Í síðasta pistli velti ég upp nokkrum spurningum tengdum því að gjaldeyrisvaraforði Seðlabankans er allur skuldsettur. Sem sagt, þrátt fyrir að rúm þrjú ár séu liðin frá hruni og ströng gjaldeyrishöft og jákvæður viðskiptajöfnuður hafi verið viðvarandi allan þann tíma.
33 milljarðar fara í vaxtagreiðslur, í gjaldeyri, af þessum forða á þessu ári, og líkast til hefur hlutfallslega jafn mikið farið í slíkar greiðslur undanfarin ár.
Hugsanlega er þó stærsti einstaki neikvæði áhrifavaldur gegn myndun eigin gjaldeyrisvarasjóðs sú staðreynd að erlendir eigendur svokallaðra aflandskróna fá að skipta vaxtagreiðslum til sín í erlendan gjaldeyri og flytja úr landi.
Þessar aflandskrónur eru taldar vera nærri 500 milljörðum, þar af um 200 milljarðar á innistæðureikningum, en um 300 milljarðar í ríkisskuldabréfum og öðrum skuldabréfum (sjá t.d. skýrslu Viðskiptaráðs frá í desember sl.).
Ávöxtun þessa fjármagns er á mismunandi vaxtakjörum, en þorri þess er hins vegar á ríkistryggðum úrvalskjörum, bæði verðtryggt og óverðtryggt. Í óverðtryggðum útboðum ríkisskuldabréfa var t.d. í síðustu viku verið að ná bestu kjörum upp á 6.61% vexti óverðtryggt.
Ef miðað er við að meðalvextir þessara 500 milljarða hafi á síðustu árum verið um 9% (enda um að ræða bæði verðtryggð og óverðtryggð bréf) hafa vaxtagreiðslur vegna þeirra numið um 45 milljörðum á ári – á þremur árum og þremur mánuðum upp undir 150 milljarðar. Megnið af því fé hefur væntanlega verið skipt í gjaldeyri á skráningargengi Seðlabankans og farið úr landi.
Á rétt rúmum þremur árum hafa s.s. eigendur aflandskróna fengið greitt jafngildi tæplega þriðjungs höfuðstóls krónueigna sinna í erlendum gjaldeyri, en höfuðstólinn er enn sá sami, og vandinn jafn stór.
Er þá nokkuð skrítið að eigendur þessara aflandskróna eru hvorki að tapa sér af áhyggjum yfir því að geta ekki losað féð strax úr landi, né hafi áhuga á því að fjárfesta þeim í íslensku atvinnulífi?
Af hverju í ósköpunum ættu þeir að vilja gera það?
Þetta er án efa besta ávöxtun í heimi.
Og við borgum.
Friðrik Jónsson