Nú fyrr í vikunni fóru fram umræður á Alþingi um lagafrumvarp þriggja þingmanna um breytingu á lögum um innflutning dýra. Skal tekið fram strax í upphafi að hvað þetta mál varðar er ég ekki hlutlaus: Ég styð þá breytingu sem þingmennirnir leggja til.
Tillaga þremenninganna gengur í stuttu máli út á það að gæludýr sem uppfylla ákveðin skilyrði geti farið milli Íslands og annarra landa Evrópu án þess að sæta einangrun við komu eða endurkomu til Íslands. Þessi skilyrði eru í meginatriðum þau að dýrin hafi allar nauðsynlegar bólusetningar og viðeigandi vottorð, og þar með talið sérstakt gæludýravegabréf, því til staðfestingar.
Þegar málið var sett fram á síðasta þingi fékk þingið erindi frá ýmsum hagsmunaaðilum með afstöðu þeirra til frumvarpsins. Flestar þær umsagnir eiga það sameiginlegt að fjalla í raun ekki um frumvarpið sem slíkt og hvaða megin breytingar það myndi fela í sér frá núverandi kerfi.
Fulltrúar bænda og hagsmunasamstaka einstakra búfjártegunda senda inn þá afstöðu sína að þau séu á móti vegna smithættu. Vissulega sjónarmið, en ekki er það stutt skýrum rökum hvað varðar muninn á því kerfi sem viðhaft er í dag og því kerfi sem tekið yrði upp fengi frumvarp þingmannanna fram að ganga. Að mínu mati ber greinargerð Hundaræktarfélags Íslands af, ekki eingöngu vegna þess að hún styður frumvarpið, heldur fyrst og fremst af því að umsögn þeirra fjallar raunverulega um hvað felst í því kerfi sem frumvarpið boðar og ber það saman við kerfið eins og það er í dag.
Því málið snýst ekki um að leyfa innflutning gæludýra. Það er leyft í dag að uppfylltum ákveðnum skilyrðum.
Munurinn á því sem gert er í dag og því kerfi sem nýtt frumvarp boðar er sá að ekki yrði lengur gerð krafa um sóttkví þeirra dýra sem hingað koma. Hér skal áréttað að í engu yrði slakað á hvað varðar kröfur um bólusetningar dýranna.
Í dag fara hundar og kettir í einangrun til Hríseyjar eða í Einangrunarstöð Reykjanesbæjar við komuna til landsins og dvelja þar í sóttkví í mánuð. Engin vísindaleg rök hvíla sérstaklega að baki þeirri tímalengd, en hún er vissulega skárri fyrir bæði dýrin og eigendur þeirra en þær 6 til 8 vikur sem giltu áður.
Áður en dýrin koma til landsins þarf að sækja um sérstakt leyfi til Matvælastofnunar. Hluti af þeirri umsókn er að skila inn vottorði um bólusetningar frá dýralækni erlendis. Í tilfelli hunda eru alls gerðar kröfur um fimm bólusetningar: rabies, leptospirosis, distemper, hepatits og parvovirus. Einnig að hundurinn sé prófaður fyrir brucellosis og salmonellu.
Eftir að dýrin koma til landsins eru þau prófuð í tvígang, annars vegar við upphaf einangrunar og síðan við lok hennar. Ekki veit ég til að annað sé kannað en það sem þegar hefur komið fram í þeim vottorðum sem fylgja dýrunum.
Hver er svo reynslan af einangruninni? Hún er sú að í alla þá áratugi sem heimilt hefur verið að flytja inn gæludýr hefur aldrei komið upp tilfelli sýkingar sem leitt hefur til lógunar dýranna.
Í þingumræðunni var einnig vikið að fordæmi Nýsjálendinga og Ástrala hvað þessi mál varðar. Nú er það svo að í báðum þessum ríkjum er meira frjálsræði en á Íslandi, en t.d. á Nýjasjálandi er einangrun gæludýra að lágmarki 10 dagar, sem er normið í reynd. Engin takmörk eru á milli Ástralíu og Nýjasjálands, sem eru nágrannaríki fjarri öðrum (og reyndar mun lengra á milli þeirra tveggja en milli Íslands og næstu nágrannaríkja eins og Bretlands og Noregs).
Vera má hins vegar að það sé full stór biti að kyngja að hverfa frá núverandi kerfi yfir í evrópska gæludýravegabréfakerfið og spurning hvort ekki sé réttara að taka upp nýtt kerfi í ákveðnum áföngum, til dæmis þannig að áfram verði sótt um heimildir til þess að koma með gæludýr til landsins með sama hætti og nú er, áður en lagt er af stað með dýrið til Íslands. Fyrir það verði rukkað umsýslugjald sem greiði fyrir eftirlit og yfirferð vottorðanna á Íslandi, ásamt kostnaði við staðfestingu þeirra við komu, og jafnvel kostnað við sérstakan dýralækni sem sinni eftirliti í Leifsstöð og skoði þau dýr sem komi til landsins, ásamt því að staðfesta gildi vottorða. Einnig að skýrt verði að ný tilhögun sé takmörkuð við hunda og ketti, a.m.k. til að byrja með.
Höfum einnig í huga að ferðir gæludýra verða alltaf háð takmörkunum annars vegar kostnaðar og hins vegar þess pláss sem er til staðar t.d. í flugvélum. Í vélum Icelandair skilst mér að einungis séu pláss fyrir mest 4 dýr í hverri vél.
(Sjálfur bý ég erlendis og er eigandi þriggja hunda. Ég hef flutt frá Bandaríkjunum til Danmerkur með hund, og ekki þurfti þá að sýna annað en vottorð um bólusentingu gegn hundaæði. Síðan fór hundurinn að sjálfsögðu inn í það bólusetningarkerfi sem gerð var krafa um í Danmörku, sem reyndar var ekki ósvipað því sem hafði verið þar sem ég bjó í Bandaríkjunum. Ég og fjölskyldan fluttum ásamt tveimur hundum frá Danmörku til Íslands sumarið 2006 og fóru hundarnir í gegnum einangrunarstöð Reykjanesbæjar (hvorki fjölskyldan né búslóðin þurftu að sæta sérstakri skoðun). Og á síðasta ári fluttum við frá Íslandi til Bandaríkjanna með þrjá hunda og ekki þurfti annað en vottorð um bólusetningu gegn hundaæði, en þá bólusetningu má nú fá á Íslandi sé eftir því óskað. Hundarnir fylgja nú bólusetningarkröfum hér sem eru umtalsvert umfangsmeiri en tíðkast heima á Íslandi.)
Friðrik Jónsson