Dofri Hermannsson

Meirihlutinn í stjórn Orkuveitu Reykjavíkur tók þá lofsverðu ákvörðun í morgun að fresta eigin tillögu um að leggja niður stjórn útivistarsvæða Orkuveitunnar. Meirihlutinn samþykkti einnig tillögu minnihlutans um að kalla eftir gögnum og fá álit stjórnar útivistarsvæða á því að stjórnin verði lögð niður og það sem kannski er mest um vert – að aðalstjórn kynni sér störf og tilgang stjórnar útivistarsvæða áður en ákvörðun verður tekin um að slá hana af.

Það er alltaf fagnaðarefni þegar meirihlutinn sér að sér og samþykkir að taka upplýstar ákvarðanir að tillögu minnihlutans og spennandi verður að sjá til hvers þetta leiðir. Eins verður forvitnilegt að sjá svörin við fyrirspurnum minnihlutans um hvaða sparnaði mætti ná fram með því að laun allra kjörinna fulltrúa og æðstu stjórnenda yrðu færð til samræmis við það sem gerist í ráðum og á sviðum borgarinnar.

Eins og fram kom í viðtali við síðuskrifara í 10 fréttum í gærkvöld liggur fyrir fundi stjórnar Orkuveitu Reykjavíkur í dag tillaga meirihlutans um að leggja niður stjórn útivistarsvæða Orkuveitunnar frá og með næstu mánaðarmótum.

Samkvæmt greinargerð er tilgangurinn sá að spara laun stjórnarmanna sem eru um 4 milljónir á ári en hæpið verður að teljast að sú upphæð skipti miklu máli í efnahagsreikningi Orkuveitunnar. Betur að svo væri en þá mætti einnig hugsa sér að lækka laun lykilstjórnanda niður í 1 milljón á mánuði + frí afnot af bíl. Mörgum þættu það prýðileg laun.

Hugsunin að baki sérstakri stjórn útivistarsvæða Orkuveitunnar var tvíþætt. Annars vegar var talið nauðsynlegt að sérstök stjórn sæi um þau verðmæti sem felast í útivistarsvæðum Orkuveitunnar og bæri pólitíska ábyrgð á því að vel væri með þau verðmæti farið. Hins vegar var talið að það væri Orkuveitunni hollt að þurfa að leita umsagnar þessarar stjórnar við áætlanagerð og framkvæmdir og að það gæti forðað fyrirtækinu frá því að leggja milljarða í áætlanir sem ekki standast eðlilegar umhverfiskröfur.

Stjórn útivistarsvæða hefur undanfarin misseri unnið að ítarlegri stefnumótun um nýtingu Hengilssvæðisins í samvinnu við fjölda útivistar- og ferðaþjónustuaðila. Þar er auðvitað reiknað með að áfram verði virkjað á mörgum stöðum en að það verði gert á þann hátt að það spilli ekki verðmætum náttúrusvæðum. Reifaðar hafa verið hugmyndir um uppbyggingu í kringum verðmætustu hverasvæðin í anda Yellowstone en í því gætu falist gríðarleg tækifæri fyrir ferðaþjónustuaðila í Reykjavík. Það er merkilegt að nú þegar stefnumótunarvinnan er að taka á sig mynd skuli stjórnin sem hefur unnið hana vera lögð niður.

Á næsta ári stendur til að Orkuveitan framkvæmi fyrir hátt í 18 milljarða króna. Þá er eins gott að umhverfissamviska fyrirtækisins þvælist ekki fyrir.

Atvinnuleysi á höfuðborgarsvæðinu er með því hæsta sem gerist í landinu og brýnt að borgaryfirvöld leiti allra leiða til að draga úr þeim vanda. Skortur á atvinnu er mestur í byggingariðnaði, hjá fólki með sérfræðimenntun og í verslun og þjónustu.
Ljóst er að á tímum þegar sveitarfélög íhuga alvarlega að draga úr kennslu grunnskólabarna til að ná endum saman þarf að hugsa út fyrir rammann til að örva atvinnulífið. Hér verður gerð heiðarleg tilraun í þá átt.

Niðurfelling fasteignagjalda
Þótt víða kreppi að í samfélaginu eru sem betur fer líka margir sem eiga í handraðanum fé sem þeir gjarna vildu setja í framkvæmdir. Það er hiklaust hlutverk borgarinnar að hvetja slíka aðila til að fara af stað sem fyrst. Ein leið sem mætti hugsa sér er að bjóða öllum Reykvíkingum sem hafa hug á að reisa viðbyggingar við hús sín niðurfellingu fasteignagjalda af viðbyggingunni í t.d. 5 ár. Vandséð er að borgin tapi tekjum af þessu úrræði þegar til lengri tíma er litið, einkum þegar hafður er í huga samfélagslegur kostnaður atvinnuleysis.

Leiðsögn um reglugerðarfrumskóginn
Einhverra hluta vegna er þrælflókið að koma á fót rekstri í Reykjavík. Hrakningasögur framtakssamra einstaklinga við að opna litla verslun, verkstæði, kaffihús, ísbúð eða annan rekstur eru óteljandi og hver annarri ótrúlegri. Að sjálfsögðu er nauðsynlegt að rekstur hafi öll tilskilin leyfi en hér hljóta að vera tækifæri til að leiðbeina fólki og spara því móferðirnar.
Borgin gæti t.d. boðið öllum sem vilja stofna til reksturs í borginni ókeypis viðtal hjá ráðgjafa þar sem farið yrði yfir öll þau leyfi sem reksturinn þarfnast, hvar þau fáist, hvaða tíma má reikna með að öflun þeirra taki o.s.frv. Þetta myndi án efa spara mörgum dýrar tafir og virka hvetjandi á fólk með góðar hugmyndir að nýrri starfsemi.

Hagræðing og erlend markaðssetning
Nýtt vinnumarkaðsúrræði, Starfsorka, gengur út á að fyrirtæki sem vilja ráðast í nýsköpunarverkefni af einhverju tagi geta ráðið starfsmann af atvinnuleysisskrá og fengið með honum fullar atvinnuleysisbætur í allt að eitt ár. Þetta hafa um 80 fyrirtæki nýtt sér skapað tæplega 200 ný störf. Þetta tækifæri ætti Reykjavíkurborg líka að nýta sér. Nú þarf sannarlega að leita leiða til að bæta verkferla, gera þjónustu borgarinnar skilvirkari og spara óþarfa kostnað en auk þess fellur vinna við erlenda markaðssetningu undir skilmála Starfsorku um nýsköpunarverkefni. Afrakstur nýsköpunarverkefna borgarinnar á þessum sviðum gætu skilað bættri nýtingu fjármuna, nýjum störfum og auknum ferðamannastraumi til borgarinnar sem er ein af undirstöðum atvinnu í verslun og þjónustu.

5000 störf í nýsköpun
Alþingi samþykkti fyrir jól lög um stuðning við nýsköpunarfyrirtæki af öllu tagi en miðað við reynslu annarra þjóða af sambærilegum aðgerðum gætu á næsta ári orðið til um 5000 ný störf vegna hagstæðara umhverfis nýsköpunarfyrirtækja.
Í þessu felast mikil tækifæri fyrir Reykjavíkurborg sem ætti að reyna að bjóða þessum ört vaskandi fyrirtækjum eitthvað umfram önnur sveitarfélög. Hér mætti til dæmis hugsa sér tímabundinn stuðning eins og afslátt af fasteignagjöldum, rafmagni eða hita í tiltekinn árafjölda samkvæmt samningi. Þá verður seint ofmetin þörfin fyrir góða og skilvirka þjónustu borgarinnar við almennan rekstur í borginni.

Úr vörn í sókn
Kreppur, jafn óvelkomnar og þær eru, hafa alltaf leyst úr læðingi nýjar hugmyndir og ný tækifæri. Hve hratt það gerist veltur mjög á afstöðu stjórnvalda til verkefnisins. Ekki skal lítið gert úr þeim góða vilja sem borgin sýnir með því að leggja fé í alls kyns félagsleg úrræði fyrir atvinnulausa, það er brýnt mál. Hinu má þó ekki gleyma að til að ekki sígi meira á ógæfuhliðina þarf borgin að snúa vörn í sókn og skapa borgarbúum betri skilyrði til að hrinda hugmyndum sínum í framkvæmd. Þar eru ýmsar leiðir færar eins og hér hefur verið bent á.

„Ætli konur væru meira metnar í heiminum í dag ef Jesú hefði verið stelpa?“ spurði 10 ára heimasæta pabba sinn upp úr einnar konu hljóði við innpökkun jólagjafa í gær. Það var fátt um svör hjá pabba hennar sem hafði aldrei áður heyrt minnst á þessa hugmynd þrátt fyrir kynjað uppeldi í anda rauðsokkutímabilsins þar sem drengir fengu dúkkur og stúlkur bíla í jólagjöf. Hann stundi upp einhverju um að ef Jesú hefði verið stelpa hefðu karlarnir sem öllu réðu líklega bara samt tekið einhvern strák og krossfest hann.

Heimasætan setti í brýrnar, fannst svarið greinilega ekki sérlega djúpviturt. Hárrétt mat. Amman, sem þekkir af eigin raun bæði kosti og galla þess jafnréttis sem áunnist hefur, sagði annars hugar: „Veit ekki hvort það hefði verið eitthvað betra. Það fór nú ekki sérlega vel fyrir honum greyinu. Eiginlega hefur María mamma hans ekki síður notið virðingar, sérstaklega í kaþólskum sið þar sem hún er eiginlega meira metin en Jesú.“ Heimasætan lyfti annarri augabrún hugsi yfir þessu innleggi ömmu sinnar. Af svipnum mátti ráða að síðara svarið væri lítið skárra en hið fyrra.

Sólarhring síðar klórar faðirinn sér enn í hausnum yfir þessari spurningu. Hvað ef Jesú hefði verið stelpa? Hvað ef kona hefði gert öll kraftaverkin, boðað fyrirgefninguna og látið líf sitt svo allt fólk sem á hana trúi glatist ekki heldur öðlist eilíft líf. Hvað ef þungamiðja og burðarás kristinnar trúar hefði verið kona? Væri þá staða kvenna önnur í heiminum í dag?

Ef lesendur hafa við þessu góð og kristileg svör væri gaman að sjá þau og hugleiða yfir hátíðarnar.
Gleðileg jól og takk fyrir samfylgdina á árinu sem er að líða.
Dofri Hermannsson.

PS
Takk fyrir skemmtilegar umræður og myndina sem einn lesandi sendi.

Í dag voru á Alþingi samþykkt ný lög um stuðning við nýsköpunarfyrirtæki sem gætu strax á næsta ári skapað um 5.000 ný störf í öllum mögulegum atvinnugreinum hringinn í kringum landið. Ef pólitísk umræða og umfjöllun fjölmiðla um atvinnumál væri á eðlilegu plani hefði Kristján Már Unnarsson staðið sveittur af spenningi í dyrum þingsalarins eftir að heyra niðurstöður atkvæðagreiðslunnar. En svo var ekki. Um þetta var ekkert í 6 fréttum Rúv eða kvöldfréttum Stöðvar 2 en nýr þingfréttaritari Sjónvarpsins lét málsins þó getið í aukasetningu og visir.is greindi var með stutta frétt á vefnum. Merkilegt.

Hér er um að ræða gríðarlega mikilvægt framfaramál sem sprotageirinn innan SI hefur barist fyrir í fjölda ára og Samfylkingin setti fram í stefnu sinni um Nýja atvinnulífið fyrir kosningar 2007. Eftir að Össur Skarphéðinsson, sem gjarna titlaði sig sprotamálaráðherra, tók við iðnaðaráðuneytinu var þetta mál eitt af helstu baráttumálum hans. Málið strandaði hins vegar alltaf í fjármálaráðuneytinu af þeirri einföldu ástæðu að Sjálfsstæðismenn skildu ekki út á hvað það gekk. Töldu að það væri bara nóg að hafa lága skatta og þá væri allt í þessu fína. Sumt breytist ekki. Þegar Steingrímur J tók við lyklum í fjármálaráðuneytinu var hann fljótur að sjá mikilvægi þessa máls og setti það á lista yfir forgangsmál. Takk fyrir það.

Til að taka ómakið af fréttamönnum landsins er „helstið“ í lögunum þetta:

• Öll fyrirtæki geta sótt um skráningu sem nýsköpunarfyrirtæki en þurfa að uppfylla viss skilyrði um R&D starf. Þessi skilyrði eru fremur rúm svo þorri fyrirtækja á að geta nýtt sér lögin.
• Lögin kveða á um endurgreiðslu 15% af R&D kostnaði í gegnum skattkerfið en þetta hefur í öðrum löndum reynst mjög hvetjandi við fjármögnun nýsköpunarverkefna.
• Ríkið þarf ekki að leggja út krónu heldur aðeins að endurgreiða hluta af sköttum sem annars hefðu ekki komið í kassann þegar skattaárið er gert upp.
• Lögin veita almenningi heimild til að draga kaup á hlutbréfum í nýsköpunarfyrirtækjum frá skatti upp að ákveðinni upphæð. Þetta er svipað og gert var til að koma almenna hlutabréfamarkaðnum af stað í kringum 1990.
• Lögin veita einnig svokölluðum fagfjárfestum skattaafslátt vegna stærri fjárfestinga í nýsköpunarfyrirtækjum. Þetta er mikilvægt fyrir mörg sprotafyrirtæki sem eru komin á þann stað í vaxtarferli sínu að þau þurfa hvort tveggja í senn, mikið fjármagn og fagþekkingu á næsta fasa í vexti fyrirtækisins t.d. markaðssetningu á vöru eða þjónustu erlendis.
• Í lögunum eru farnar snjallar leiðir til að draga fjármagn inn í nýsköpun og þróunarstarf í öllum geirum atvinnulífsins án þess að ríkið þurfi að leggja fram fjármagn fyrirfram.
• Búast má við því að þegar lögin verða farin að virka að fullu muni þau ýta undir fjárfestingu í nýsköpun og þróun í atvinnulífinu sem nemur 10 milljörðum árlega.
• Algeng fjárfesting á bak við hvert nýtt starf í sprotafyrirækjum landsins er á bilinu hálf til ein milljón króna.
• Gjaldeyristekjur landsins vegna starfsemi sprotafyrirtækja á árinu sem nú er að líða eru tæpir 40 milljarðar króna.

Þessi lög munu á næstu árum skila þúsundum nýrra starfa, leggja grunn að nýjum og öflugum geirum atvinnulífsins og stórbæta samkeppnishæfni þeirra geira sem fyrir eru. Á bak við þann árangur verða ótal merkilegar og spennandi sögur á borð við þær sem nú eru sagðar af CCP, Marorku, Nimble gen, Carbon recycling, Nox Medical og Orf líftækni svo nokkur öflug sprotafyrirtæki séu nefnd.

Kannski verður þá sögð fréttin; „eina megin ástæðuna fyrir þessum stóra vaxtarkipp íslenskra sprotafyrirtækja má rekja til dimmasta dags ársins 2009 þegar Alþingi samþykkti lög um stuðning við sprotafyrirtæki…“

Yðar einlægur hefur undanfarnar vikur verið að velta fyrir sér hvernig er hægt að bjóða fleiri börnum upp á vandað íþróttastarf fyrir sama verð eða lægra en æfingagjöldin eru í hefðbundnu íþróttastarfi. Í viðræðum við íþróttafélagið í mínu hverfi, Fjölni í Grafarvogi, hefur nú komið upp sú hugmynd að bjóða öllum börnum í 1.-3. bekk upp á fjölbreyttan íþróttaskóla í sínu skólahverfi næsta vetur.

Hugmyndin er sú að íþróttafélagið myndi fá aðstöðu í íþróttahúsi viðkomandi skóla strax að loknum skóladegi og skipuleggja veturinn þannig að börnin fengju tækifæri til að kynnast öllum helstu íþróttunum vel áður en þau velja sér svo þá íþrótt sem þau helst vilja æfa.

Við þetta eru margir kostir. Fyrir það fyrsta væri hægt að tengja íþróttaskólann við frístundastarfið svo þarna væru 6-8 ára börn búin að fá heildstæðan skóla- og frístundadag og allt skutl óþarft.
Í öðru lagi myndu bekkjafélagar halda hópinn í stað þess að skiptast strax upp í deildir en margir foreldrar þekkja vandræðin við það þegar börnin þurfa að velja íþrótt of ung og missa annað hvort tengslin við vini sína eða hætta á miðri önn af því þeim leiðist að hafa vinina ekki lengur með sér.
Síðast en alls ekki síst bendir margt til þess að ef þessu tilboði yrði vel tekið yrði nýting kennara og húsnæðis það góð að hægt yrði að bjóða Íþróttaskólann á eilítið lægra verði en hefðbundin æfingagjöld.

Fjölnir á hrós skilið fyrir að grípa þessa hugmynd á lofti og sjá í henni tækifæri til að þjóna börnum hverfisins betur. Þetta myndi ég gjarna vilja sjá gerast í öllum hverfum borgarinnar.

Frístundir eru mikilvægur þáttur í uppeldi barna hvort sem um er að ræða listnám, íþróttaiðkun eða annað skipulegt frístundastarf. Frístundir bæta nýrri vídd í reynslu og menntun barnanna, þær bæta félagsfærni þeirra og hafa ótvírætt forvarnargildi.

Frístundastarf kostar hins vegar talsverða peninga og þó afsláttur af æfingagjöldum í gegnum frístundakort hjálpi mörgum er ýmis annar kostnaður ótalinn s.s. vegna hljóðfæra, íþróttabúninga, ferðalaga og síðast en ekki síst – tímaeyðslan og kostnaðurinn við skutlið.

Ég vil sjá borgina, íþróttafélögin, tónlistarskólana og aðra stóra aðila í frístundastarfi setjast niður og finna í sameiningu leiðir til að gera þetta starf ódýrara. Frístundastrætó eins og nú er unnið að í Grafarvogi að tillögu Samfylkingarinnar myndi auðvitað spara fólki bæði tíma og peninga svo þar yrði stórri hindrun rutt úr vegi.

Íþróttaskóli fyrir 1., 2. og 3. bekk í íþróttahúsi skólabarnsins að loknum skóladegi væri líka stórt og gott skref í þá átt að búa til heildstæðan skóla- og frístundadag auk þess sem börnin þyrftu ekki að ákveða að hausti hvaða íþrótt þau vildu stunda heldur gætu þau fengið að nota fyrstu árin í grunnskóla til að kynnast betur ólíkum íþróttagreinum.

Skiptimarkaður með íþróttaföt væri líka sjálfsagt mál. Hvaða foreldrar kannast ekki við að eiga mörg pör af óslitnum skóm, skautum og öðrum búnaði sem tengist íþróttum. Þá væri snjallt að endurskoða þörfina fyrir ferðalög sem tengjast íþróttum. Auðvitað er gaman að fara til útlanda eða þvert yfir landið ef foreldrar hafa efni á því en það verður líka að hafa í huga aðstæður þeirra barna sem þurfa að draga sig út úr hópíþrótt með félögunum af því heima skortir peninga fyrir ferðalögum.

Skólahljómsveitir eru líklega hagkvæmasta tónlistarnámið þessi misserin. Námið er gott, kostar í kringum 20 þúsund heill vetur og oft er kennt í grunnskólanum strax að loknum skóla. Það var leitt að sjá skólahljómsveitir skornar niður við afgreiðslu fjárhagsáætlunar borgarinnar sem samþykkt var í gær. Ég hefði þvert á móti viljað sjá talsverða aukningu einmitt af því að þarna er um vandað en hagkvæmt nám að ræða sem margir geta nýtt sér.

Við þurfum að leita allra leiða til að gera meira úr þeim krónum sem við eigum. Til þess þarf gott fólk að setjast niður og deila sínum góðu hugmyndum hvert með öðru. Það kostar ekkert en ber oft afbragðs árangur.

Það þykir góð venja þegar verið er að kynna niðurstöður úr skoðanakönnunum að taka fram helstu upplýsingar um könnunina. Það virðist hafa gleymst í plöggi Sjálfstæðisflokksins á nýrri könnun um vinsældir Hönnu Birnu Kristjánsdóttur, núverandi borgarstjóra, en í frétt um þetta er sagt að 64% kjósenda sé ánægður með hana en 36% óánægð. Þarna hefði verið snjallt að láta fylgja með fréttinni að hér er búið að draga frá þá sem ekki tóku afstöðu. Niðurstöður könnunarinnar voru þessar:

48% eru ánægð með störf borgarstjóra
27% eru óánægð
24,1% taka ekki afstöðu

Fróðlegt er að skoða hvernig tölurnar eru í samanburði við niðurstöðuna í mælingu Capacent á ánægju með Dag B. Eggertsson í tíð svokallaðs hundrað daga meirihluta.

54% voru ánægðir
19% voru óánægðir
26% tóku ekki afstöðu

Væru þeir aðeins taldir sem afstöðu tóku, líkt og Sjálfstæðisflokkurinn kýs að setja málið fram, mætti segja að 74% kjósenda hefðu verið ánægð með Dag B Eggertsson sem borgarstjóra.

Ef haldið er áfram með tölfræðileikfima í anda Sjálfstæðisflokksins mætti einnig halda fram að um 50% fleiri væru óánægðir með Hönnu Birnu en Dag.

Þegar Reykjavíkurlistinn tók við völdum var eitt helsta verkefnið að eyða spillingu og fyrirgreiðslupólitík sem hafði grasserað í borgarkerfinu undir stjórn Sjálfstæðisflokksins. Eftir stutta valdasetu Sjálfstæðisflokksins á þessu kjörtímabili er aftur farið að glitta í þessa rótgrónu menningu flokksins.

Hverfisráð borgarinnar muna vel eftir upphafi kjörtímabilsins þegar þáverandi borgarstjóri tók styrktarfé hverfisráðanna til sín svo íbúar þyrftu að koma bónarveg til borgarstjóra ef það vantaði smáaur til að styrkja kirkjukórinn, íbúasamtökin eða hverfishátíðina.

Nú standa skólastjórar grunnskóla Reykjavíkur frammi fyrir erfiðum niðurskurði annað árið í röð. Á fjölmennum fundi sem formaður menntaráðs hélt nýlega um þessi mál með íbúum í Breiðholti lét hann þau orð falla að svo mætti alltaf þrýsta á…

Þessi ummæli formannsins hafa komið illa við skólastjóra borgarinnar sem hafa ekki vanist því að eiga fjármagn til reksturs grunnskólanna undir velvilja stjórnmálamanna. Ýmsir sjá nú val formanns menntaráðs á sviðsettum atburðum fyrir fjölmiðla upp á síðkastið í nýju ljósi.

Íbúakosning Hönnu Birnu Kristjánsdóttur borgarstjóra þar sem íbúum gefst kostur á að „forgangsraða framkvæmdum“ mælist fremur illa fyrir hjá þeim sem hafa kynnt sér málið. Það er skiljanlegt því sem allt valfrelsið sem íbúar hafa er að ráðstafa ca 770 kr á mann í ANNAÐ HVORT nokkur leiktæki EÐA hraðahindranir til að auka öryggi barna sinna EÐA ruslafötur og bekki.

Vegna bloggfærslu minnar um þetta mál (sjá hér að neðan) hafa ýmsir haft samband við mig og lýst áhyggjum sínum af því að ekki sé fylgst með því hverjir kjósa í raun. Ekkert virðist gert til að tryggja að kennitölum sé ekki safnað skipulega og úrslitum kosninganna hagrætt með því móti. Það er dálítið alvarlegt mál, einkum þar sem boðað er að niðurstöður kosningarinnar verði bindandi.

Þetta virðist því í alla staði vera talsvert vanhugsuð vinsældakosning.