjagað og himinlifandi og séra Valdimar Briem:

Ég bjart lít blika ský./ Á banadegi raust ég heyri þar í:/ „Minn elskulegi!“/Þó skyggir dauðans ský á lífsins blóma/ mig enginn ótti slær/mér einn er Jesús nær/í ljóssins ljóma.

Óvíst er hvaða Jesús tekur á móti skuldugu fólki í Frjálsa Fjárfestingabankanum með þannig hætti að það segi eftir áheyrnina:

„Mig enginn ótti slær/ mér einn er Jesús nær í ljóssins ljóma.“

Líklega verður það einhver kurteis kona í móttökunni sem segir:

„Minn elskulegi, hann Jesús er ekki við sem stendur.“

Fólki finnst það hafi verið svikið af markaðstrú líkt og áður af kirkjutrú, að leikið hafi verið á það, og það hafi leiki á sig með glámskyggni á máttarvöld lánastofnana.

Er uppreisn þá réttlætanleg, þótt ólögleg sé, ef málum er þannig háttað hvað skuldir og svik varðar?

Líklega samkvæmt náttúrurétti. Ef allir legðust á eitt gegn Dróma myndu málin leysast og andi skuldugra hefjast hátt í himinljóma.

Með hefnd fjöldans yrði hið ólöglega og ranga, uppreisnin, gerð að hinu eina rétta í skuldamálum heimilanna.

Eðli uppreisnarinnar er þannig að hún getur sigrar hið ranga með því sem rangt er talið af henni. Eftir sigurinn verður litið á hana sem „hið eina rétta“.

Í samtíðinni hefur reiðin komið í staðinn fyrir hugsjónir á sviði stjórnmála sem er galli. Vegna þess að reiði merkir oft vonleysi og varla til annars en þess að verða læstur í Dróma.

Þess vegna er óhætt að segja:

Lemjið á valdinu núna þegar það er tiltölulega fjaðralaust og beinlaust vegna eigin mistaka og á erfitt með að verja og réttlæta misgjörðir sínar þótt það hafi lagabókstafinn með sér.

Hafa ber í huga að valdið er fljótt að endurskipuleggja sig, venjulega með hjálp liðsins sem stóð yfir höfuðsvörðum þess. Í nýja valdaliðinu eru því miður oft þeir færustu sem börðust harðast gegn hinu gamla fallna og þá hefur lítið áunnist í baráttunni.

Einnig er vert að hafa í huga að starfsmenn valdsins finna sjaldan sekt hjá sér. Hinir seku eru „hinir“. Þess vegna segja þjónar valdsins:

„Ég gerði bara það sem mér var sagt, annars hefði ég tapað kaupinu mínu og hef fyrir konu og börnum að sjá.“

Afsökunin er eins í bönkum og útrýmingarbúðum.

Hvað þarf fólk þá að vera mikið samsekt valdinu svo það sjái af eigin raun að það er ekki saklaust?

Hvað þurfa margir karlmenn, konur, heimili og börn annarra að falla í skuldafen eða dauðagryfjur, svo ekki verði hægt fyrir hlýðna þjóna að réttlæta sig með því að fjölskylda þeirra gangi fyrir í lífinu?

Eftir fall kirkjuvaldsins er engin leið að boða skuldugum fagnaðarerindi séra Valdimars Briem og segja þegar allt hefur verið frá þeim tekið:

„Ég bjart lít blika ský … „  Guðstrúin er dauð, græðgistrúin tók við af henni.

Algengt var áður ef foreldrar komust að stríðni og óknyttum hjá börnum sínum, að þau voru flengd. Oft nægði það og skildi ekkert eftir í sálarlífi barnsins annað en varúð gegn eigin áráttu. Flengingar gátu haft slæmar afleiðingar en skortur á þeim ennþá verri: barnið hélt áfram uppteknum hætti eins og allt væri leyfilegt. Þannig óð það áfram ævilangt, alltaf að atast í öðrum, kúga aðra, fjölskyldu og samfélagið ef það fékk á einhvern hátt lykil að því.

Óhæfni stjórnmálamanna stafar oft af því að þeir voru ekki flengdir af foreldrum í æsku. Sama er að segja um bankastjóra. Margtuggan Hrunið gæti hafa stafað af því að þeir sem ullu því voru aldrei flengdir í æsku. Núna vill hluti þjóðarinnar að þeir verði flengdir með lögum. Hvað fæst með því? Fáir trúa að það verði nokkuð eða öðrum til hagsbóta og muni ekki einu sinni sefa reiðina. Flengingin kemur of seint. Auk þess geta bankastjórarnir farið fram á að fá áfallahjálp hjá sálfræðingum eða öðrum skrípum eins og geðhjúkrunarfræðingum. Bankastjórar sem skíta á sig eftir að hafa verið flengdir með vendi laganna í Héraðsdómi Reykjavíkur hafa sama rétt og aðrir til að fá áfallahjálp í frjálsu samfélagi.

En snúum okkur aftur að manninum sem tók í lurginn á stráknum sem átti það skilið. Þolandi stráksa var dæmdur til þess að borga kvalara sínum talsverða fjárupphæð fyrir að hafa tekið hann heim með sér til að fara í skóna sína. Á meðan skeit og meig stráksi í buxurnar af hræðslu. Oft er þannig hjá „hetjum og sterkum strákum“. Hvorir um sig vaða með svipuðum hætti áfram í veikleika sínum og telja sig vera djarfa með því að kvelja, oft í skjóli foreldra sem hafa enga hugmynd um hvað börnin aðhafast í skjóli nætur.

Í hinu dapurlega máli hins íslenska linkindarsamfélags bæta fjölmiðlarnir ekki úr skák og síður geðlæknarnir sem lýsa þjáningum hetjunnar. Geðlæknar ættu að vita að gungan atast í öðrum til þess að upphefja sig. Þetta er á bak við eineltið og ráð að veita gungunni eðlilegt sjálfstraust og líka þeim sem verða fyrir barðinu á hetju-gungunni. Venjulega geta foreldrar lagað slíkt strax í æsku barnsins, foreldrar eða afi og amma eða einhver Gvendur hlunkur í ættinni.

Úr því að fjölmiðlar, sálgæsluliðar og verðir laganna komust í spilið, fær strákgreyið kannski ævilangt á sig stimpilinn: hetjan sem fékk hundrað þúsund kall í bætur fyrir að hafa skitið í buxurnar af hræðslu í húsi manns sem lét ekki lengur hræða sig. Hver veit nema stráksi verði kallaður í skólanum og í lífsins skóla: Dyrabjölluhetjan sem skeit og meig á sig af hræðslu í ganginum. Það verður ógagn sem misvitrir vitringar gerðu í því sem hefði elst fljótt af drengnum og hvorki skilið eftir ör á sál kvalarans né þolandans.

Fyrir hvern?

Fimm hræður úr bankageiranum?

Í augum nýju framboðskynslóðarinnar er sama glýja og hjá hommum sem eru rétt í þessu að koma ferskir upp úr skúffunni eða skápunum í þeirri trú að skilningurinn muni mæta þeim og ríkja eins og heiðríkjan yfir jöklinum í meistaraverki skáldsins. Að svo búnu munu fyrrverandi hommahatarar koma í fylkingu til þess að faðma dragdrottningar í fullum skilningi á eðli þeirra og að Besti og skemmtilegasti og skilningsríkasti borgarstjóri í heimi muni finna upp á því snjalla bragði snillingsins að gera Reykjavík að hommavænstu höfuðborg í heimi og á Laugaveginum verði yfirlýst sérstakt knúshorn fyrir fyrrum kynvillingahatara þar sem þeir geti nú í sannri iðrun sinni knúsað fyrrverandi kynvillinga og fært alla inn í ósköp sæta samkynhneigð.

Þá verður gaman að lifa í þjóðfélagi sem nýgræðingarnir á Alþingi hafa gert mannvænt. Ekkert mál! Sagði ekki Lenín að sérhver fjósakona ætti að geta stjórnað ríki framtíðarinnar. Orð hans sönnuðust í Sovétríkjunum. Þau urðu í lokin að algeru fjósi.

Allt er þetta ekkert mál, eintómur barnaleikur. Komi fram sem flestir framboðslistar. Komi fram sem flestir frambjóðendur. Setjið sem flest réttlætismál á oddinn. Hafið rétt kynjahlutfall. Látið vera sem mest gagnsæi og opin tjöld. Þetta ætti að laða kjósendur að kjörborðinu.

Fimmtíu frambjóðendur í embætti biskups.

Fimm hundruð frambjóðendur til forseta Íslands.

Tuttugu flokkar með allt á hreinu á Alþingi. Engin svik. Bara bjartsýni! Erum við ekki öll í rammíslensku stuði við að ryðja veginn til framtíðar?

En hvað gerist ef framboðin verða svo mörg á öllum sviðum að kjósendur með meðalheila ráði ekki við tölurnar, orðnir snarruglaðir í stjórnmálum og þjóðmálum þannig að þeir rati ekki að kjörborðunum og eftirspurnin eftir leiðtogum verði engin?

Verða allir frambjóðendurnir þá sjálfkjörnir í fimmtíu biskupsembætti, fimm hundruð forsetaembætti og svo framvegis á unga Íslandi?

Um leið gleymist henni að lýðræði felst í samábyrgð og skyldum. Þar er enginn undanskilinn, hvorki þjóðin né leiðtogarnir, enda eru þeir lýðræðislega kosnir af henni.

Í einræðisríkjum og í nýlendum er þjóðin aftur á móti saklaus ef eitthvað ber út af í málum hennar, enda ræður hún engu. Öll ábyrgð er í höndum stjórnenda hennar.

Þetta er sá megin munur sem er á lýðræði og einræði.

Að gera sér ekki grein fyrir þessu er undirrót hins þrúgandi máls sem höfðað hefur verið gegn Geir Haarde fyrrum forsætisráðherra, eins og hann hafi verið einráður hjá saklausri þjóð.

En í raun réttri ætti þjóðin að hefja mál gegn sjálfri sér og glópsku sinni. Þjóðir gera það aldrei. Samt ætti þessi þjóð að hafa sektarkennd yfir að hún þóttist ekki gera sér grein fyrir í góðærinu að yfirleitt er auðveldara að koma sér í skuldir en að losna við þær. Einnig er léttara að fá lán en greiða þau.

Að sjálfsögðu ætti hver vitiborinn maður að gera sér grein fyrir þessu. Hann veit það innst inni. En þegar hrifningin grípur hugann og glópska hennar ræður, gleymir hann rökum og eigin reynslu og forfeðra sinna að auki.

Um leið og í óefni er komið langar þjóðina ekki að líta í eigin barm með sjálfsásökun. Fyrir bragðið vill hún í rauninni ekki réttlæti heldur hefnd sem lendir á stjórnmálaleiðtoga. Yfirleitt er þjóðarleiðtoginn, forsetinn ekki talinn með í svona tilviki, þótt hann hefði átt að vara þegnana við glópsku. Það ætti að vera skylda. „Þjóðarleiðtogi“ ætti að tala til þjóðar „sinnar“ föðurlega, ef svo mætti að orði komast. Oft gerist þess þörf og þegnarnir taka sönsum ef farið er að þeim með gát og yfirvegun í staðinn fyrir að hrífast af bjartsýnisæðinu sem kennt er við „útrásarvíkinga“.

Hjá okkur er litið á forseta á óhlutbundinn hátt, annað gildir um forsætisráðherra. Honum er ýmist þakkað allt, ef vel gengur, eða litið á hann sem „sökudólg“ sem öllu illu veldur. Hann einn ber ábyrgð á lélegu gengi og efnahag, þótt hann hafi kannski ekki verið nema í stuttan tíma við stjórnvölinn og flestir viti að harmleikur er lengi að fara á svið og verða skilinn af áhorfendum og jafnvel stjórnendum. Í hita forleiksins er ekki hugsað um innihaldið. Þjóðin ákveður bara í lokin að hörmuleg sýning hafi verið færð á fjalirnar og taka beri í lurginn á leikstjóranum. Í þessu hefur hún á réttu að standa, leikstjórinn er sekur og honum verður að fórna í Þjóðleikhúsi landsins, en rétt að muna að sviðstjórarnir bera engu minni sök og líka áhorfendurnir fyrir að flykkjast á sýninguna og klappa í fyrstu þótt þeir vissu að þetta var óttalegur skrípaleikur.

Þótt konungi sé fórnað og hann gerður höfðinu styttri, breytist fátt við aftökuna; mannkynssagan sannar það. Í lýðræðisríkjum samtímans er ekki hafður sami háttur á vegna lélegrar stjórnsýslu, forsætisráðherrar eru ekki færðir á höggstokkinn. Öxin var áður talið þjóðráð, í og með til þess að þeir sem völdin höfðu segðu ekki sannleikann um alla hina sökudólgana við yfirheyrslur og drægju þá til ábyrgðar og ofan í stjórnmálasvaðið. Ekki er lengur notuð slíka aðferð við að finna samsekt manna í stjórnkerfinu. En það er hægt og alger þörf að taka einstaklinga af lífi sem stjórnmálamenn.

Með því að draga Geir Haarde fyrir dóm – ekki hefði hann sagt frá öllum hinum – yrði líklega varla annar vandi leystur en sá sem skiptir flesta litlu máli en gæti orðið sálrænn léttir fyrir menn í gildru lánadrottna. Dómurinn mundi slá á hefndarþorsta þeirra sem gleymdu eigin sök í fallna leiknum, að þykjast ekki vita að það er auðveldara að koma sér í skuldir en losna við þær, að auðveldara er að fá lán en greiða þau. Hvort þannig menn mundu læra eitthvað á þessu til langframa er harla óvíst. Yfirleitt læra þjóðir ekki af reynslunni, en aðstæðurnar geta neytt þær til þess að ranka við sér um stund. En eðli mannsins er að ljóma hvað eftir annað af hrifningu yfir gyllivonum sem gjarna leiða til vonbrigða. Þar gildir einu hvort vonin og svo vonbrigðin hafi borist frá aðdáunarverðum innlendum óskabörnum, drengjum eða drullusokkum í De Code og Kaupþingi, eða útlenda Kananum þegar hann var upp á sitt besta á Vellinum.

Maður spyr bara: Hvað ætli hrífi þjóðina næst, fyrst upp ölduna og færa hana síðan ofan í öldudalinn?

Sem dæmi um framboð á vali og íslenska valdaþrá eru væntanlegar forseta- og biskupskosningar. Ekki geta allir orðið biskupar hversu barðir sem þeir eru. Einokun á embættinu markast af stéttinni sem hefur lært að þekkja Guð í guðfræðideildinni. En meðal presta virðast nú stöðugt fleiri ætla að eiga völina og í þessu tilviki kvölina. Það gerir valdabarátta kynjanna, hún kemur til sögunnar „á þeim tímapunkti“ þegar kirkjuskipið hallast á hlið svo ekki bara skipsrotturnar flýja frá borði heldur líka skipstjórinn.

Um forsetaframboð gilda aðrar reglur, reyndar ein: Í lýðræðisríki hafa allir rétt til að verða forseti þess. Fyrir bragðið gætu nú komið fram það mörg framboð frambærilegra og óframbærilegra þegna, að best yrði að fella niður kosningarnar og ákveða að sami koppur skuli vera áfram á Bessastöðum, kosningabarátta yrði eins og segir í kveðskapnum:

það er eins og milljón mellur mígi í sama hlandkoppinn.

Þjóðin ætti að vara sig á þannig flóði og fletta upp í Lýðveldisbókinni hvað forseti og embætti hans beri að vera: Helst á heimavelli og annað en það að „þykjast vera á heimsmælikvarða“ í Kína.