Kosningaúrslitin í fyrri umferð frönsku forsetakosninganna eru afar athyglisverðar. Þjóðernissinnarnir yst til hægri náðu bestum árangri í sögunni og þegar viðbætist öflin yst til vinstri má slá því föstu að efasemdafólk í evrópumálum hafi náð um þriðjungi atkvæða í þessu kjarnríki evrópusamrunans.

Það verður spennandi að sjá úrslit kosninganna í Grikklandi sem fara fram í næstu viku.  Bæði hægriflokkurinn Nýtt lýðræði og sósíalistaflokkurinn PASOK, sem eiga aðild að stjórninni, hafa tapað miklu fylgi vegna niðurskurðarins, samkvæmt nýjustu skoðanakönnunum.

Ríkisstjórnir hafa sprungið í mörgum ríkjum sem rekja má beint til fjármálakreppunnar sem nú geisar í Evrópu.  Nýjasta dæmið er ríkisstjórn Hollands sem sprakk vegna ágreinings um niðurskurð hjá hinu opinbera. Sitjandi ríkisstjórn hafði meðal annars það verkefni fyrir höndum að sannfæra framkvæmdastjórn  Evrópusambandsins um að hægt væri að ná fjárlagahalla hollenska ríkisins  niður í þrjú prósent á næsta ári en hallinn var 4,7% á síðasta ári.

Á myndinni sést að ríkisstjórnir í þessum ríkjum hafa fallið: Finnland, Slóvenía, Slóvakía, Grikkland, Ítalía, Spánn, Írland, Portúgal, Rúmenía og nú síðast Hollandi.

]]> http://blog.eyjan.is/elvar/2012/04/29/poltiskar-afleidingar-adhaldsadgerda-i-evropu/feed/ 0 http://blog.eyjan.is/elvar/2012/04/25/sarkozy-brytur-blad/ http://blog.eyjan.is/elvar/2012/04/25/sarkozy-brytur-blad/#comments Wed, 25 Apr 2012 10:50:43 +0000 Elvar Örn Arason http://blog.eyjan.is/elvar/?p=2867

Eini möguleiki Sarkozy til að sigra í annari umferð frönsku forsetakosninganna er að höfða til kjósenda Marine le Pen. Sarkozy reynir ákaft að höfða til stuðningsmanna Le Pen og í gær sagði hann á kosningafundi í úthverfi Parísar að ekki ætti að gera lítið úr kjósendum Þjóðarhreyfingarinnar.

Franska pressan hefur harðlega gagnrýnt hann fyrir að brjóta blað í stjórnmálasögu landsins með því að samþykkja málstað hreyfingarinnar og afmá þau skil sem hafa verið á milli hefðbundinna hægri flokka og Þjóðarhreyfingarinnar.  Sumir franskir fjölmiðlar telja að með þessu sé forsetinn að taka upp stjórnmálaorðræðu frá seinni heimsstyrjöldinni.

Árið 2002 vann faðir Marine, Jean Marie Le Penn, mikinn sigur í fyrri umferð forseta kosninganna. Hann fékk ívið minna fylgi en dóttir hans nú. Í annarri umferð var kosið á milli Le Pen og Chiracs sitjandi forseta. Franskir kjósendur brugðust við með því að flykkja sér um Chirac, sem fékk 82% atkvæða í seinni umferðinni. Le Pen bætti ekki við sig nema einu prósentustigi milli umferða og fékk 18% atkvæða. Í þeirri kosningabaráttu voru skýr skil á hægristefnu Chirac, sem rekja má til Charles de Gaulle og á sér djúpar rætur í franskri stjórnmálasögu, og þeirrar stefnu sem Le Pen hélt á lofti.

Vinstrisinnaða Parísarblaðið Libération slær upp mynd af Sarkozy á forsíðunni og spyr hvort að hann sé að gera málstað Þjóðarhreyfingarinnar og Le Pen samrýmanlegan frönskum stjórnmálum – „Le Pen est compatible avec la République“.

Tómas Inga Olrich, fyrrverandi ráðherra og sendiherra, hélt því fram á Bylgjunni að kaupmáttur launa hefði fallið meira í ýmsum ríkjum  á evrusvæðinu en á Íslandi og því væri samanburðurinn ómarktækur. Tómas vitnaði í engin gögn máli sínu til stuðnings.

Alþjóðavinnumálastofnunin í Genf gerði úttekt á áhrifum fjármálakreppunnar á kaupmátt launafólks um víða veröld árið 2010.  Í henni kom fram að efnahagskreppan kom harðar niður á íslenskum launþegum en nokkrum öðrum í veröldinni. Kaupmáttaraukningin sem byggðist upp hér á landi á tímabilinu 2000-2007 þurrkaðist alfarið út í kjölfar hrunsins.

Ég tók saman þróun kaupmáttar í þeim evruríkjum sem urðu verst fyrir barðinu á alþjóðlegu fjármálakreppunni sem skall á heimsbyggðina árið 2007. Á þessari mynd kemur í ljós að skerðing kaupmáttar kom mun harkalegra niður á íslensku launafólki samanborðið við kaupmátt í svokölluðu PIGS-ríkjum. Í hvert skipti sem krónan fellur flytjast verðmæti frá almenningi til útflutningsatvinnuveganna og veiking hennar kemur alltaf niður á kaupmætti launafólks.

Þróun kaupmáttar á árunum 2007-2009 á Íslandi og PIGS ríkjunum (í prósentum) 

Heimild: Alþjóðavinnnumálastofnunin (ILO) árið 2010

Í gögnum ILO voru ekki tölur fyrir Portúgal og Grikkland árið 2009.

Hérna er hægt að kaupmáttarþróun í einstökum löndum,

Laun launafólks á Íslandi er í meðallagi á evrópska efnahagssvæðinu, eins og sést á myndinni fyrir neðan. Þau  eru á sama reiki og meðallaun í PIGS ríkjunum svokölluðu – Portúgal, Ítalía, Grikkland og Spánn.  Norðurlöndin raða sér öll í efstu sætin á listanum (reyndar eru ekki birtar tölur fyrir Danmörk og Holland).

Það er í sjálfum sér ekkert slæm niðurstaða að lenda í 19. sæti á lista yfir hæstu laun í heiminum. En staðreyndin er samt sem áður sú að lífskjör á Íslandi hafa í gegnum tíðina verið talsvert lakari en á hinum Norðurlöndunum. Auk þess höfum við þurft að leggja meira á okkur til að búa við sömu lífsgæði, þar sem vinnuvikan hér á landi er mun lengri en í nágrannalöndunum.

Þessi sama stofnun gerði úttekt á áhrifum fjármálakreppunnar á kaupmátt launafólks um víða veröld. Í henni kom fram að efnahagskreppan kom harðar niður á  í íslenskum launþegum en nokkrum öðrum í veröldinni. Kaupmáttaraukningin sem byggðist upp hér á landi á tímabilinu 2000-07 þurrkaðist alfarið út í kjölfar hrunsins.

Þetta er  lýsandi einkenni á þeim efnahagslega óstöðugleika sem við höfum búið við. Í hvert skipti sem krónan fellur flytjast verðmæti frá almenningi til útflutningsatvinnuveganna, og veiking hennar kemur nær alltaf niður á kaupmætti launafólks. Íslenska krónan hefur fallið um 99,5% prósent gagnvart þeirri dönsku frá því íslensk króna varð lögeyrir á Íslandi fyrir áttatíu árum.

Það er algjört forgangsatriði fyrir launamenn og heimilin í landinu að skipta um gjaldmiðil. Innganga Íslands í Evrópusambandið og upptaka evru er stærsta hagsmunamál launþega og heimila í þessu landi, og eina færa leiðin til að koma á varanlegum efnahagsstöðugleika.

Meðallaun launafólks á evrópska efnahagssvæðinu í íslenskum krónum.

 Heimild: Alþjóðavinnnumálastofnunin (ILO) árið 2012

Fréttin er byggð á úttekt Bloomberg fréttaveitunnar. Íslenska krónan hefur fallið um 3,4% gagnvart dollaranum. Næst á eftir krónunni kemur argentínski pesóinn en hefur fallið um 1,7% gagnvart dollaranum.

Evran hefur styrkst um 0,6% gagnvart dollaranum, nýsjálenski dollarinn um 3,2% og norska krónan um 2% á árinu.

Þetta gerist þrátt fyrir krónan sé í allsherjar gjaldeyrishöftum.

Þetta sýnir að við þurfum nýjan traustan gjaldmiðil til að íslensk fyrirtæki búi við sambærileg skilyrði og  best þekkist í nágrannalöndunum. Aðild að ESB og upptaka evru eru eitt stærsta hagsmunamál launþega og heimila í þessu landi, og eina færa leiðin til að tryggja varanlegan efnahagslegan stöðugleika.

Útkoma skýrslunnar hefur vakið upp áleitnar spurningar í Noregi um stöðu þess innan EES-samstarfsins. Meginniðurstöðurnar voru þær að samstarfið hafi reynst vel frá efnahagslegu sjónarmiði, en valdið lýðræðishalla sem vaxið hefði stöðugt eftir því sem samstarfið hefði dýpkað og EFTA ríkin aðlagast regluverki Evrópusambandsins.

Í Bretlandi hefur verið uppi krafa um að halda þjóðaratkvæðagreiðslu um aðild þess að Evrópusambandinu. Hugveitan (think tank) European Policy Center í Brussel greindi nýlega þá valmöguleika sem Bretland hefur í samskiptum sínum við nágranna sína í Evrópu. Það eru í raun þrír valkostir í stöðunni. Óbreytt ástand innan sambandsins, gerast aðilar að EES-samstarfinu eins og Ísland og Noregur eða svissneska leiðin sem fellst í því að gera tvíhliða samninga við ESB.

Niðurstöður EPC eru þær að EES-leiðin muni hafa í för með sér lýðræðishalla og áhrifaleysi á innri markaðnum, sem stórt ríki eins og Breland myndi aldrei sætta sig við.

While this may be sustainable for a small country  such as Norway, it can hardly be considered as ’more democratic’ than EU membership, and it is difficult to imagine that it would be tolerable for a country such as Britain, with its large economy, to be excluded from decision-making on the Single Market.

Hérna er hægt að kynna sér niðurstöður skýrslunnar og skýrsluna sjálfa.

Stjórnvöld í Berlín óttast að frambjóðandi sósíalista, Francois Hollande, muni skipta um kúrs í baráttunni við að koma evrunni til bjargar og leggja stein í götu þeirra til að bjarga skuldsettustu evruríkjunum.

Stuðningsyfirlýsingar af þessu tagi milli leiðtoga þessara tveggja lykilríkja Evrópu hafa ekki tíðgast, og margir vöruðu við að íhlutun þýskra stjórnmálaleiðtoga í frönsk innanríkismál gætu virkað þveröfugt.  Það kom reyndar á daginn að þessi aðferð skilaði litlum árangri og því hefur Sarkozy afþakkað aðstoð Þýskalandskeisara í komandi kosningabaráttu.

Sarkozy reynir nú ákaft að höfða til hægri öfgamanna með því að taka upp harðari afstöðu í innflytjendamálum og  kallar eftir endurskoðun á Schengen-samstarfinu til að hefta flæði innflytjenda til Frakklands.  Merkel er líklega nokkuð sátt við að hennar aðstoðar sé ekki lengur óskað eftir þetta nýjasta útspil forsetans, því hún vill síður bendla sig við hægri popúlisma og tækifærismennsku hans.

Fylgi Hollande mælist 54% og Sarkozy 46% í nýjustu skoðanakönnunum. Seinni umferð frönsku forsetakosninganna fara fram 6. maí. Það er nánast óþekkt í franskri stjórnmálasögu að frambjóðandi sem á jafn langt í land með að ná næsta frambjóðenda takist að hafa sigur að lokum.

Þessa mynd sá ég á Facebook.