Dofri Hermannsson

Borgarstjóri ákvað að skipuleggja fundaröð í öllum hverfum borgarinnar til að segja frá því sem er á döfinni og heyra hljóðið í borgarbúum. Taka púlsinn eins og sagt er. Dagsetningar voru ákveðnar og allt sett á fullt í borgarkerfinu að undirbúa fundina, taka frá húsnæði, láta hverfaráð allra hverfa vita o.s.frv. Minnihlutinn fékk planið líka sent og bjó sig undir að hitta borgarbúa og ræða málin augliti til auglitis.

Tveimur dögum fyrir fyrsta fundinn lýstur svo þeirri hugsun niður í höfuð borgarstjóra að kosningar eru á næsta leiti og að það gæti orkað tvímælis að halda svona fundaröð í nafni embættisins í aðdraganda þeirra. Samstundis eru allir fundirnir blásnir af.
Þetta finnst mörgum undarlegt. Ef Sjálfstæðisflokkurinn í borginni hefur svona miklar áhyggjur af því að fundaraðir þeirra gætu mistúlkast sem pólitísk hagnýting í þágu þeirra sjálfra hefðu þá ekki formenn skipulagsráðs, menntaráðs og ÍTR átt að velja annan tíma fyrir vel auglýstar fundaraðir sínar um alla borg en aðdraganda prófkjörs?

Samfylkingin heldur nú nokkra fundi í hverfum borgarinnar á hverju kvöldi. Fundirnir eru notalegir heimafundir þar sem gestgjafi hellir upp á kaffi fyrir 10-20 nágranna sína og vini og það er spjallað um málefni hverfisins og borgarinnar í heild. Fundir þar sem margir tala og allir hlusta í stað þessara hefðbundnu þar sem fáir tala og margir sofna eða fara pirraðir heim af því þeir náðu ekki að koma skoðun sinni eða ábendingum á framfæri.
Það er augljóst af þátttökunni og hinum góðu umræðum á öllum þessum fundum að borgarbúar hafa mikinn áhuga á að ræða framtíð borgarinnar og framtíð sinna hverfa. Þess vegna er miður að borgarstjóri hafi runnið á rassinn með þetta á síðustu stundu.

Ef áhyggjur borgarstjóra um að þessa hefðbundnu fundaröð mætti túlka sem sjálfshygli í aðdraganda kosninga er hin raunverulega ástæða fyrir því að fundum með borgarbúum var slaufað er Samfylkingin boðin og búin til að standa að þessari fundaferð með borgarstjóra. Það er minnsta málið.
Alla vega er sjálfsagt að gefa borgarbúum færi á að ræða málefni hverfisins og borgarinnar í heild við stjórnendur borgarinnar.

Það þarf auðvitað ekki að koma neinum á óvart sem hefur langtímaminnið í lagi að Sjálfsóknarflokkurinn hugsar fyrst um sig sjálfan og síðast um þjóðarhag. Undanfarin einn og hálfan áratug hafa pótintátar hans skipt eigum landsmanna bróðurlega á milli sín með skelfilegum afleiðingum.

Nú er komið í ljós að oddamenn Sjálfsóknar hafa aldrei ætlað sér að landa samningi um IceSave. Bara þvælast fyrir, sá tortryggni og ala á óánægju með ríkisstjórnina.

5. janúar 2010 – eftir að forseti synjaði lögum – sögðu þessir menn:

Bjarni Benediktsson:
Nú er tækifæri fyrir okkur Íslendinga til þess að nýta þá athygli sem að okkur beinist vegna málsins. Til þess að koma skilaboðunum í eitt skipti fyrir öll alveg á hreint, við erum ekki að hlaupast undan skuldbindingum.

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson:

Nú er nefnilega tækifæri fyrir stjórnina að sameina þjóðina á bak við sig í því að benda Bretum og Hollendingum á að við viljum standa við skuldbindingar okkar bara með sanngjörnum hætti.

Miðstjórn Samiðnar hefur ályktað og „lýsir vantrausti á þá alþingismenn sem spila á efnahagserfiðleika þjóðarinnar sér til framdráttar„. Þetta eru hörð orð en koma frá samtökum sem blöskrar að hér skuli allt standa botnfrosið af því að ákveðnir aðilar ætla að blóðmjólka vandræðin til að hækka sig um nokkur prósent í skoðanakönnunum, sprengja stjórnina og koma Sjálfsóknarflokknum aftur til valda.

Það væri verðugt verkefni fyrir fréttahauka að fara yfir feril stjórnarandstöðunnar í málinu og í raun sjálfsögð þjónusta við þjóðina sem hættir til að gleyma hinu raunverulega erindi þessara pólitísku afla í íslenskum stjórnmálum.

Borgarstjóri telur nóg að hafa trú á atvinnulífinu og þá bjargist allt af sjálfu sér. Þetta er auðvitað í samræmi við stefnu frjálshyggjunnar sem kjarni borgarstjórnarflokks Sjálfstæðisflokksins, Hannesaræskan, blótar nú á laun. Allt á að lúta forsjón hinnar „ósýnilegu handar“ markaðarins skv. kenningu Adams Smith.

Atvinnuleysi er hvað mest í byggingargeiranum, viðhaldsverkefni skapa mun fleiri störf á hvern milljarð en nýframkvæmdir og það er staðreynd að sparnaður í viðhaldi veldur margföldum kostnaðarauka síðar. Þrátt fyrir þetta lætur borgarstjóri, Hanna Birna Kristjánsdóttir, skera niður í viðhaldi fasteigna borgarinnar sem nemur um 75% frá hruni.

Samfylkingin hefur aðra sýn á atvinnumál á krepputímum. Vill setja aukinn kraft í viðhaldsverkefni í stað þess að skera niður. Vill setja í gang tímabundin verkefni til stuðnings nýrri starfsemi, bæta í erlenda markaðssetningu, leggja aukna áherslu á viðburði á vegum borgarinnar, vill auðvelda fólki að hefja rekstur í borginni o.s.frv.

Kannski kristallast munurinn á frjálshyggju og jafnaðarstefnunni hvað skýrast í þessum málaflokki. Samfylkingin vill láta báðar hendur standa fram úr ermum og styðja atvinnulífið í borginni en frjálshyggjan láta það lúta forsjón hinnar ósýnilegu handar markaðarins.

Nú á sér stað merkileg umræða í borgarstjórn. Til stendur að samþykkja 5 milljarða lán til Orkuveitu Reykjavíkur en leynd ríkir um vaxtakjörin.

Á fundinum eru margir borgarfulltrúar sem ekki hafa fengið upplýsingar um vaxtakjörin og áhrif þeirra á hag fyrirtækisins. Þeir vilja ekki greiða atkvæði um mál sem þeir hafa ekki fengið upplýsingar um og báðu því um að trúnaði yrði aflétt. Málið yrði að ræða en ef það mætti ekki gera fyrir opnum tjöldum yrði meirihlutinn að loka fundi borgarstjórnar á meðan þetta mál væri rætt.

Forseti bar þá upp tillögu um að fundinum yrði lokað en þegar þeim varð ljóst að minnihlutinn ætlaði að sitja hjá við atkvæðagreiðsluna – enda fylgjandi upplýstri umræðu um málið – rann meirihlutinn á rassinn með þau áform.

Og nú hefur mér, sem ekki hef verið upplýstur um hin háleynilegu lánakjör, ásamt öðrum borgarfulltrúum verið boðið 5 mínútna fundarhlé til að kynna mér 5 ma lán OR og vaxtakjör sem ekki þola dagsins ljós.

Það er sem sagt milljarður á mínútu!
Ég man þegar ég tók íbúðarlán upp á 12,7 milljónir. Ég hugsaði mig lengi um.

Nú er lokið umræðu um 3ja ára áætlun Reykjavíkurborgar. Þar boðar meirihlutinn framkvæmdastopp. Árið 2008 var framkvæmt fyrir 10,3 milljarða en árið 2013 á að framkvæma fyrir 1,3 milljarð samkvæmt áætlun meirihlutans.

Hverahlíðavirkjun ekki á áætlun
Það var gott að OR skyldi taka mark á fjölmörgum tillögum og athugasemdum Samfylkingarinnar og ákveða að selja orku fyrirhugaðrar Hverahlíðarvirkjunar frekar til sólarkísilverksmiðju í Þorlákshöfn en til Helguvíkurálversins. Sólarkísilverksmiðja skapar þrisvar sinnum fleiri störf á hvert MW. Gott væri þó ef hægt væri að nota orku OR til að skapa störf í Reykjavík.
Það stingur hins vegar í augun að Hverahlíðarvirkjun er alls ekki á 3ja ára áætlun meirihlutans í Reykjavík! Nú þýðir ekki að skamma Svandísi eða ríkisstjórnina. 

75% samdráttur í viðhaldi frá Hruni
Viðhald fasteigna eru þær framkvæmdir sem skapa flest störf á hvern milljarð í byggingariðnaði en þar er atvinnuleysi hvað mest. Meirihlutinn hefur nú þegar skorið niður fjármagn til viðhalds fasteigna borgarinnar sem nemur um 50% en 3ja ára áætlun gerir ráð fyrir að enn verði skorið niður um ca 50% í þessum lið – úr 1,3 milljörðum í 0,7 milljarða.

Þá er ótalið að sumarstörfum fækkar hjá umhverfissviði og framkvæmdasviði auk íþrótta- og tómstundasviðs eða samtals um 300 störf. 

Atvinnumál eru velferðarmál
Samfylkingin í borgarstjórn hefur lagt sérstaka áherslu atvinnumál á kjörtímabilinu og má í því sambandi t.d. nefna tillögu um átak í viðhaldsverkefnum, mótun atvinnustefnu, nýtingu á tómu húsnæði í þágu nýsköpunar og atvinnueflingar auk annarra tillagna flokksins um atvinnumál í borgarstjórn.

Það er merkilegt að á sama tíma og borgarbúar eru ákaft hvattir til að ganga og hjóla til og frá vinnu sinni er snjóruðningur göngu- og hjólastíga í borginni í miklum ólestri. Látum vera að eitthvað hafi verið órutt fyrir hádegi á fimmtudaginn, kerfið kannski ekki alveg smurt eftir mikið snjóleysi í vetur, en að núna á miðjum mánudagsmorgni þurfi fólk að leiða hjól sín og tipla á svellabunkum á fjölförnustu leiðum borgarinnar er alls ekki í lagi.

Við afgreiðslu fjárhagsáætlunar í vetur lagði minnihluti ráðsins mikla áherslu á að staðið yrði við loforð um að helstu hjóla- og göngustígar yrðu hreinsaðir nógu snemma á morgnana til að fólk gæti notað þá til að komast til vinnu.

Myndin hér að ofan lýsir því hvernig á að ryðja göngu- og hjólastíga borgarinnar. Það er mikilvægt að loforð um þjónustu standi, einkum þegar er verið að hvetja fólk til að spara borginni stórfé í gatnaframkvæmdir með því að breyta ferðavenjum sínum.

Í Háskólanum í Reykjavík fer í þessuðum skrifuðum orðum fram frábær ráðstefna um skipulag og samgöngur. Erlendir og íslenskir fyrirlesarar tala af þekkingu og skynsemi um það sem R-listinn, Samfylkingin síðustu ár og nú upp á síðkastið, Gísli Marteinn Baldursson, hafa verið að segja.

Of mikið land fer undir samgöngur og rýrir lífsgæði íbúa. Það þarf að skipuleggja borgina betur svo fólk geti komist með fljótum og öruggum hætti til og frá vinnu, geti verslað nauðsynjar og sótt þjónustu í göngu- eða hjólafæri. Þannig drögum við úr óæskilegum áhrifum bílaumferðar s.s. slysahættu, svifryksmengun, hávaðamengun og óaðlaðandi borgarbrag þar sem malbik og tröllaukin umferðarmannvirki yfirskyggja mannlífið.

Það er auðvitað mjög íslenskt að þessi merkilega ráðstefna skuli haldin í HR við Nauthólsvík en þangað er nýbúið að leggja tvo metnaðarfulla akvegi – en engan hjólastíg. Það er líka táknrænt að ráðstefnan skuli haldin á einum af örfáum snjódögum í Reykjavík og að stysta hjólaleiðin úr miðborginni suður í HR skuli ekki vera rudd.

Hljótt er um fyrirhugað álver í Helguvík en fregnir herma að þar séu framkvæmdir í algeru lágmarki. Í október benti ég á það í Silfri Egils að of mörg ljón væru í vegi þessa risaálvers til að verkefnið gæti talist skynsamlegt.

Ákveðin pólitísk öfl hafa spilað þessa framkvæmd upp sem allsherjarlausn fyrir Suðurnes ef ekki landið allt og verið fljótir að kenna pólitískum andstæðingum sínum um ófarirnar þegar verkefnið hefur siglt í strand. Það er að mörgu leyti skiljanleg taktík en seint verður hún talin stórmannleg.

• Ekki hefur tekist að útvega fjármagn til byggingar álversins en Norðurál átti að gefa OR lokasvar um miðjan desember.
• Sveitarfélagið Ölfus hefur beitt neitunarvaldi gegn SV-línum ef ekki verður lögð lína og orka tryggð til orkufreks iðnaðar í Þorlákshöfn.
• Af því Norðurál hefur ekki getað fjármagnað 1. áfanga álvers í Helguvík hefur OR undirritað rammasamning um að orkan úr fyrirhugaðri Hverahlíðarvirkjun fari til kísilverksmiðju í Þorlákshöfn.
• Ekki hefur verið hægt tryggja álverinu orku nema að litlu leyti en í heildina þarf álverið 625 MW. Varla verður það auðveldara nú þegar Hverahlíðarvirkjun er ekki lengur í boði.
• Meira að segja jákvæðustu orkusérfræðingar landsins telja að áratugi taki að byggja upp jarðvarmavirkjanir fyrir 360 þúsund tonna álver en það er mikið lengri tími en Norðurál hefur áformað.
• Erfitt hefur reynst að fjármagna þær virkjanir sem til stendur að ráðast í vegna verkefnisins.
• Enn vantar milljarða í hafnarframkvæmdir í Helguvík til að höfnin getið þjónað fyrirhuguðu álveri. Samkvæmt fréttum mun hafa verið samkomulag á milli bæjarstjórans í Reykjanesbæ og þáverandi fjármálaráðherra um að ríkið borgaði helminginn í þeim framkvæmdum þvert á nýleg lög sem banna slíka fyrirgreiðslu.

Ég geri mér fulla grein fyrir því að mörgum þykir það sárt ef ekki verður af þessari framkvæmd. Þeir munu eflaust skamma mig og halda því fram að ég sé á móti öllum framkvæmdum. Það er auðvitað alrangt. Ég vil gjarna sjá framkvæmdir og fyrirtæki rísa sem nýta sér græna orku. Það verður hins vegar að sýna fyrirhyggju og skynsemi í slíkum áætlunum.

Eins og fram kemur í Ársskýrslu HS 2007 hefur HS þurft að neita mörgum fyrirtækjum með orkuþörf 10-50 MW um orku. Hvað hafa tapast mörg störf við að segja nei við þessi fyrirtæki og bíða eftir risaálverinu?

Þótt menn vilji geta sér frægð sem afburðaveiðimenn og skaffarar heilu byggðarlaganna er ekki endilega sjálfgefið að það sé best að veiða fíl í matinn. Enn óskynsamlegra er að reyna að éta hann allan í einum bita. Og ef hann er bleikur á litinn er maður trúlega á villigötum.

Orkustofnun segir Reykjanes þegar ofnýtt miðað við 50 ára nýtingartíma. Samt er stækkun ein af forsendum álvers í Helguvík . Önnur er orka úr Hverahlíðarvirkjun sem hefur verið ráðstafað til kísilhreinsunar í Ölfus. Krýsuvíkursvæðið á að gefa 200 MW án vitnesku um hvort a) svo mikil orka sé á svæðinu og b) hvort Hafnarfjörður/Grindavík leyfa að orkan sé flutt burt úr sveitarfélaginu. Bleikir fílar eru léttir í maga og linir til dráttar – nema til að draga hlutina á langinn. Aðilar stöðugleikasáttmálans ættu að teyma þennan bleika fíl út úr áætlunum sínum og leita á önnur mið.

Frístundastarf kostar fjölskyldur talsverða peninga. Ekki bara æfingagjöld, heldur líka æfingaföt, hljóðfæri, ferðir innanlands og utan og síðast en ekki síst skutl en samtals skutla foreldrar í Reykjavík börnum sínum í frístundir fyrir um 2 milljarða á ári. Á sama tíma gengur strætó hálftómur um hverfi borgarinnar.

Það er án vafa hægt að gera íþróttir, frístundastarf og listnám barna ódýrara en það er í dag – en til þess þarf bæði vilja og framtak.

Við afgreiðslu fjárhagsáætlana 2008 og 2009 mæltist Samfylkingin til þess að allir aðilar sem bjóða upp á íþrótta, lista- og frístundastarf yrðu kallaðir að borðinu með það í huga að hægt verði að bjóða reykvískum barnafjölskyldum upp á ódýrara frístundastarf. Það hefur enn ekki gerst.

Í desember sl. lagði Samfylkingin fram tillögu um þetta efni í borgarstjórn. Að borgarstjórn kallaði saman íþróttafélög, listskóla og aðra frístundaaðila til skrafs og ráðagerða um einfaldara, betra og ódýrara frístundastarfs. Maður hefði haldið að það væri einfalt mál að segja bara OK samþykkt, fela einhverjum að kalla saman vinnuhóp um málið, hringja nokkur símtöl fá alla að borðinu og byrja að vinna.

Ó nei. Tillagan fékk fallegar umræður og var svo vísað til Íþrótta- og tómstundaráðs og nú tveimur mánuðum síðar er beðið umsagnar fagfólks ÍTR um tillöguna. Það er ekki skrýtið að hlutirnir gangi hægt þegar vinnulagið er svona!

Rétt í þessu var samþykkt að vísa endurfluttri tillögu um sama efni til ÍTR og Menntaráðs. Ég spái því að eftir ca 2 mánuði í viðbót megi eiga von á faglegu mati ráðvandra embættismanna um tillöguna en að enn verði ekki búið að hringja í eitt einasta íþróttafélag, skólahljómsveit eða aðra frístundaaðila.